Yemek sonrası ortaya çıkan her şikayet gıda alerjisine işaret etmiyor. Şişkinlik, mide rahatsızlığı, kaşıntı veya döküntü gibi belirtiler hem gıda intoleransında hem de alerjik reaksiyonlarda görülebilirken, iki durum arasındaki temel fark bağışıklık sisteminin devreye girip girmemesi.
Üstelik çocukluk döneminde ortaya çıkan bazı gıda alerjileri ilerleyen yaşlarda ortadan kalkabiliyor. Buna karşılık yer fıstığı, susam, balık ve kabuklu deniz ürünleri gibi bazı gıdalara yönelik alerjiler daha kalıcı olabiliyor.
İNTOLERANSTA BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ DEVREDE DEĞİL
Gıda intoleransı, vücudun belirli bir yiyeceği tolere etmekte zorlanması anlamına geliyor. Ancak gıda alerjisinden farklı olarak bağışıklık sistemi bu reaksiyonun temelinde yer almıyor.
Laktoz intoleransı ve çölyak hastalığıyla aynı durum olmayan gluten hassasiyeti, bu tabloya örnek olarak gösteriliyor.
İntolerans yaşayan kişilerde şişkinlik, mide rahatsızlığı, ciltte döküntü ve kaşıntı gibi belirtiler görülebiliyor. Manchester Üniversitesi'nden moleküler alerji profesörü Clare Mills, bu reaksiyonların genellikle hayati tehlike yaratmadığını ancak kişilerin yaşamını zorlaştırabildiğini belirtiyor.
Gıda alerjisinde ise bağışıklık sistemi, yiyecekte bulunan belirli proteinleri tehdit olarak algılıyor. IgE aracılı alerjide bağışıklık sistemi IgE antikorları üretiyor ve reaksiyon çoğunlukla kısa süre içinde gelişiyor.
Bazı kişilerde çok küçük miktarda alerjen bile ciddi bir reaksiyonu tetikleyebiliyor.
HANGİ BELİRTİLER ALERJİYE İŞARET EDEBİLİR?
Gıda alerjisinde nefes darlığı, hırıltılı solunum, öksürük, yüzde veya ağız ve boğaz çevresinde şişme, yutma güçlüğü ve ağızda karıncalanma görülebiliyor.
Bunun yanında kusma, ishal, kaşıntı ve ciltte döküntü gibi belirtiler de ortaya çıkabiliyor. Ancak bu şikayetler intoleransta da görülebildiğinden, yalnızca belirtilere bakılarak tanı koymak mümkün değil.
King's College London'dan çocuk alerjisi profesörü Alexandra Santos, kişilerin kendilerinde gıda alerjisi olduğunu düşünme oranının, bunun uzman değerlendirmesiyle doğrulanmasından daha yüksek olduğunu ifade ediyor.
Nefes almada güçlük, boğazda şişme veya anafilaksi belirtileri ise acil müdahale gerektiriyor. Anafilaksi, alerjene maruz kaldıktan sonra hızla gelişebilen ve yaşamı tehdit edebilen ağır bir alerjik reaksiyon.
ÇOCUKLARDA HANGİ GIDALAR ÖNE ÇIKIYOR?
Çocukluk döneminde en sık karşılaşılan gıda alerjileri arasında inek sütü, yumurta, yer fıstığı, ağaç yemişleri ve susam bulunuyor.
Şiddetli egzaması olan küçük çocuklarda riskin daha yüksek olabileceği belirtiliyor. Birleşik Krallık Alerji Vakfı klinik hizmetler başkanı Amena Warner'a göre cilt bariyerinin bozulması, alerjenlerin vücuda temas etmesini kolaylaştırarak hassasiyet gelişiminde rol oynayabiliyor.
Ailede alerji bulunması da risk faktörleri arasında. Egzaması olan veya yumurta alerjisi bulunan çocuklarda yer fıstığı alerjisi geliştirme ihtimalinin de daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Alerjenleri bebeğin beslenmesinden çıkarmak doğru mu?
Araştırmalar, yer fıstığı ve yumurta gibi yaygın alerjenlerin yaklaşık 6 aylık dönemden itibaren uygun biçimde beslenmeye dahil edilmesinin gıda alerjisi gelişme riskini azaltabileceğine işaret ediyor.
Bu nedenle ailede bilinen bir gıda alerjisi yoksa, ek gıdaya geçiş sırasında yaygın alerjenleri gereksiz yere beslenmeden çıkarmak önerilmiyor. Ancak ailede alerji öyküsü bulunuyorsa bu konuda sağlık uzmanından görüş alınMASI GEREKİYOR.
NHS de kişinin kendisinde alerji bulunmadığı sürece hamilelik döneminde yaygın alerjenlerden kaçınılmasını önermiyor. Uzmanlar, bağışıklık sisteminin bu gıdalarla karşılaşmasının tolerans gelişimi açısından önemli olabileceğini belirtiyor.
HANGİ ALERJİLER BÜYÜDÜKÇE ORTADAN KALKABİLİYOR?
Gıda alerjisi her zaman ömür boyu devam etmiyor. Özellikle çocukluk döneminde ortaya çıkan inek sütü, yumurta, buğday ve soya alerjilerinin zamanla kaybolma ihtimali daha yüksek.
Mills, Avrupa genelinde binlerce çocuğun takip edildiği bir araştırmada, okul çağına gelindiğinde yalnızca inek sütü alerjisi bulunan çocukların kalmadığını aktarıyor. Bebeklik döneminde ise bu alerjinin görülme oranının yaklaşık yüzde 1,5 olduğu belirtiliyor.
Buna karşılık yer fıstığı, ağaç yemişleri, susam, balık ve kabuklu deniz ürünleri alerjilerinin yetişkinliğe taşınma ihtimali daha yüksek.
ALERJİNİN GEÇTİĞİ EVDE TEST EDİLMEMELİ
Bir kişinin daha önce reaksiyon gösterdiği bir gıdaya artık tepki vermediğini düşünmesi, o gıdayı kendi başına yeniden tüketmesi için yeterli değil.
BBC Türkçe'de yer alan habere göre uzmanlar, özellikle geçmişte ciddi reaksiyon yaşanmışsa alerjinin geçtiğini anlamak için evde deneme yapılmaması gerektiğini vurguluyor. Clare Mills, bu tür denemelerin güvenli olmadığını belirtiyor.
Alerjinin devam edip etmediğini değerlendirmek için yöntemlerden biri, sağlık kuruluşunda gerçekleştirilen oral gıda provokasyon testi. Test sırasında hasta, sağlık ekibinin gözetiminde gıdanın küçük ve giderek artırılan miktarlarını tüketiyor.
TEDAVİDE YENİ YÖNTEMLER ARAŞTIRILIYOR
Gıda alerjilerini tamamen ortadan kaldıran genel bir tedavi bulunmasa da bazı alerjiler için duyarlılığı azaltmaya yönelik yöntemler geliştiriliyor.
Fıstık alerjisinde kullanılan Palforzia, alerjiyi tamamen ortadan kaldırmamakla birlikte bazı hastalarda duyarlılığın azaltılmasını amaçlayan onaylı tedavilerden biri. Süt, yumurta ve ağaç yemişleri alerjilerine yönelik farklı tedavi seçenekleri üzerinde de çalışmalar devam ediyor.
Uzmanlara göre gıda alerjileri özellikle çocukluk döneminde zaman içinde değişebiliyor. Ancak bir alerjinin ortadan kalkıp kalkmadığının belirlenmesi için mutlaka tıbbi değerlendirme yapılması gerekiyor.
