Türkiye, 12 Kasım 1999'da meydana gelen ve büyük yıkıma yol açan Düzce Depremi'nin 27. yıl dönümünü anarken, Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan'dan İstanbul'da beklenen depremlere ilişkin yeni bir değerlendirme geldi. Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın geçmişteki kırılmalarını inceleyen Ercan, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi ile 12 Kasım Düzce Depremi arasındaki ilişkiye dikkat çekerek İstanbul'da olası iki depremin yerini ve büyüklük aralıklarını açıkladı.
Ercan, özellikle Küçükçekmece açıkları ile Silivri Körfezi'ni işaret ederken, Marmara çevresindeki birçok kıyı yerleşiminin bu depremlerden etkilenebileceğini belirtti.
KÜÇÜKÇEKMECE'DE 6,4-6,7, SİLİVRİ'DE 6,9-7,1 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM BEKLENTİSİ
Prof. Dr. Ahmet Ercan, Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca meydana gelen depremlerin belirli bir kırılma düzeni izlediğini savundu. Ercan, olası İstanbul depremlerine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Bundan sonra Kuzey Marmara'da Küçükçekmece önünde M6,4-M6,7'lik, ayrıca Silivri Körfezi'nde M6,9-M7,1'lik iki depremin olması kaçınılmazdır."
Ercan'ın değerlendirmesine göre beklenen depremler iki ayrı bölgede yoğunlaşıyor:
Küçükçekmece açıkları: 6,4 ile 6,7 arasında büyüklük.
Silivri Körfezi: 6,9 ile 7,1 arasında büyüklük.
Ercan, söz konusu depremlerin ne zaman gerçekleşebileceğine ilişkin belirli bir tarih paylaşmadı.
MARMARA'DA 80 KİLOMETRELİK ETKİ ALANINA DİKKAT ÇEKTİ
Olası depremlerin yalnızca İstanbul'u değil, Marmara Denizi çevresindeki geniş bir coğrafyayı da etkileyebileceğini belirten Ercan, birinci dereceden etki uzaklığının yaklaşık 80 kilometre olacağını öngördü.
Ercan, bu kapsamda İstanbul'un Avrupa yakasındaki Karadeniz kıyılarının yanı sıra Yalova, Mudanya, Gemlik, Bandırma, Erdek ve Tekirdağ kıyılarını da işaret etti.
Ercan'ın açıklamasına göre özellikle Marmara Denizi'nin güneyindeki yerleşimlerde de olası sarsıntıların etkileri hissedilebilecek.
Ancak depremlerin meydana gelmesi halinde oluşabilecek gerçek sarsıntı şiddeti ve hasar düzeyi, fayın kırılma özellikleri, uzaklık, yerel zemin koşulları ve yapıların dayanıklılığı gibi etkenlere bağlı olacak.
"DEPREMLER KUZEY ANADOLU FAYI BOYUNCA MEHTER YÜRÜYÜŞÜ YAPAR"
Ercan, 1999 yılında meydana gelen iki büyük deprem arasındaki ilişkiye de değindi. 12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin tetiklemesi sonucunda oluştuğunu belirten Ercan, Kuzey Anadolu Fay Hattı'ndaki kırılmaların her zaman aynı yönde ilerlemediğini ifade etti.
Ercan, fay üzerindeki deprem hareketlerini şu sözlerle anlattı:
"Kuzey Anadolu kırığı boyunca depremler mehter yürüyüşü yapar; iki ileri bir geri. Düzce depremi geri adımdır."
Ercan'a göre Bolu ile Kocaeli arasındaki Sakarya çukurunda yer kabuğunun kırılma direncinin düşük olması, bölgede sık sık gerilim boşalmalarına yol açıyor.
Bu gerilim boşalmalarının Marmara'da beklenen büyük depremi geciktirdiğini savunan Ercan, fay hattındaki geçmiş kırılmaların gelecekteki deprem davranışlarını anlamak açısından önemli olduğunu vurguladı.
12 KASIM DÜZCE DEPREMİ NASIL MEYDANA GELDİ?
12 Kasım 1999'da meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce Depremi, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nden yaklaşık üç ay sonra gerçekleşmişti.
Düzce Üniversitesi Deprem Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü raporuna göre 17 Ağustos depreminde Düzce fayının yaklaşık 30 kilometrelik batı bölümü kırıldı.
12 Kasım'daki deprem ise fayın Gölyaka'nın doğusunda kalan yaklaşık 43 kilometrelik bölümünün kırılmasıyla meydana geldi.
Raporda, 17 Ağustos'taki kırılmaların Düzce fayının doğu bölümünü tetiklediği belirtildi.
"DEPREM YIKIMLARININ ANA NEDENİ EKONOMİK YOKSULLUKTUR"
Prof. Dr. Ahmet Ercan, açıklamasında deprem riskinin yalnızca jeolojik özelliklerle değerlendirilmemesi gerektiğini de vurguladı.
Depreme dayanıklı yapılaşma ile ekonomik koşullar arasında doğrudan ilişki kuran Ercan, vatandaşların güvenli yapılarda yaşayabilmesinin ekonomik refahla bağlantılı olduğunu söyledi.
Ercan, "Sarsıntı dokununcalarından etkilenmemek için sağlam yerde sağlam yapı gerekir" ifadelerini kullanarak yapı güvenliğinin önemine işaret etti.
Depremlerin büyük can ve mal kayıplarıyla sonuçlanmasının önlenmesi için ekonomik şartların da iyileştirilmesi gerektiğini savunan Ercan, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bir ülkede depremlerin kırımla sonuçlanmaması için ülke ekonomisinin sıkıntısız, bireylerin geçim sıkıntısı çekmemesi gerekir."
Ercan, açıklamasını "Kısacası deprem yıkımlarının öncelikli ana nedeni ekonomik yoksulluktur" sözleriyle tamamladı.
İSTANBUL DEPREMİ İÇİN KESİN TARİH VERMEK MÜMKÜN MÜ?
Ercan'ın Küçükçekmece ve Silivri için paylaştığı büyüklük aralıkları, kendi jeofizik değerlendirmesine dayanıyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) deprem konusunda yayımladığı bilimsel bilgilendirmelerde ise depremlerin kesin zamanının, yerinin ve büyüklüğünün önceden belirlenmesini sağlayan güvenilir bir yöntemin bulunmadığı vurgulanıyor.
Uzmanlar, olası deprem senaryoları üzerinden risk değerlendirmeleri yapılabileceğini ancak bu değerlendirmelerin kesin bir deprem öngörüsü anlamına gelmediğini belirtiyor.
Marmara Bölgesi'nde deprem riskinin azaltılması bakımından yapı stokunun güçlendirilmesi, zemin koşullarının dikkate alınması ve afet hazırlıklarının tamamlanması önemini koruyor.
