İngiliz haftalık The Economist, CHP’nin eski genel başkanı Özgür Özel’in 24 Temmuz’da 90 milletvekiliyle birlikte kurduğu Yeni Parti’nin Türkiye siyasetinde meydana getirdiği değişimi analiz etti.
Dergi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçmişte sık sık Türkiye’nin “yeni bir muhalefete ihtiyacı olduğunu” söylediğini hatırlatarak Özel’in kurduğu partinin bu beklentiye beklenmedik bir cevap verdiğini yazdı.
Özel ile birlikte toplam 91 milletvekilinin CHP’den ayrılarak Yeni Parti’ye geçmesi, yeni oluşumu AK Parti’nin ardından TBMM’deki ikinci büyük siyasi güç haline getirdi.
“TÜRKİYE’NİN SİYASİ HARİTASINI YENİDEN ÇİZDİ”
The Economist’e göre Özgür Özel, partisinin kuruluşunu ilan ederek Türkiye’nin siyasi haritasını bir anda yeniden şekillendirdi.
Bazı kamuoyu araştırmalarında Yeni Parti’nin desteğinin yüzde 30’un üzerine çıktığı ve AK Parti’nin önüne geçtiği belirtilirken, CHP’nin oy oranının bölünmenin ardından tek haneli seviyelere gerilediği aktarıldı.
Analizde, CHP’nin 2002’den bu yana Türkiye’nin ana muhalefet partisi olduğuna dikkat çekilerek Özel’in yalnızca milletvekillerinin çoğunu değil, CHP seçmeninin önemli bölümünü de beraberinde götürdüğü değerlendirmesi yapıldı.
CHP’DEKİ MAHKEME KARARI SÜRECİ BAŞLATTI
Özgür Özel’in yeni parti kurmasına giden süreç, CHP’nin 2023’te gerçekleştirdiği kurultayın mahkeme tarafından geçersiz sayılmasıyla başladı.
Mayıs ayındaki kararla Özel ve CHP yönetimi görevden alınırken, eski genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu yeniden partinin başına getirildi. Karara uymayacaklarını açıklayan Özel’in destekçileriyle polis arasında CHP Genel Merkezi’nde gerilim yaşandı.
Karar, uluslararası basında da muhalefete yönelik yargı baskısının yeni bir aşaması olarak değerlendirildi. İktidar ise yargının bağımsız olduğunu ve siyasi müdahale iddialarının gerçeği yansıtmadığını savunuyor.
The Economist, Erdoğan’ın Kılıçdaroğlu’nu “daha kolay yönetilebilir bir rakip” olarak gördüğü yönündeki eleştirilere yer verdi. Kılıçdaroğlu’nun genel başkanlığı döneminde CHP’nin arka arkaya seçim yenilgileri yaşadığı, Özel dönemindeyse partinin 2024 yerel seçimlerinde yaklaşık yarım yüzyılın en başarılı sonucuna ulaştığı hatırlatıldı.
“CHP SİYASİ BİR ZOMBİYE DÖNÜŞEBİLİR”
Derginin analizinde CHP’nin mevcut haliyle siyasi etkisini büyük ölçüde kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu savunuldu.
Bu tablonun en çarpıcı örneklerinden biri olarak, Kemal Kılıçdaroğlu’nun katıldığı bir CHP etkinliğinde kalabalığın bir bölümünün oyunculuk ajansları üzerinden getirilen ve kişi başına 950 lira ödenen kişilerden oluştuğu iddiası gösterildi.
Olayda, ücretli katılımcıların etkinlikte alkışlamaları ve slogan atmaları için yönlendirildiği öne sürüldü. Kılıçdaroğlu’nun ekibi organizasyonla ilgileri bulunmadığını savunarak olayın kendilerine karşı düzenlenen bir kumpas olduğunu açıkladı.
YENİ PARTİ CHP’NİN KOPYASI MI OLACAK?
The Economist, Yeni Parti’nin önündeki temel siyasi sorunun yalnızca CHP seçmenini bir araya getirmek olmadığını vurguladı.
Partinin CHP’nin laik ve sosyal demokrat tabanının büyük bölümünü devraldığı belirtilirken Erdoğan’a karşı seçim kazanabilmesi için merkez sağ seçmenin yanı sıra milliyetçilerin ve Kürt seçmenin bir kısmını kapsayan daha geniş bir koalisyon kurması gerektiği ifade edildi.
Analize göre Yeni Parti, kuruluşunun ilk günlerinde bu genişlemeyi henüz başarabilmiş değil. Partinin CHP’nin yalnızca yeni isim ve amblemle devam eden bir versiyonuna dönüşmesi halinde, genel seçimlerde ihtiyaç duyduğu çoğunluğa ulaşması zorlaşabilir.
ERKEN SEÇİM HESABI
Türkiye’de cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimleri normal takvime göre 2028’de yapılacak.
Ancak The Economist, Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesinin önünü açmak amacıyla Meclis üzerinden seçimlerin 2027’ye alınmasını isteyebileceğini ileri sürdü. Anayasa’ya göre cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin TBMM tarafından yenilenmesine karar verilmesi halinde mevcut cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabiliyor.
Dergi, kâğıt üzerinde Özgür Özel ve Yeni Parti’nin Erdoğan ile AK Parti’ye ciddi bir seçim mücadelesi yaşatabilecek güce sahip olduğunu değerlendirdi.
İMAMOĞLU VE YAVAŞ ÜZERİNDEKİ BASKI
Analizde muhalefetin karşı karşıya olduğu en büyük engelin giderek artan yargı ve güvenlik baskısı olduğu savunuldu.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun Mart 2025’te, CHP’nin cumhurbaşkanı adayı ilan edilmesinden kısa süre önce tutuklandığı hatırlatıldı. Kamuoyu araştırmalarında Erdoğan karşısında güçlü bir aday olarak görülen İmamoğlu, kendisine yöneltilen yolsuzluk suçlamalarını reddediyor.
Son iki yılda en az 26 CHP’li belediye başkanı ile yüzlerce yerel yönetim çalışanının gözaltına alındığı veya tutuklandığı belirtilen analizde, muhalefetin alternatif cumhurbaşkanı adaylarından Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın çevresindeki isimlere yönelik soruşturmaların da arttığı ifade edildi.
“ÖNCELİKLİ MESELE SEÇİM KAZANMAK DEĞİL, AYAKTA KALMAK”
Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Berk Esen, dergiye yaptığı değerlendirmede muhalefetin karşı karşıya olduğu tabloyu, “Şu anda temel mesele seçim kazanmak değil, ayakta kalmak” sözleriyle özetledi.
Esen’e göre Özgür Özel ve beraberindeki kadro altı ay ile bir yıl arasında siyasi ve hukuki baskılara dayanabilirse iktidara karşı yeniden güçlü bir mücadele ortaya koyabilir.
The Economist, analizini Erdoğan’ın muhalefeti kontrol edilebilir bir biçime soktuğunu düşündüğü, ancak budanan muhalefetin beklenmedik biçimde daha güçlü büyüyebileceği değerlendirmesiyle tamamladı.
