Vaat etmeyi ciddi ciddi düşünüyor” haberleri gelmeye başlayınca, söz konusu devlet başkanı Donald Trump olsa da, söylentinin doğruluğundan kuşku duydum.
Doğruymuş….
ABD başkanı Trump, 3 Kasım’da yapılacak ara seçimden partisi mevcut gücünü koruyarak çıktığı takdirde, her yetişkin Amerikan vatandaşına seyyanen 5 bin dolar verileceği vaadinde bulundu.
Resmen seçmenlere rüşvet teklifi bu. Akıl alır gibi değil.
ABD’nin seçim sistemi kendine özel. Her dört yılda bir başkan seçimi ve genel seçim var; ancak her iki yılda bir de Temsilciler Meclisi’nin 435 üyesinin tamamı, 100 üyeli Senato’nun da üyelerinin üçte biri için ara seçim yapılıyor.
Başkanın mensup olduğu partinin rozetini taşıyanların Kongre’nin her iki tarafında da çoğunlukta olması uygulanacak politikaların hayata geçirilebilmesi açısından şart.
Temsilciler Meclisi’nde Cumhuriyetçi Parti’nin rakip Demokrat Parti’den dört fazla üyesi vardı. İstifayla ayrılan veya vefat edenin boşalttığı üç sandalye için yapılan seçimlerden Cumhuriyetçiler kayıpla çıktı.
[Bir Demokrat üyenin boşalttığı sandalye için 18 Ağustos’ta yapılan seçimi Aisha Wahab adlı aday kazandı.]
Kamuoyu yoklamaları ara seçime gidilirken Trump’ın halk desteğinin erimeye yüz tuttuğunu gösteriyor.
Economist dergisi, biraz da etekleri zil çalarak, son durumu YouGov’a yaptırdığı anket sonucuyla duyurdu: Bir hafta öncesine göre 0.2 puan daha aşağı düşmüş reytingi Trump’ın; %65 aleyhinde, destekçi oranı sadece %35…
Herkese 5 bin dolar vaadi bu sebeple… Dengeyi lehine çevirmenin bir yolu olarak görüyor seçmene seyyanen para dağıtmayı ABD başkanı…
Çin devlet başkanı Xi Jinping’i Beyaz Saray’da ağırlayıp ABD ile Çin arasındaki buzları eriten başkan rolünü de oynadı geçen hafta Trump; Economist “İşe yaramadı” tespitini paylaşıyor…
Şu günlerde seçimle ilgili tahminler hayli fazla. ‘RacetotheWH’ın beklentisi, Trump’ın Temsilciler Meclisi’ni büyük çapta kaybedeceği yolunda (%87 ihtimalle). Cumhuriyetçi üye sayısı 197’ye düşerken, Demokratlar 217 üye çıkarabilecek görünüyor. [Mevcut durumda Cumhuriyetçiler 218, Demokratlar 214, bağımsızlar 1 sandalyeye sahip; 2 sandalye de boş.].
Son seçimde Cumhuriyetçilerin 53, Demokratların 45 sandalye ile temsil edildiği (2 de bağımsız var) Senato’nun üçte biri yenilenirken, uzmanlar, “Senato’da durum ortada” yorumunu yapıyorlar.
Trump Senato’da üstünlüğünü korusa bile, Temsilciler Meclisi’nde azınlığa düşerse eski Trump olamayacak; gücünü yitirecek…
İki yıl önce sandıktan başarıyla çıkmış bir başkanın böyle bir duruma düşmesi nadir görülen bir şey değil ABD’de. 1938 yılından bu yana yapılan 22 ara seçimin 20’sinde mevcut başkanların partisi Temsilciler Meclisi’ni kaybetti.
Muhtemelen Trump da aynı akıbeti yaşayacak.
Trump için katlanılacak bir durum değil bu ve işte kaygısını böyle dışa vuruyor.
Ne oldu da böyle oldu?
Halk, her ülkede olduğu gibi ABD’de de, çabuk bıkabiliyor ve değişim insanlara cazip geliyor. Trump ise, hemen her gün halkın karşısına çıkma fırsatı yaratıp, meşgul olduğu gün bile kafa karıştırıcı mesajlar paylaşarak varlığını unutturmamaya çalışıyor.
Bir diğer önemli sebep de, kendisini Beyaz Saray’a taşıyan ‘MAGA’ grubundan bazılarına yaşattığı hayal kırıklığı. O grup içerisindeki taraftarlarından sözü dinlenir olanlar, çoktandır söylemleri ve eylemleriyle Trump’ın karşısına dikilmekteler…
Seçilmesini sağlayan koalisyon bazı eyaletlerde dağılıyor…
MAGA grubundan muhalefete geçenlerin boşalttığı yeri kimlerle dolduracak Trump?
Beş bin dolara tamah edebilecek olanlarla…
Para ile seçmen ayartmaya çalışmakla ilgisi olmasa da, bu teklif bana, İsviçrelilerin benzer bir teklife tepkilerini hatırlattı.
Vatandaşları ilgilendiren önemli-önemsiz hemen her konu halkoylamasına -referanduma- sunulur İsviçre’de; bunun demokrasinin en yaygın biçimi olduğu inancıyla…
Zengin ülkede bütçe her yıl önemli miktarda fazla veriyor; biraz da bu durumun verdiği kolaylıkla, 2016 yılında, yönetimin halkoylamasına sunduğu konulardan biri, her İsviçre vatandaşına her ay önemli miktarda para ödenmesi teklifiydi.
“Evet” denilirse, her İsviçre vatandaşının banka hesabına, parmağını bile kıpırdatması gerekmeden, her ay 2500 İsviçre Frankı (2555 Dolar) yatacaktı.
“Size her ay bu kadar para verebiliriz, ister misiniz?” sorusu halka soruldu.
Ve, halkın büyük çoğunluğu -%77’si- yönetimin bu teklifine “Hayır” tepkisini verdi.
Acaba Trump’ın bir defalığına -seyyanen- ödenecek 5 bin dolar rüşvetine Amerikan halkı ne cevap verecek?
