Pankreas kanseri, tedaviye dirençli yapısı ve çoğu zaman ileri evrede teşhis edilmesi nedeniyle kanser türleri içinde en ölümcül hastalıklardan biri olarak kabul ediliyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü verilerine göre pankreas kanseri, ABD’de kanser kaynaklı ölümlerde üçüncü sırada yer alıyor. 2026’da ülkede 67 bin 530 yeni vaka ve 52 bin 740 ölüm beklenirken, 5 yıllık göreli sağkalım oranı yalnızca yüzde 13,7 seviyesinde bulunuyor.
Washington Post’un haberine göre, pankreas kanserinde uzun süredir sınırlı kalan tedavi alanında yeni bir iyimserlik doğuran başlıca gelişme, Revolution Medicines tarafından geliştirilen daraxonrasib adlı deneysel hap oldu. Faz 3 klinik çalışma sonuçlarında, bu ilacı kullanan hastalarda medyan sağkalım 13,2 ay olarak ölçülürken, kemoterapi alan grupta bu süre 6,7 ayda kaldı.
KRAS HEDEFİ: “İLAÇLA VURULAMAZ” DENİLEN PROTEİN
Pankreas kanserinde tedavinin yıllarca sınırlı kalmasının en önemli nedenlerinden biri, hastalığın büyümesini ve yayılmasını tetikleyen KRAS adlı proteinin yapısıydı. KRAS, yüzeyi nedeniyle uzun süre ilaçların bağlanması ve etkisiz hale getirilmesi zor bir hedef olarak görülüyordu.
Dana-Farber Kanser Enstitüsü’ne göre pankreas kanseri hastalarının yüzde 90’ından fazlasında KRAS onkogeninde kanseri yönlendiren mutasyonlar bulunuyor. Daraxonrasib ise RAS(ON) çok seçici inhibitörü olarak geliştirildi ve pankreas kanserinde sık görülen RAS mutasyonlarına karşı etkili olacak şekilde tasarlandı. İlaç, “moleküler yapıştırıcı” gibi davranarak cyclophilin A adlı başka bir proteinle birlikte RAS sinyalini bloke ediyor.
FDA’DAN ERKEN ERİŞİM İZNİ
FDA, 1 Mayıs 2026’da daraxonrasib için “safe to proceed” mektubu yayımlayarak Revolution Medicines’ın genişletilmiş erişim programı başlatmasına izin verdi. Bu program, daha önce tedavi almış metastatik pankreatik duktal adenokarsinom hastalarının, ilaç resmi onay almadan önce kontrollü ve izlenen bir süreçte tedaviye erişebilmesini sağlıyor. FDA, başvurunun 28 Nisan’da alındığını ve 30 Nisan’da imzalandığını açıkladı.
Revolution Medicines da ilacın henüz ABD veya Avrupa’da herhangi bir düzenleyici kurum tarafından onaylanmadığını, ancak FDA’dan “Breakthrough Therapy” ve “Orphan Drug” statüsü aldığını duyurdu. Şirket, daraxonrasibin pankreas kanseri dışında küçük hücreli dışı akciğer kanseri ve kolorektal kanser gibi RAS mutasyonlarıyla ilişkili kanserlerde de Faz 3 çalışmalarda değerlendirildiğini bildirdi.
“YENİ BİR TEDAVİ PARADİGMASI” YORUMU
Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nden Dr. Wungki Park, daraxonrasibin pankreas kanserinde en yaygın büyüme sinyallerini hedefleyebilmesi nedeniyle “tedavi paradigmasını değiştirebilecek” bir gelişme olduğunu söyledi. Merkezin aktardığına göre erken faz çalışmada evre 4 pankreas kanseri hastalarında hastalığın ilerlemeden kaldığı medyan süre 8,5 ay, medyan genel sağkalım ise 13,1 ay olarak ölçüldü.
Dana-Farber’dan Dr. Brian Wolpin de daraxonrasibin daha büyük klinik çalışmalarla desteklenmesi halinde ileri evre pankreas kanseri hastalarının çok büyük bölümü için anlamlı bir hedefe yönelik tedavi olabileceğini belirtti. Wolpin, çalışmanın pankreas kanserinde RAS(ON) çok seçici inhibitörünün insanlarda test edildiği ilk araştırma olduğunu ve tedavide önemli bir kaymaya işaret edebileceğini söyledi.
UMUT BÜYÜK AMA İLAÇ HENÜZ KESİN ÇÖZÜM DEĞİL
Uzmanlar, sonuçların pankreas kanseri alanında yıllardır beklenen bir kırılmaya işaret ettiğini ancak daraxonrasibin henüz deneysel bir tedavi olduğunu vurguluyor. Pancreatic Cancer Action Network’e göre ilaç, daha önce tedavi almış metastatik pankreas kanseri hastalarında kemoterapiye kıyasla sağkalımı yaklaşık ikiye katladı; ancak FDA onayı için şirketin verileri düzenleyici kuruma sunması ve değerlendirme sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Çalışmalarda yan etkiler de izlendi. Dana-Farber, en yaygın yan etkiler arasında döküntü, ağız içi iltihap, bulantı ve ishal bulunduğunu, destek tedavileriyle ilacın hastaların çoğu tarafından tolere edilebildiğini bildirdi.
Yeni sonuçlar, pankreas kanserinde onlarca yıldır büyük ölçüde kemoterapiye dayanan tedavi yaklaşımında hedefe yönelik ilaçlar döneminin başlayabileceği umudunu güçlendirdi. Ancak araştırmacılar, bu gelişmenin bir “tedavi” değil, ileri evre hastalıkta yaşam süresini ve yaşam kalitesini artırabilecek yeni bir seçenek olarak değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
