Türkiye’nin biyolojik çeşitliliği açısından en kritik türlerinden biri olan ve "ormanların hayaleti" olarak adlandırılan vaşak, Bayburt’un Değirmencik köyünde ortaya çıktı. Nesli tükenme tehlikesi altında olduğu için uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınan bu nadir canlı, karlı arazide yiyecek ararken bir vatandaşın cep telefonu kamerasına yansıdı. Doğaseverler ve yaban hayatı uzmanları tarafından büyük bir heyecanla karşılanan bu görüntü, Doğu Anadolu ve Karadeniz geçiş güzergahındaki yaban hayatı koridorunun ne kadar hayati bir öneme sahip olduğunu bir kez daha kanıtladı.
DOĞANIN SESSİZ HAYALETİ BAYBURT'TA GÖRÜLDÜ
Bayburt'un yüksek kesimlerinde etkili olan kar yağışı, yaban hayvanlarının yiyecek arayışı için yerleşim yerlerine yakın bölgelere inmesine neden oluyor. Değirmencik köyü mevkiinde seyir halindeyken yol kenarında bir hareketlilik fark eden Vedat Özeler, aracını durdurarak o anları kaydetmeye başladı. İlk bakışta büyük bir sokak kedisi sanılan ancak yaklaşıldığında heybetli cüssesi ve karakteristik kulak tüyleriyle bir vaşak olduğu anlaşılan canlı, karların üzerinde bir süre ilerledikten sonra gözden kayboldu. Vedat Özeler, "Yolun karşısına geçmeye çalışıyordu, o anları ölümsüzleştirmek istedim. Çok asil ve ürkütücü olmayan ama saygı uyandıran bir görüntüsü vardı" diyerek yaşadığı şaşkınlığı dile getirdi.
DÜNYA ÖLÇEĞİNDE KORUMA ALTINDA OLAN BİR TÜR
Vaşaklar (Lynx lynx), Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından hazırlanan kırmızı listede yer alıyor. Hassas bir popülasyona sahip olan bu canlılar, Türkiye'de de Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından koruma altına alınmış durumda. Bayburt'ta görüntülenen bu özel türle ilgili bilinen bazı teknik özellikler şunlardır:
Ağırlıkları yetişkin bireylerde ortalama 20-25 kilograma kadar ulaşabilmektedir.
Evcil kedilerden yaklaşık beş kat daha büyük bir cüsseye sahiptirler.
Ayak yapılarının geniş olması, karda batmadan hızlı hareket etmelerine olanak tanır.
Genellikle tavşan, tarla faresi, çeşitli kuş türleri ve sincap gibi küçük memelilerle beslenerek ekosistemde dengeleyici bir rol oynarlar.
EKOSİSTEMDEKİ KRİTİK ROLE SAHİPLER
Vaşaklar, bulundukları bölgedeki kemirgen popülasyonunu dengede tutarak tarım arazilerinin korunmasına dolaylı yoldan katkı sağlayan uç yırtıcılardır. Ancak yaşam alanlarının daralması ve kaçak avcılık, bu türün geleceğini tehdit eden en büyük unsurlar arasında yer alıyor. Türkiye'de vaşak avlamanın cezası oldukça ağır olup, bu canlılara zarar verenlere yönelik hem idari para cezaları hem de adli süreçler işletilmektedir. Uzmanlar, vaşakların insanlara saldırma eğiliminde olmadığını ancak doğal ortamlarında rahatsız edilmemeleri gerektiğini vurguluyor. Bayburt'ta kaydedilen bu görüntüler, bölgedeki ekolojik zenginliğin korunması adına yerel halkın bilinçlendirilmesi sürecinde büyük bir önem taşıyor.
