Araştırmacılara göre karanlık madde, yıldızların, galaksilerin ve gezegenlerin oluşumunda belirleyici bir rol oynuyor. Oluşturulan yeni harita, karanlık maddenin evrendeki görünür yapıları nasıl yönlendirdiğini ve şekillendirdiğini daha net biçimde ortaya koyuyor.
Gökbilimciler, bu çalışmanın karanlık madde ile bildiğimiz “normal madde” arasındaki ilişkiyi anlamada yeni bir pencere açtığını vurguluyor.
JAMES WEBB’DEN BENZERİ GÖRÜLMEMİŞ VERİLER
Harita, NASA’nın James Webb Uzay Teleskobundan elde edilen yüksek çözünürlüklü gözlemler kullanılarak hazırlandı. Webb’in sağladığı veriler, karanlık maddenin dağılımını önceki çalışmalara kıyasla çok daha net biçimde izlemeyi mümkün kıldı.
EVRENİN İLK ANLARINDAN BUGÜNE
Independent Türkçe'de yer alan habere göre, bilim insanları, evrenin başlangıcında hem karanlık maddenin hem de normal maddenin uzaya seyrek biçimde yayıldığını düşünüyor. Zamanla karanlık madde yoğunlaşarak kütle çekimi oluşturdu; bu çekim, normal maddeyi kendine çekerek galaksilerin ve yıldızların oluşmasına zemin hazırladı.
Bu nedenle karanlık maddenin yapısı ve dağılımı, çevremizde gördüğümüz her şeyin temelinde yer alıyor.
“GÖRÜNMEZ AMA BELİRLEYİCİ”
Araştırmaya katkı sunan Durham Üniversitesi’nden Gavin Leroy, yeni haritanın evrenin görünmeyen bileşeninin, görünür maddeyi nasıl yönlendirdiğini açıkça gösterdiğini belirtti. Leroy’ye göre bu çalışma, galaksilerin ve yıldızların ortaya çıkışında karanlık maddenin merkezî rolünü gözler önüne seriyor.
Karanlık madde doğrudan gözlemlenemiyor çünkü ışıkla etkileşime girmiyor ve normal maddenin içinden geçip gidiyor. Ancak kütle çekimi yoluyla evrendeki etkileri dolaylı olarak tespit edilebiliyor.
Durham Üniversitesi’nden Richard Massey, evrende normal maddenin bulunduğu her bölgede karanlık maddenin de var olduğuna dikkat çekiyor.
SAMANYOLU’NU BİR ARADA TUTAN GÜÇ
Bilim insanlarına göre her an milyarlarca karanlık madde parçacığı vücudumuzdan geçiyor; ancak bu parçacıklar bizimle etkileşime girmeden yoluna devam ediyor. Buna karşın Samanyolu’nu çevreleyen karanlık madde bulutu, galaksimizin dağılmasını önleyecek kadar güçlü bir kütle çekimi sağlıyor. Karanlık madde olmasaydı, Samanyolu kendi dönüşü nedeniyle parçalanabilirdi.
Yeni harita için James Webb Uzay Teleskobu yaklaşık 255 saat boyunca gökyüzünün belirli bir bölümünü taradı ve 800 bin galaksi tanımlandı. Bu çalışma, dolunaydan yaklaşık 2,5 kat daha geniş bir alanı kapsayan detaylı bir haritanın çıkarılmasını sağladı.
ÖNCEKİ ÇALIŞMALARDAN İKİ KAT DAHA NET
NASA’dan Diana Scognamiglio, Webb ile hazırlanan bu haritanın, daha önce diğer gözlemevleri tarafından oluşturulan karanlık madde haritalarından iki kat daha keskin olduğunu söyledi. Araştırmacılar, Webb’in çözünürlüğü sayesinde evrenin “görünmez inşaat iskelesinin” artık çok daha ayrıntılı biçimde görülebildiğini belirtiyor.
Çalışmanın ayrıntıları, Nature Astronomy dergisinde yayımlanan “An ultra-high-resolution map of (dark) matter” başlıklı makalede bilim dünyasıyla paylaşıldı.
