Küresel deniz ticaretinde güvenlik krizi giderek derinleşiyor. ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı uluslararası gündemin merkezinde yer alırken, ticari gemilere yönelik saldırılarda en fazla can kaybının yaşandığı bölge Karadeniz oldu. The Wall Street Journal'ın (WSJ) deniz güvenliği verilerine dayandırdığı haberine göre Rusya-Ukrayna savaşının deniz ticaretine etkisi son aylarda belirgin biçimde arttı. Özellikle ticari gemilere yönelik insansız hava aracı ve deniz dronu saldırılarının yoğunlaşması, Karadeniz'i uluslararası taşımacılık açısından en riskli bölgelerden birine dönüştürdü.
Saldırıların Ukrayna ve Rusya kıyılarından batıya doğru genişleyerek Romanya ve Bulgaristan açıklarına ulaşması, NATO'nun doğu kanadında da güvenlik alarmına neden oldu.
KARADENİZ'DE 300'DEN FAZLA SALDIRI: 30'U AŞKIN DENİZCİ HAYATINI KAYBETTİ
Deniz güvenliği şirketi Ambrey'in verilerine göre 2026 yılı boyunca Karadeniz'de 300'den fazla saldırı gerçekleştirildi. Türk Armatörler Birliği, MarineTraffic verileri ve yerel makamların açıklamalarına dayanan bilgilere göre saldırılarda 30'dan fazla denizci yaşamını yitirirken, 20'den fazla denizciden haber alınamıyor.
Karadeniz'deki can kaybı, ABD ile İran arasındaki çatışmaların başladığı şubat ayı sonundan bu yana Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu genelinde deniz taşımacılığına yönelik saldırılarda kaydedilen ölümleri geride bıraktı.
Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) verilerine göre söz konusu dönemde Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu'da yaklaşık 130 saldırı meydana geldi. Bu saldırılarda 25 denizci hayatını kaybetti.
Böylece Karadeniz, 2026'da deniz taşımacılığına yönelik saldırıların neden olduğu can kayıpları bakımından Hürmüz Boğazı'nı geride bıraktı.
İSTANBUL BOĞAZI'NDA GEMİ TRAFİĞİ SERT DÜŞTÜ
Karadeniz'de artan saldırıların Türkiye açısından en dikkat çekici sonuçlarından biri İstanbul Boğazı'ndaki gemi trafiğinde yaşandı. Denizcilik faaliyetlerini takip eden sivil toplum kuruluşu Global Fishing Watch'ın verilerine göre ekim ayında İstanbul Boğazı üzerinden Karadeniz'e giren gemi sayısı, 2025 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 41 azaldı. Boğazdaki çift yönlü gemi geçişleri ise aynı dönemde yüzde 38 geriledi.
Bu veriler, Karadeniz'deki güvenlik risklerinin uluslararası deniz taşımacılığı üzerinde yarattığı baskıyı ortaya koydu.
Ticari gemilerin Ukrayna ve Rusya kıyılarındaki tehlikeli güzergâhlardan uzaklaşmasıyla birlikte bölgedeki deniz taşımacılığı önemli ölçüde yavaşladı.
Karadeniz'deki saldırılar yalnızca bölge ülkelerini değil, İstanbul Boğazı üzerinden gerçekleştirilen ticareti de doğrudan etkiliyor.
SALDIRILAR NATO ÜYESİ İKİ ÜLKENİN KIYILARINA KADAR ULAŞTI
Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın denizlerdeki etkisi, son dönemde Romanya ve Bulgaristan açıklarına kadar genişledi. WSJ'nin aktardığına göre ekim ayında iki ülkenin kıyılarına yakın bölgelerde yaklaşık 12 ticari gemi saldırıya uğradı.
Bu saldırıların neredeyse yarısında mürettebat arasında ölen, kaybolan veya yaralananlar oldu.
Özellikle Romanya ve Bulgaristan'ın NATO üyesi olması, saldırıların daha geniş çaplı bir güvenlik krizine dönüşebileceği endişelerini artırıyor.
Bazı Avrupalı liderler söz konusu saldırıların arkasında Rusya'nın bulunduğunu savunurken, Moskova yönetimi suçlamaları reddediyor.
Saldırılar, NATO'nun doğu sınırlarında son dönemde yaşanan hava sahası ihlalleri, siber saldırılar ve sabotaj iddialarıyla birlikte değerlendiriliyor.
RUSYA VE UKRAYNA DENİZ TİCARETİNİ HEDEF ALIYOR
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinin başladığı 2022 yılından itibaren Karadeniz, iki ülke arasındaki savaşın önemli cephelerinden biri haline geldi. Rus güçleri, Ukrayna'nın tahıl ve diğer gıda ürünlerini dünya pazarlarına taşıyan ticari gemileri hedef alırken, Ukrayna da deniz dronlarıyla Rus gemilerine saldırılar düzenliyor.
Ukrayna'dan gerçekleştirilen gıda ihracatı, özellikle Afrika ve Orta Doğu'daki birçok ülkenin gıda tedarikinde önemli rol oynuyor.
Savaşın ilk aylarında yoğunlaşan deniz saldırıları, uluslararası baskı ve çatışmaların seyrindeki değişimlerle bir süre azalmıştı.
Ancak son aylarda yeniden artan saldırılar, ticari gemilerin güvenli geçişini zorlaştırırken bölgedeki uluslararası ticaret yollarını da baskı altına aldı.
AVRUPA BİRLİĞİ'NDEN KARADENİZ İÇİN 50 MİLYON EUROLUK ADIM
Karadeniz'de yaşanan gelişmeler üzerine Avrupa Birliği de bölgedeki deniz güvenliğini artırmaya yönelik yeni tedbirler açıkladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Romanya ve Bulgaristan'ın ortaklaşa oluşturacağı Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi'nin kuruluşunu hızlandırmak için 50 milyon euro kaynak ayrılacağını duyurdu.
Merkezin, deniz trafiğinin izlenmesi, tehditlerin erken tespiti, istihbarat ve bilgi paylaşımı ile bölgesel güvenlik koordinasyonu alanlarında faaliyet göstermesi hedefleniyor.
Avrupa Komisyonu, artan saldırılar nedeniyle projenin takviminin hızlandırılacağını açıkladı.
NATO müttefikleri de bölgedeki deniz gözetimini güçlendirmek amacıyla devriye uçakları, radarlar ve insansız sistemlerin kullanımını artırmayı planlıyor.
TÜRKİYE İLE ROMANYA VE BULGARİSTAN ARASINDA GÜVENLİK İŞ BİRLİĞİ
Karadeniz güvenliğinde Türkiye'nin rolü de giderek daha fazla önem kazanıyor. Avrupa Komisyonu, Romanya ve Bulgaristan ile Türkiye arasındaki yakın deniz güvenliği iş birliğinden memnuniyet duyulduğunu açıkladı.
Karadeniz'e kıyısı bulunan altı ülke arasında yer alan Türkiye, İstanbul ve Çanakkale boğazları nedeniyle bölgenin uluslararası ticaret bağlantısında stratejik konumda bulunuyor.
Bölgedeki güvenlik risklerinin artması, deniz taşımacılığının yanı sıra enerji sevkiyatı, gıda ticareti ve tedarik zincirleri açısından da önem taşıyor.
İstanbul Boğazı'ndaki gemi geçişlerinde yaşanan sert düşüş, Karadeniz'deki savaşın Türkiye'nin çevresindeki ticaret akışını nasıl etkilediğini gösteren en somut verilerden biri olarak öne çıkıyor.
KARADENİZ'DEKİ KRİZ KÜRESEL TİCARETİ TEHDİT EDİYOR
Karadeniz, Avrupa ile Asya arasında önemli bir ticaret bağlantısı oluştururken özellikle tarım ürünleri, enerji ve çeşitli ham maddelerin taşınmasında kritik bir güzergâh olarak kullanılıyor. Bölgede gemilere yönelik saldırıların artması, denizcilik şirketlerini güzergâhlarını yeniden değerlendirmeye yöneltiyor.
WSJ'nin haberinde, ticari gemilerin saldırılardan korunmak amacıyla Ukrayna ve Rusya açıklarındaki sulardan büyük ölçüde uzaklaştığı belirtildi.
Ancak saldırıların Romanya ve Bulgaristan kıyılarına kadar yayılması, daha önce görece güvenli kabul edilen güzergâhları da riskli hale getirdi.
