Öz-şefkat en basit haliyle, zor bir dönemden geçen bir arkadaşımıza nasıl yaklaşacaksak kendimize de aynı anlayışı göstermeyi ifade ediyor. Basit görünse de birçok kişi için bu yaklaşımı uygulamak oldukça zor.
Texas Üniversitesi’nde insan gelişimi ve kültürü profesörü olan öz-şefkat araştırmacısı Kristin Neff’e göre insanlar başkalarına gösterdikleri merhameti çoğu zaman kendilerinden esirgiyor. Neff, öz-şefkatin doğuştan gelen bir özellik olmadığını, öğrenilebilen ve geliştirilebilen bir beceri olduğunu vurguluyor.
BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR NE SÖYLÜYOR?
T24'te yer alan habere göre, öz-şefkat fikri yüzyıllardır Budist öğretilerde yer alsa da bilimsel çalışmalar bu konuyu özellikle son yıllarda daha yakından incelemeye başladı. Yapılan araştırmalar, öz-şefkat ile genel iyilik hali arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.
Çalışmaların ortaya koyduğu sonuçlara göre öz-şefkat uygulamaları:
• Depresyonu ve stresi azaltıyor
• Performans kaygısını düşürüyor
• Beden algısıyla ilgili memnuniyetsizliği azaltıyor
• Mutluluk ve özgüveni artırıyor
• Bağışıklık sistemi işlevleriyle olumlu ilişki gösteriyor
NEDEN KENDİMİZE BU KADAR SERT DAVRANIYORUZ?
Klinik psikolog ve meditasyon eğitmeni Mark Coleman, insanların yıllar içinde sert bir iç eleştiriyi içselleştirdiğini söylüyor. Bu nedenle öz-şefkat yaklaşımı birçok kişiye yabancı geliyor.
Coleman’a göre öz-şefkat, hayatın kaçınılmaz biçimde acı içerdiğini kabul etmek ve bireyin bu koşullar altında elinden geleni yaptığını hatırlamak anlamına geliyor. Acı hissetmek bir hata değil; insan olmanın doğal bir parçası.
“ÖNCE KENDİNE İYİ DAVRAN”
Budist rahip ve yazar Haemin Sunim, kendi deneyimlerinden yola çıkarak uzun yıllar başkalarının ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarının önüne koyduğunu anlatıyor. Lisansüstü eğitim döneminde sürekli ek sorumluluklar kabul ettiğini ve “hayır” demekte zorlandığını belirten Sunim, bir arkadaşının söylediği “Önce kendine iyi davran, sonra başkalarına” sözlerinin hayatında dönüm noktası olduğunu ifade ediyor.
ÖZ-ŞEFKAT HAKKINDA YANLIŞ BİLİNENLER
Birçok kişi öz-şefkati kendine acıma, zayıflık ya da motivasyon kaybı ile karıştırıyor. Oysa araştırmalar bunun tam tersini gösteriyor. Öz-şefkat geliştiren bireylerin daha sağlıklı davranışlar benimsediği ve hedeflerine ulaşmak için daha güçlü motivasyon sergilediği görülüyor.
TRAVMA VE RUH SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Irak ve Afganistan’da görev yapmış askerlerle yapılan araştırmalar, öz-şefkat düzeyi yüksek kişilerin travma sonrası stres bozukluğu geliştirme riskinin daha düşük olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, öz-şefkatin uzun vadeli ruh sağlığını, maruz kalınan çatışma düzeyinden bile daha güçlü şekilde öngördüğünü belirtiyor.
ÖĞRENİLEBİLİR BİR BECERİ
Kristin Neff ve Harvard Tıp Fakültesi’nden klinik psikolog Chris Germer, 2010 yılında sekiz haftalık “Bilinçli Öz-Şefkat Programı”nı geliştirdi. Programın uygulandığı kişilerde öz-şefkat, farkındalık ve genel iyilik halinde belirgin artış gözlemlendi. Bu kazanımların bir yıl sonra da sürdüğü tespit edildi.
Araştırmacılar, bu yaklaşımı daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla Bilinçli Öz-Şefkat Çalışma Kitabı’nı da hazırladı. Kitapta yazma egzersizleri, rehberli meditasyonlar ve günlük pratikler yer alıyor.
ÖZ-ŞEFKAT NASIL GELİŞTİRİLEBİLİR?
Uzmanlara göre sürecin ilk adımı, kişinin yaşadığı acıyı yargılamadan fark etmesi. Ardından kusurluluğun insan olmanın ortak bir parçası olduğunu kabul etmek geliyor. Son aşama ise kendine, yakın bir dosta gösterilecek şefkati göstermek.
Uygulanabilecek yöntemler arasında:
• Öz-şefkat testleri
• İç diyalogları gözlemleme
• Günlük tutma
• Yatıştırıcı dokunuşlar
• Kısa öz-şefkat molaları
yer alıyor.
KENDİNE İYİ DAVRANMAK BENCİLLİK DEĞİL
Haemin Sunim’e göre öz-şefkat, bencillik anlamına gelmiyor. Aksine kişi kendisine ne kadar özen gösterirse, çevresindekilere de o kadar sağlıklı yaklaşabiliyor.
Sevgililer Günü, yalnızca başkalarına sevgi göstermek için değil; kişinin kendisine de aynı özeni hatırlaması için bir fırsat olabilir.
