Zihnin çoğu zaman ürettiği senaryoları gerçeklik gibi algıladığını belirten Psikolog İrem Naz Kırım, düşüncelerin her zaman gerçeği yansıtmadığını vurguladı. Kırım’a göre insan zihni, eksik bilgileri tamamlamaya çalışırken genellikle en olumsuz ihtimale yöneliyor; oysa istatistiksel olarak bakıldığında korkulan pek çok durumun gerçekleşmediği görülüyor.
Kırım, günlük yaşamda bireylerin düşük olasılıklı senaryolar üzerinden yoğun kaygı yaşayabildiğini ifade etti. “Ya kötü bir şey olursa?”, “Ya başaramazsam?” ya da “Ya terk edilirsem?” gibi düşüncelerin sıkça tekrarlandığını belirten Kırım, bu zihinsel kurguların zamanla kişinin gerçeklik algısını etkileyebileceğine dikkat çekti.
“ZİHİN TEHDİDİ BÜYÜTMEYE PROGRAMLI”
Bu eğilimin beynin evrimsel yapısından kaynaklandığını dile getiren Kırım, insan zihninin hayatta kalmayı öncelediği için olası tehditleri olduğundan daha büyük ve yakın algıladığını söyledi. Modern yaşamda ise bu sistemin çoğu zaman gereksiz yere alarm verdiğini belirtti.
Kaygının temelinde belirsizliğe karşı tahammülsüzlük olduğunu ifade eden Kırım, kontrol edilemeyen durumların zihinde tehdit olarak algılandığını ve bu durumun henüz gerçekleşmemiş olaylar için stres yaratabildiğini kaydetti.
“ZİHİN BİR HİKÂYE ANLATICISI GİBİ ÇALIŞIR”
Kırım, zihnin boşlukları doldururken çoğunlukla olumsuz senaryolar ürettiğini belirterek, “Düşüncelerimiz her zaman gerçeğin birebir karşılığı değildir. Zihin, bilinmeyeni tamamlamaya çalışırken en kötü ihtimali seçme eğilimindedir” dedi.
KAYGIYLA BAŞ ETMENİN YOLLARI
Kaygı yaratan düşüncelerle mücadelede farkındalığın önemli olduğunu vurgulayan Kırım, şu önerilerde bulundu:
Kişinin düşüncelerini sorgulaması, “Bu gerçekten olacak mı, yoksa sadece bir olasılık mı?” diye kendine sorması gerekir. Geçmiş deneyimlere bakmak ve somut kanıt aramak da düşünceleri dengelemeye yardımcı olur. Ayrıca sürekli geleceğe odaklanmak yerine “şimdi”ye yönelmek, nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri uygulamak kaygıyı azaltmada etkili olabilir.
“KORKU HER ZAMAN GERÇEK DEĞİLDİR”
Korkunun aslında koruyucu bir mekanizma olduğunu ancak kontrolsüz hale geldiğinde yaşam kalitesini düşürdüğünü belirten Kırım, “Zihnimizin ürettiği her senaryo gerçek değildir. Çoğu zaman korktuğumuz şeyler gerçekleşmez; fakat bu ihtimaller yüzünden bugünü kaçırabiliriz” ifadelerini kullandı.
