Foncuların son vurgununun maliyeti her gün katlanarak artıyor.

Son rakamları vereyim (SPK verileri):

Halka açık şirketlerin değer kaybı 7 trilyon 815 milyar liraya ulaştı. (172 milyar dolar)

Halka açık hisse senetlerinden yatırımcı kaybı ise 3 trilyon 329 milyar liraya geldi. (71 milyar dolar)

Lakin bu yoğunlukta gözden kaçan bir veri daha var: Faiz.

Bütçe hedeflerine göre 2026 yılında Merkezi Bütçe faiz gideri 2 trilyon 825 milyar lira olacak. 2027 yılında ise faiz gideri 3 trilyon 975 milyar liraya çıkacak.

Önce faize odaklanalım…

Faize iki yönden bakacağız: 1. Yöntem borç stokuna oranla faiz giderimiz ne oluyor?

Eylül ayı itibari ile toplam borç stokumuz 16,2 trilyon lira. Ve yıllık faiz giderimiz 2 trilyon 642 milyar lira.

Faiz giderinin borç stokuna oranı %16,3.

Bu oran daha 4 yıl önce %6,0 düzeyindeydi.

Bu arada şu notu ekleyelim: 2022 ortasında borç stokunun GSYH’ye oranı %36,5 seviyesindeyken 4 yıl sonra bu oran %22,3’e düşmüş durumda.

Borç stoku düşüyor ama faiz gideri tam tersine çok hızlı artıyor.

O zaman bir başka veriye bakalım: Hazine Nakit Gerçekleşmeleri verisinden giderek faiz giderinin Hazine nakit gelirlerine oranı ne olmuş?

Eylül 2026 itibariyle son 12 ayda Hazine 361,2 milyar dolar nakit gelir elde etmiş. Buna karşılık faiz gideri 57,5 milyar dolara ulaşıyor.

Bu demektir ki; Hazine nakit gelirinin %15,9’u faize gidiyor.

İyi ama bu oran da 4 yıl önce yüzde 9-10 aralığındaymış. Yani gelirimize oranla faiz ödememiz de çok hızlı artıyor.

Faiz yükü 57-60 milyar dolar seviyelerine dayandı. Bu rakam 4 yıl önce 16-18 milyar dolar civarındaydı.

Size daha ilginç veriyi aktarayım: 2022 ortasına göre GSYH dolar bazında yaklaşık 2 kat artış gösterdi. Oysa aynı dönemde faiz ödemesi dolar bazında 3,5 kat artış gösterdi.

TL bazında ifade edecek olursak Haziran 2022’de 10,4 trilyon olan GSYH Haziran 2026’da 73,0 trilyona yükseldi. Tam 7,0 katlık artış var. Oysa aynı dönemde 224,6 milyar lira olan faiz ödemesi 2,4 trilyon liraya yükseldi. Tam 10,7 katlık artış oldu.

Eğer faiz gideri GSYH ile eşit şekilde artsaydı 2,4 trilyon lira yerine 1,6 trilyon lirada kalacaktı. Ödememiz gereken faizin yüzde 50 fazlasını ödüyoruz.

***

Gelelim iki maliyeti birleştirmeye.

Faize 60 milyar dolar öderken şimdi bir de karşımıza yatırımcıların kaybettiği 70 milyar dolar sorunu çıktı.

İki maliyetin toplamı 130 milyar dolara geliyor.

Bir taraftan faizci ülke olurken diğer yandan foncuların büyük vurgununa şahit olduk. İki ağır darbe tam da zor dönemde karşımıza çıkmış oldu.

DEMOKRASİ GELMEDEN OLMAZ

Önce faiz yükü hakkında eski tespitimi tekrar edeyim: İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu operasyonu ile faiz & enflasyon zinciri bozulmaya başladı.

Ve yılda yaklaşık 2 trilyon lira fazladan faiz ödemeye başladık. Bu 2 trilyon siyasi operasyon maliyeti olarak karşımıza çıkmıştır.

Bu ek faiz maliyetinin 1,4 trilyonunu özel kesim öderken 600 milyar lirasını da kamu ödemektedir. (Rakamlar yaklaşık değeri veriyor)

Gelelim foncuların vurgununa… Şimdilik sadece borsa piyasasına maliyet 3 trilyonu aştı bile. Bu maliyetin dalga dalga diğer alanlara ve reel sektöre yansımalarını da görmeye başladık.

Peki, ne olacak?

Bugün maalesef konuşulmasın, konu kapansın düşüncesi ile dalga dalga tutuklamalar yapılıyor.

Ülke yönetimi maalesef gerçeklerle yüzleşmek ve sorunları azaltmayı “baskı yöntemi” ile çözmeye çalışıyor.

Lakin, bugüne kadar görüldüğü üzere bu sistem tam tersine sorunları ve ekonomik yükü daha da artırmaktadır.

Ve aynı zihniyet devam ederse altından çok ama çok zor kalkacağımız bir döneme doğru hızla gidiyoruz.

Ben size peşin olarak önereyim: Derhal başta Ekrem İmamoğlu olmak üzere siyasi tutuklular bırakılıp ülkeye demokrasi getirilmez ise işimiz çok zor olacaktır.

Bilginize…

BORSADA GERÇEK KAYIP

Sizlere iki grafikte borsanın durumunu veriyorum.

Mavi çizgide BIST-100 diye bilinen ana endeksi görüyorsunuz. Ama gerçek durumu maalesef bu endeks vermiyor. Çünkü büyük hisseler tutularak endeks gerçek düşüşü yansıtmıyor.

Oysa diğer çizgide Yıldız Pazar dışı ana hisseler görülüyor. Orada düşüş yüzde 63’lere varmış durumda. Gerçek durumu tam da burası gösteriyor.

İlginize…