Bir kadın düşünün. 30’larının başında… Hayata tutunmayı başarmış, okumuş, okumaya devam ediyor, ayaklarının üzerinde durabiliyor. Modern hayatın kendisine sunduğu imkânlar kadar mutlu fakat… Korkuları var. Yaşadığı korkular bir süre kadını yönetiyor, yönlendiriyor. Depresyon çağında yaşıyoruz bir bakıma. Kadın da mevcut durumun farkında… Dolayısıyla yaşadıklarını kanıksıyor ama ne yaparsa yapsın korkularını yeterince azaltamıyor. Halinden çok ama çok şikâyeti de yok. Çünkü hayata devam ediyor.
Bir gün karşısına bir adam çıkıyor. Tanışıyorlar. İkisi de oldukça heyecanlı ve mutlu. Vakit geçirdikçe heyecanları ve mutlulukları artıyor. Kısacası çok seviyorlar birbirlerini. Ve hayatın ara finali için beklendik son gelip çıkıyor karşılarına: Evleniyorlar. Her şey yolunda gidiyor en başta. Tüm evlilikler gibi. Mutlular. Gerçekten öyle… Ta ki adamın bir gün kalbi durup, fâni dünyadan ayrılana kadar. Kadın her zaman etrafında neşesini, kahkahasını gördüğü, sıcaklığını hissettiği, sokakları birlikte arşınladığı adamı, şimdi bir zemin üzerinde dümdüz, soğuk ve gündelik yaşamdan yoksun yatarken görüyor. Kadın, işte tam o zaman hayatın en gölgede kalan yanıyla tanışıyor: Yas. İnsan yasla nasıl başa çıkabilir, bir kaybı nasıl içselleştirebilir ki? Özellikle modern insan?
Önceki yüzyıllarda ölüm hayatın, doğal akışının bir uzantısıydı. İnsanlar doğup, büyüyor ve ölüyorlardı. Yine ölünün ardından yaslar tutuluyor, ağıtlar yakılıyordu. Ama bilinen bir sonun, başka bir başlangıca işaret ettiğini düşünüyordu insanlar. İçinde yaşadığımız yüzyılda ise ölüm ‘beklenmedik’ bir son olarak yorumlanıyor. Modern insan ölümler karşısında ne yapacağını, nasıl davranacağını ve düşüneceğini bilemiyor.
‘Senden Sonra’ Amy Lin’in yazdığı bir anı-biyografi kitabı. Genç yaşta eşinin kaybından sonra yayımlamış kitabı yazarımız. Aslı Yirtumur’un Türkçeye aktardığı, Nora Kitap’tan çıkan eser Amy’nin eşiyle tanışmadan önce ve eşinin ölümünün ardından tuttuğu kısa notlardan oluşuyor. Eşinin ölümünün ardından, notlarına göre, hayat Amy’e hala sınavın bitmediğini hatırlatıyor ki, bir de kendi hastalıklarıyla mücadele ettiğini öğreniyoruz. Amy, hastane koridorlarında çok sık yürüyor. Amy, çevresindekilerin desteğine rağmen kendini yalnız hissediyor. Yas danışmanlarına gidiyor. Herkesin bir noktada yalan dünyadan gittiğini biliyor ama gerçeği zihninde, gündelik hayatta, pratikte yapmakta çok zorlanıyor. Yas danışmanı Amy’ye, ‘üzüntünün bir tür güzelliği olduğunu düşünüyorsun’ diyor. Oysa Amy, derin üzüntünün hayatının önemli bir bölümünü kaplamasından şikâyetçi. Mutlu olmadığını ama normal olmayan şeyle nasıl mücadele edeceğini bilmediğini ifade ediyor. Evet, modern insan için ölüm normal bir şey değildir. Çünkü eşiyle yaptığı günlük ritüellerden uzaklaşamıyor. Eşiyle birlikte yaptığı her şey, küçük bir anı kırıntısıyla geri dönüyor ve Amy’nin yaşadığı ‘an’ tuzla buz oluyor. An’ı yaşamadan hayatın geri kalanını düşünmek ne kadar mümkündür ki?
Amy, çok sevdiği eşini kaybettikten sonra zamanın dışına düştüğünü, kalabalıklar içinde kalamadığını ifade ediyor. Bir süre ailesinin evinde kaldıktan sonra tek başına yaşamaya çalışıyor. Oysa yas danışmanı, ‘Kimse tek başına iyileşmiyor. Temas kurman gerekir. Süreci tek başına atlamazsın’ diyor. ‘Belki yaşamak için yeni bir yer bulmalısın’. Ama nerede?
Amy yaşananlardan sonra dinin hayatımızdaki yerini, din özelinde cennet ve cehennemi tartışıyor notlarında. Din, ölümü nasıl açıklıyor? Eşiyle yeniden öteki dünyada görüşebilecek mi? Joan Didion’un dediği gibi, ‘Yas, ulaştığımız ana kadar hiçbirimizin bilmediği bir yerdir’. Amy, yani modern insan hiçbir yerden, ölümün olduğu ‘her yere’ gelmiş oluyor.
YAZARIN SAMİMİ DİLİ OKURU DA DÜŞÜNMEYE SEVK EDİYOR
‘Senden Sonra’, modern insanın ölümle yüzleşmesini başarılı bir şekilde tartışıyor. Yazarımız Amy Lin’in kullandığı samimi dil, sorduğu önemli sorular, okuru da düşünmeye sevk ediyor. Kitabın arka kapağında ifade edildiği gibi, ‘kayıp, sevgi ve hatırlama üzerine kurulu sarsıcı anlatı, son sayfası kapandıktan sonra da okurla birlikte yaşamaya devam ediyor.’
