Türkiye'de yayıncılık sektörü, son yıllarda dijital mecralara taşınarak şekil değiştiren telif ihlalleri ve boyut değiştiren korsan pazarına karşı en güçlü ortak cephesini açtı. Ders ve Kültür Kitapları Yayıncıları Telif Hakları ve Lisanslama Meslek Birliği (DEKMEB), Eğitim Yayıncıları Meslek Birliği (EĞİTİMYAYBİR), Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği (TBYM) ve Yayıncılar Telif Hakları ve Lisanslama Meslek Birliği (YAYBİR) öncülüğünde, Kültür ve Turizm Bakanlığının katkılarıyla hazırlanan 'Kitabın Hakkını Ver' kampanyasının basın lansmanı Rami Kütüphanesi'nde yapıldı. İzinsiz indirme, kopyalama ve korsan kitap alımına karşı toplumsal farkındalık oluşturmayı hedefleyen etkinliğe yazarlar, meslek birlikleri, bakanlık temsilcileri ve emniyet yetkilileri katıldı. Lansmanın öne çıkan gündem maddesi ise; korsanın fiziki sokak tezgâhlarından çıkarak, e-ticaret siteleri ile PDF paylaşım gruplarında 'iyilik' maskesi altında adeta kurumsallaşması oldu.
'CİNAYET MAHALLİ'NDE BİR KİTAP
Lansmanda ilk olarak gösterilen ve izleyicilerden tam not alan tanıtım filmi, kampanyanın ruhunu çarpıcı bir metaforla özetledi. 'İzinsiz indirme, kopyalama, korsan alma' uyarılarının merkeze alındığı videoda, yasa dışı kopyalanan bir kitap adeta bir 'cinayet kurbanı' gibi kurgulanarak etrafı polis olay yerlerindeki gibi tebeşirle çizildi. Filmde, bir kitabın sadece yazar ve yayıncıdan ibaret olmadığı; çevirmeninden tasarımcısına, editöründen matbaacısına kadar büyük bir mutfağın ve devasa bir emeğin ürünü olduğuna dikkat çekildi. Videodaki bu yaratıcı 'kurban' metaforu, usta polisiye yazarı Ahmet Ümit'in konuşmasındaki o meşhur 'Komiser Nevzat' esprisine de zemin hazırladı.
AHMET ÜMİT'TEN KORSANLARA 'KOMİSER NEVZAT'LI GÖNDERME
Kitapları 37 dile çevrilen usta yazar Ahmet Ümit, lansmanda yaptığı konuşmada videodaki 'cinayet' metaforuna da atıfta bulunarak kendi yaşadığı mağduriyetleri çarpıcı ve mizahi bir dille anlattı. Yazdığı 26 kitabın 26'sının da sadece tek bir merkezden değil, Ankara'dan İstanbul'a farklı basımlarla korsan pazarının eline düştüğünü; hatta İran'da yayımlanan 11 kitabının sadece birinden telif alabildiğini belirten Ümit, "Gerçekten korkunç bir durum var. Yeni kitabım çıktı, 10 gün sonra imzaya gittiğimde korsanı masaya geldi. Genç bir çocuk, yanında sevgilisi var... Şimdi o çocuğa 'korsan almışsın' desem kız bırakıp gidecek, diyemiyorsun" şeklindeki anısıyla salonda tebessüm yarattı.
Korsan yayıncılığın sadece yazarın cebine değil, ülkenin temeline yapılmış bir saldırı olduğunun altını çizen Ümit, sözlerine şöyle devam etti: "Yüzde 40 vergi veriyorum, milyonlar veriyorum, helali hoş olsun ama hiç değilse şu korsanı önleyin. Milyon dolar kayıp var. Bir kriz içindeyiz, yayınevleri kapanıyor, nasıl önleyeceğiz? Kültür dediğin bir ulusun temeli. Biz bu ulusun harcı olan Türkçe'yi kullanıyoruz; bu dil olmadan Türkiye olmaz, biz yazar olarak buyuz. Birtakım insanlar villalarında oturup bunu dinamitliyor. En sonunda Başkomiser Nevzat'ı yollayacağım, bu korsanları bir kitapta öldürsem mi diyorum!"
Yasal boşlukların acilen kaldırılması gerektiğini vurgulayan Ümit, "Kültürümüz, dilimiz, edebiyatımız mağduriyet içinde. Sadece mağdur bir yazar olarak değil, kültürümüze ve edebiyatımıza bir saldırı olduğu için bu kampanyanın her zaman yanındayım" diyerek, yazarların da kampanya kapsamında korsana karşı başlı başına büyük bir etkinlik yapması gerektiğini söyledi.
PALA: YAZAR ÖDÜLLENDİRİLMESİ GEREKİRKEN CEZALANDIRILIYOR
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Başkanı Prof. Dr. İskender Pala ise konuşmasında yazarın görünmeyen emeğine ve devletin vergi politikalarına parantez açtı. "Bir yazar olarak senede 2.500 saat eve kapanıyorum, kimseye randevu vermiyorum, hiçbir yere gitmiyorum, çoluk çocuğumdan zaman çalıyorum ama 10. gününde kitabımın korsanıyla karşılaşıyorum. Buna helali hoş olsun demiyorum" diyen Pala, konuyu geçtiğimiz günlerde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Strateji Daire Başkanlığına da bizzat taşıdığını aktardı.
Bakanlık yetkililerine yayıncılık sektöründeki vergi yükünün adaletsizliğini anlattığını belirten Pala, "Kendilerine şunu söyledim: Bir yazar 800 bin kitap sattığında kazandığı paraya değil, 800 bin kişinin aydınlanmasına sağladığı katkıya bakmanız lazım. Devletin, Türk diliyle yazan ve toplum bilincini geliştiren yazarı ödüllendirmesi gerekirken siz yüzde 40 vergi alarak onu cezalandırmış oluyorsunuz" ifadelerini kullandı.
Bu eleştirisine Bakanlık'tan "Haklısınız ancak resmi bir müracaat olması gerekiyor" yanıtını aldığını açıklayan Pala, lansmana katılan dört meslek birliğine tarihi bir çağrıda bulundu: "Yazarlardan alınan bu vergilerin, yine yazarları ve sektörü korumaya ayrılacak bir fona dönüştürülmesi için gelin birlikte hareket edelim ve gerekli resmi girişimi hep beraber başlatalım."
KAMPANYA BİR YIL SÜRECEK: 'BİR FARKINDALIK YÜRÜYÜŞÜ'
Lansmanda meslek birlikleri adına kurulan komisyonu temsilen söz alan Muharrem Kaşıtoğlu, fiziki korsanın şekil değiştirdiğine vurgu yaparak e-ticaret sitelerindeki 'ödüllendirici' sisteme tepki gösterdi. Kaşıtoğlu, yayıncı ihbarlarına rağmen platformların korsan satan dükkânları kapatmak yerine sadece ürünü gizlediklerini belirterek "Bu uygulama emek hırsızlığını adeta ödüllendirmektedir. Meslek birliklerinden onay almayan platformlara kitap satış izni verilmemelidir" dedi. DEKMEB Başkanı Mustafa Çakır da "Kitabın künyesinde yazan karşılıksız kalırsa bir sonraki kitabın yazımı tehlikeye girer" derken, EĞİTİMYAYBİR Başkanı Ali Can da işin hukuki boyutu kadar eğitim boyutunun da önemine değinerek okullarda başlattıkları bilinçlendirme çalışmalarını aktardı.
'KAMU YARARININ BEDELİNİ YAYINCIYA ÖDETEMEZSİNİZ'
TBYM Başkanı Mehmet Burhan Genç, bu dörtlü dayanışmanın sektör için büyük bir kilometre taşı olduğuna dikkat çekerken, YAYBİR Başkanı Hakan Tanıttıran hukuki boşlukların akademi ve yayıncılıkta yarattığı tahribata odaklandı. Tanıttıran, özellikle üniversitelerdeki fotokopi ve izinsiz dijital (PDF) çoğaltmanın altını çizerek şunları söyledi: "Bir yandan Bakanlık 'Hakkınız var, lisanslayın' derken, mahkemeler yasa dışı çoğaltmalara 'bunda kamu yararı var' diyor. Bir şeyde kamu yararı varsa bunu kamu öder; siz kamu yararını üniversitedeki hocaya, ayakta zor duran yayıncılara ödetmeye kalkarsanız bunun bedelini o ülkenin kültürü öder." YAYFED Başkanı Münir Üstün ise sektörün daralan ekonomisine dikkat çekerek "Gerçeklere bakmak lazım. Sektöre bir inşaatçı ile aynı, hatta bazen daha yüksek oranda kredi veriliyor. Neden bir Güney Kore ya da Tunus gibi sektöre düşük kredi imkânları sunulmuyor?" diyerek, devletin kültür endüstrisinin arkasında daha somut şekilde durması gerektiğini belirtti.
EMNİYET: 'AĞLARI ÇÖKERTİYORUZ' / BAKANLIK: 'BİRLİKTE GÜÇLÜYÜZ'
Emniyet Genel Müdürlüğü Güvenlik Daire Başkan Yardımcısı Cemil Cem Aydın, sadece satış noktalarına değil, korsanın üretim ve dağıtım ağlarını çökertmeye yönelik stratejik bir çalışma yürüttüklerini ve 6 bin 500 denetim personeliyle sahada aktif olduklarını belirtti. Lansmanın kapanış değerlendirmesini yapan Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürü Erkin Yılmaz ise, "Müzik meslek birlikleri bir araya geldiğinde lisans gelirlerinin ne kadar büyüdüğünü gördük. Birlikte çok güçlüyüz. Sayın Pala'nın bahsettiği vergi politikaları konusunda da elimizden gelen dirayeti göstereceğiz" diyerek, Bakanlık olarak sorunların çözümü için sahadaki yayıncılarla tam koordinasyon içinde hareket edeceklerinin altını çizdi.
