Yeni telefonların fiyatlarının artması, yenilenmiş (refurbished) ve ikinci el akıllı telefonlara ilgiyi artırıyor. Ancak daha düşük fiyatla üst segment bir telefon sahibi olmanın bazı riskleri de bulunuyor. The Wall Street Journal (WSJ), “Yenilenmiş telefonlar tehlikeli mi? Risklerden nasıl kaçınılır?” başlıklı analizinde ikinci el veya yenilenmiş telefon satın almayı düşünenlerin dikkat etmesi gereken noktaları sıraladı.
WSJ'nin aktardığına göre yenilenmiş bir telefonda en dikkat çekici risklerden biri kötü amaçlı yazılımlar olsa da güvenlik uzmanları fabrikadan veya satıcıdan önceden yüklenmiş casus yazılımların oldukça nadir görüldüğünü belirtiyor. Daha sık karşılaşılan sorunlar arasında ise aktivasyon kilidi bulunan cihazlar, kalitesiz yedek parçalar, yazılım desteği sona ermiş modeller ve sahte telefonlar bulunuyor.
YENİLENMİŞ TELEFONDAN CASUS YAZILIM ÇIKTI
WSJ, risklere dikkat çekerken dikkat çekici bir vakayı da gündeme getirdi.
Gazetenin daha önce haberleştirdiği bir dolandırıcılık olayında, saldırganların mağdurun mesajlarını, internet aramalarını ve konumunu takip ettiği ortaya çıktı.
Mağdurun internet üzerinden satın aldığı yenilenmiş bir Samsung Galaxy S24 Ultra kullandığı belirtilirken, güvenlik uzmanları telefona casus yazılımın cihaz satın alınmadan önce yüklenmiş olabileceğini değerlendirdi.
Ancak uzmanlar bu tür vakaların yenilenmiş telefonlarda yaygın olmadığını vurguluyor.
DAHA BÜYÜK RİSK: KALİTESİZ YEDEK PARÇALAR
Yenilenmiş telefonlarda daha sık karşılaşılan sorunlardan biri, cihazın daha önce nasıl tamir edildiğinin bilinmemesi.
Telefon uygun olmayan parçalarla onarılmışsa kullanıcı; arızalı şarj bağlantısı, düzgün çalışmayan ekran veya kullanım ömrünü tamamlamış bir bataryayla karşılaşabiliyor.
Veri silme alanında faaliyet gösteren Blancco'nun ürün yöneticisi Tzvika Shahaf, yenilenmiş cihazlarda orijinal olmayan parçalarla karşılaşma ihtimaline dikkat çekiyor.
Bu durum yalnızca cihazın performansını değil, güvenliğini de etkileyebiliyor. Düşük kaliteli bir batarya aşırı ısınma veya yangın riski oluşturabilirken, değiştirilmiş devre kartları telefonun standart güvenlik mekanizmalarını etkileyebiliyor.
EN AZ 90 GÜN GARANTİ ARAYIN
WSJ'nin aktardığı uzman tavsiyelerine göre yenilenmiş telefon satan güvenilir bir şirketin cihaz için iade hakkı ve garanti sunması gerekiyor.
Garanti süresinin en az 90 gün olması, mümkünse bir yıllık garanti verilmesi tavsiye ediliyor.
Telefonun satın alındığı anda tüm temel özelliklerinin test edilmesi de önem taşıyor. Özellikle ekran, kamera, şarj bağlantısı ve bataryayla ilgili sorunların iade süresi dolmadan belirlenmesi gerekiyor.
ESKİ MODEL UCUZ OLABİLİR AMA GÜVENLİK GÜNCELLEMESİ ALMAYABİLİR
Bir diğer risk ise telefonun fiziksel durumundan ziyade yaşı.
WSJ, artık güvenlik güncellemesi almayan cihazların kullanılmasının risk oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
NCC Group'tan güvenlik uzmanı William Enright, daha yeni cihazların güvenlik ve yazılım desteği açısından avantajlı olduğunu belirtiyor.
Apple, Samsung ve Google'ın yeni amiral gemisi modellerinde yazılım ve güvenlik desteğinin bazı cihazlarda yedi yıla kadar çıkabildiğine dikkat çekiliyor.
Bu nedenle çok eski ve daha ucuz bir telefon yerine, birkaç yıl daha fazla güncelleme alabilecek nispeten yeni bir model tercih edilmesi öneriliyor.
TELEFON ÇALINTI VEYA BORÇLU ÇIKABİLİR
İkinci el telefonlarda tüketicilerin karşılaşabileceği bir diğer sorun ise cihaz kilitleri.
Çalınmış veya kaybolmuş olarak bildirilen ya da operatöre borcu tamamen ödenmemiş bir telefonun mobil şebekelere erişimi engellenebiliyor.
Aynı şekilde cihaz önceki sahibinin Apple veya Google hesabındaki “cihazımı bul” hizmetine bağlı kalmışsa yeni kullanıcı aktivasyon sorunu yaşayabiliyor.
Bu nedenle satın almadan önce cihazın IMEI numarasının kontrol edilmesi önem taşıyor.
IMEI, her cep telefonuna özgü 15 haneli kimlik numarası olarak kullanılıyor. Güvenilir satıcıların cihazın IMEI numarasının üretici bilgileriyle uyumlu olup olmadığını ve cihazın kara listede bulunup bulunmadığını kontrol etmesi gerekiyor.
EN GÜVENLİ YÖNTEM: ÜRETİCİDEN ALMAK
Siber güvenlik şirketi Huntress'ten Ben Bernstein, ciddi sorunlarla karşılaşma ihtimalini azaltmanın en güvenli yollarından birinin telefonu doğrudan üreticinin yenilenmiş cihaz programından satın almak olduğunu belirtiyor.
WSJ, bu kapsamda Apple, Samsung ve Google gibi üreticilerin kendi yenileme programları ile mobil operatörleri daha güvenli seçenekler arasında gösteriyor.
Bu programlarda cihazların kontrol edilmesi, gerekli yazılımların güncellenmesi ve garanti sunulması satın alma riskini azaltıyor.
İNTERNET PAZAR YERLERİNDE SATAN KİŞİYE DİKKAT
Çevrim içi pazar yerlerinde ise yalnızca platformun adına güvenmek yeterli olmayabiliyor. Telefonun gerçekte hangi satıcı tarafından ve hangi standartlarla yenilendiğinin kontrol edilmesi gerekiyor.
WSJ, sıkı yenileme ve garanti standartları bulunan programların tercih edilmesini önerirken, Amazon'un Renewed Premium programını buna örnek gösteriyor.
TELEFONU FABRİKA AYARLARINA DÖNDÜRÜN
Satın alınan yenilenmiş bir cihazın önceki kullanıcıdan kalmış veri veya uygulamalar içermemesi gerekiyor.
WSJ'nin aktardığı güvenlik önerileri arasında telefonu kullanmaya başlamadan önce fabrika ayarlarına döndürmek de bulunuyor.
Bu işlem kullanıcı verilerini ve sonradan kurulmuş şüpheli uygulamaları temizlemeye yardımcı olabiliyor. Bununla birlikte cihazın işletim sistemi üzerinde daha derin bir değişiklik yapılıp yapılmadığının da kontrol edilmesi öneriliyor.
İKİNCİ EL TELEFON FİYATLARI DA YÜKSELİYOR
Yenilenmiş cihazlara ilginin arttığı dönemde ikinci el telefon fiyatlarında da dikkat çekici bir hareketlilik yaşanıyor.
İkinci el ürünlerin işletmelere satışını yapan B-Stock'un Başkan Yardımcısı Sean Cleland, kullanılmış telefonların normal koşullarda haftada yaklaşık yüzde 1 değer kaybettiğini, bunun da bir yılda fiyatın yaklaşık yarıya düşmesine karşılık geldiğini belirtti. Ancak bu yıl tablo tersine döndü.
