Pandemi süreciyle birlikte hayatın her alanında hız kazanan dijitalleşme; telefon, tablet ve yapay zeka araçlarının kullanımını zirveye taşıdı. Günlük yaşamı kolaylaştıran bu dijital dönüşüm, bilinçsiz tüketildiğinde bireylerin zihinsel süreçleri üzerinde olumsuz etkiler bırakabiliyor. Sivas Medicana Hastanesi’nde görevli Uzman Psikolog Kerime Begüm Özkaya, teknolojinin aşırı ve kontrolsüz kullanımının tembellik, dikkat dağınıklığı ve eleştirel düşünme becerilerinde zayıflamaya neden olabileceği konusunda uyardı.
"HAZIR ÇÖZÜMLER ELEŞTİREL DÜŞÜNMEYİ ZAYIFLATIYOR"
İnternet tabanlı hizmetlere ve dijital platformlara olan bağımlılığın gözle görülür şekilde arttığını ifade eden Uzman Psikolog Özkaya, alışverişten bilgi edinmeye kadar birçok alanda insanların hızlı ve hazır çözümlere yöneldiğini belirtti. Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla bilgiye anında erişimin kolaylaştığına dikkat çeken Özkaya, bu durumun muhakeme yeteneği üzerindeki etkilerini şu sözlerle aktardı:
"Bir sorunun cevabını araştırıp analiz etmek yerine hazır cevabı almak, bir metni yazmak yerine yapay zekaya yazdırmak ya da alışveriş için dışarı çıkmak yerine internetten sipariş vermek günlük hayatı pratikleştiriyor. Ancak bu kolaylık, insan beynini zamanla daha pasif ve daha az sorgulayan bir yapıya büründürebiliyor."
DİJİTALLEŞME VE BİLİŞSEL TEMBELLİK RİSKİ
Yapay zekanın doğrudan bir algı kaybına yol açmadığını ancak aşırı kullanımın "bilişsel tembellik" adı verilen durumu tetiklediğini belirten Özkaya, insan beyninin doğası gereği enerji tasarrufu yapmayı sevdiğini ve kolay çözümleri zor olanlara tercih ettiğini vurguladı. Sürekli hazır bilgiye ulaşmanın, bireylerin kendi görüşlerini destekleyen içeriklerle sınırlı kalmasına ve farklı bakış açılarını değerlendirmekte zorlanmasına neden olabileceğini ekledi.
"ÇOCUKLAR SADECE TÜKETİCİ DEĞİL, ÜRETİCİ OLMALI"
Asıl sorunun teknolojinin kendisinde değil, kullanım şeklinde olduğunu ifade eden Uzman Psikolog Kerime Begüm Özkaya, özellikle çocukların ve gençlerin dijital dünyadaki konumuna dikkat çekti. Özkaya, "Burada önemli olan düşünmenin tamamen ortadan kalkması değil; sorgulama, analiz etme ve eleştirel düşünme alışkanlığının zayıflamasıdır. Bu yüzden çocukların ve gençlerin yalnızca birer teknoloji tüketicisi olarak kalmaması, teknolojiyi anlayan, sorgulayan ve üreten bireyler olarak yetişmesi büyük önem taşımaktadır" diyerek bilinçli teknoloji kullanımının altını çizdi.
