Back To Top
Yeni sistem tartışması erken başladı

Yeni sistem tartışması erken başladı

 - Son Güncelleme: 05.07.2019 Cuma 09:01
- A +

23 Haziran’da tekrarlanan İstanbul seçimiyle ortaya çıkan tablo, bir yıl önce hayata geçen Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini tartışılır hale getirdi. Seçmen kitlelerinin bir yıl gibi kısa bir sürede derin bir kırılma yaşayarak arayış içine girmesi, toplumun AK Parti’ye olan rağbetin azalmasından çok yeni sistemden yorulduğunun bir göstergesidir.

Her ne kadar 31 Mart seçimlerinde neredeyse bütün büyükşehirleri kaybeden Cumhur İttifakı, seçmenin mesajını aldıkları yönünde şu ana kadar açıktan bir beyanda bulunmasalar da yeni sistemden onların da çok mutlu olmadıkları anlaşılıyor. Nitekim iktidar cenahından gelen “Revize edilebilir” yönündeki açıklamalar, memnuniyetsizliğin ipuçlarını vermektedir.

Kabul etmek gerekiyor ki Türkiye’nin, demokratik normlar açısından fevkalade sıkıntılı olan bu sistemle yürümesi mümkün değildir. Çünkü bu sistem özü itibariyle “kuvvetler ayrılığı”na dayanmamaktadır, Meclis işlevsizleştirilmiştir, yargının bağımsız ve tarafsızlığına olan güven azalmıştır.

***

Prof. Kemal Gözler 2016 yılında Anayasa değişikliği gündeme geldiğinde yazdığı “Elveda kuvvetler ayrılığı, elveda Anayasa” adlı makalesinde kuvvetler ayrılığının olmadığı bir devletin “anayasal devlet” olmayacağına dikkat çekmiş ve önemli uyarılarda bulunmuştu: “Önemle belirtmek isterim ki, yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin elinde toplandığı kişinin kim olduğunun bir önemi yoktur. Bu kişi, bir ‘bilge kral’ veya halk tarafından yüksek bir oy oranıyla seçilmiş bir başkan olsa bile değişen bir şey olmaz. Halk tarafından seçilmiş olması bu kişinin yetkilerini kötüye kullanmayacağı anlamına gelmez. Her kuvvetin doğasında kötüye kullanılma eğilimi vardır. Bundan 129 sene önce Lord Acton’un söylediği gibi ‘iktidar yozlaştırır, mutlak iktidar yozlaştırır. İktidar iktidarla sınırlanır. İktidardakilerin insafıyla değil!”

Evet, başkanlık sistemi de tıpkı parlamenter sistem gibi demokrasinin bir kurumudur. Ancak Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ne başkanlık, ne de parlamenter sistemle uzaktan yakından bir ilgisi yoktur. Nevi şahsına münhasır, ama ne olduğu belli olmayan bir sistemdir. Kısacası, bu sistemin evrensel hukuk normları içinde bir tarifini yapmak ne yazık ki mümkün değildir.

Maalesef yeni sistem, demokratik bir hukuk devleti için hayati önem taşıyan denge-denetim mekanizmalarını ortadan kaldırdığı için ‘kuvvetler ayrılığı’na dayalı demokratik bir başkanlık modeli değildir.

Bugün uygulamalar ortaya çıktıkça görüyoruz ki, evrensel hukuk normları nezdinde bir karşılığı bulunmayan bu sistemin, Türkiye’nin demokratik ve hukuksal görünümüne verdiği zararın faturası her geçen gün ağırlaşmaktadır.

***

Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nin anayasa ve hukuk konularındaki referans kurumu olan Venedik Komisyonu, 16 Nisan referandumu öncesinde yeni sistemin;

-Cumhurbaşkanı’na yürütmeyi tek başına kontrol etme imkanı verdiği,

-Cumhurbaşkanı’nın parti üyesi ve hatta parti başkanı olarak yasama gücü üzerinde kontrolsüz ve gereksiz, makul olmayan bir etkisinin olacağı,

-Demokratik başkanlık sisteminde olmayan bir şekilde parlamentoyu fesih yetkisinin Cumhurbaşkanı’na verildiği,

-Yargının yasamaya ilişkin halihazırda yetersiz olan gücünü daha da zayıflatacağı,

-Yargı bağımsızlığını daha da kötüleştireceğini, söylemiş ve bu konuda ciddi uyarılarda bulunmuştu.

Ne yazık ki Türkiye bu uyarıların hiçbirisini dikkate almadı ve bugün içinden çıkılması neredeyse imkansız hale gelen bir sistem kaosuyla karşı karşıyayız. Yeni sisteme yönelik eleştirilerde art niyet arayanların görüşlerine katılmak keşke mümkün olsaydı, ama mesele bu kadar basit değil. Zira gücün büyük ölçüde tek elde yoğunlaşması yüzünden ülkenin dünyadaki hukuksal görünümü zayıflamış ve buna bağlı olarak da ekonomideki ‘öngürülebilirlik’ kaybolmuştur. Dolayısıyla son dönemde ülkeye yabancı yatırım girişinin azalmasını da, Türkiye’nin dışarıda uygun faiz koşullarında kredi temin etmesinde yaşanan sıkıntıları da yeni sistemin yarattığı görünümle birlikte okumak gerekiyor.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 06 Temmuz 2019 10:25
Tüm evin elektrik tesisatını tek bir sigortaya bağlamak büyük risktir.
habib ışıldak 06 Temmuz 2019 00:17
Başkanlık sistemi nde ülkeyi 1 kişi yönetir. iyi veya kötü.Eski sistem de hele de koalisyonlarda kim yönetiyordu.1.cumhurbaşkanı.2.başbakan.3.ordu.4.yök.5.yargı.6.medya.kimin eli kimin cebinde.sorumlu kim. belli değildi.unutmayalım.
KARAR OKURU 06 Temmuz 2019 00:12
Bıçak iyi niyetli bir kişinin elinde ekmek kesmek gibi masum bir işte kullanılabilir. Lakin kötü niyetli bir kimse için suç aletidir.
KARAR OKURU 06 Temmuz 2019 02:05
1
Öyleyse bütün dünyada bıçak kullanmak yasaklansın
fakir 05 Temmuz 2019 17:42
sayın yazar başkanlık sistemi yani türk tipi cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi diye getirdiğimiz yönetim sistemi bir garabettir. bizde tarih boyunca devlet başkanı (Hakan, Kağan, Sultan, Padişah) ayrı hükümet başkanı (Aygucı, Veziriazam, Sadrazam) ayrı olmuştur. padişah hükümet başkanı ile halk arasında DENGE vazifesi görmüştür. tamaman bize ters, geleneğimize uymayan bir ucube bir sistem getirildi. sıkıntı olması normal. hıristiyanlıktaki TESLİS inancı gibi bizde bir kişi hem cumhurbaşkanı, hem başbakan hem de parti başkanı OLMAZZZZZZ OLAMAZZZZZZ coniye göre olur Aliye göre olmaz
17-25 Aralık yargı darbesi, Erbakan öldükten sonra yapıldı. Erbakan ölür, ölmez SP Milli Görüşe ihanet etti... Tayyip çıkardım dediği Milli Görüş gömleğini tekrar sıkı sıkıya giydi... Erbakan'ı istemeyenler aynı gerekçelerle Tayyip'e saldırmaya başladı... Erbakan ve Türkeş'in başlattığı seçim ittifakını, Tayyip-Bahçeli devam ettirdi... 28 Şubat'ta üzerine beton dökülerek gömüldü sanılan Milli Görüş; 15 Temmuz gecesi sahneye çıktı... Doğru, yanlış, Türkiye; Erbakan'ın başlattığı siyasi kavgayı sürdürüyor... Erbakan haklı diyenler bulundukları yeri gözden geçirsin.
karar 05 Temmuz 2019 18:24
1
siz ve sizin gibiler erbakanın adını ağzınıza almayın.siz kim erbakan kim.ardına sığınıyormuş gibi yapıp hakkın gömleğini giyinmiş gibi görünmekten vazgeçin.erdoğan kim erbakan kim.kıyas bile edilemez.siz hiçbir zaman milli görüşe layık birileri olamazsınız.yiğit olan çıkardım demez demişsede giydim demez.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 19:51
4
18.24, Ben tarıfım demedim. Erbakan'ın başlattığ siyasi kavga, doğru ya da yanlış devam ediyor dedim. Erbakan haklı diyenler Erbakan'ı yok edenlerle birlikte olamaz. Herkes safını belli etsin dedim...
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 21:18
1
erbakan ın yolunda olamayanların hariçten gazel okuyup onun taraftarlarına akıl vermesine gerek yok.biz aklımızı kullanarak vicdanımızın sesine kulak vererek gereğini yaparız.siz kendi yolunuza biz kendi yolumuza.siz kendi safınızda neler yaptığınızı biliyorsunuz,başkasının yoluna ne taş koymaya kalkın ne de öğüt verin.
Zembilfıroşt 05 Temmuz 2019 14:58
Bana göre Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi uzun bile sürdü. normalde bu sistem hiç bir demokratik sisteme uymuyor. Anti demokratik bir sisteme evrildiğimizi, sayın Recep Tayip ERDĞAN Cumhurbaşkanıyken yetkisizleklerden,brokrasiden ve hukukun ağır işleyişinden yakınırken anlamamız gerekiyordu. Aslında sayın erdoğan hukukun ağır işyeyişinden değil, hukukçuların kendisine ittiatsızlığından yakınıyordu.Çözümü tüm yetkileri kendinde toplayarak haledeceğini sanıyordu.Bu sistem doğarken hukukun üstünlüğünü,anayasal devleti, demokrasiyi işlevsiz hale getireceği belliydi.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 13:58
Parti içinde tartışmalar var ama ne hikmetse sayın bahçeli çılgına dönüyor bu tartışma çıkınca. Sayın bahçelinin akpartiden daha beter bu sistemi savunması çok ilginç amacı ne muradı ne anlamak mümkün değil.belkide Bahçeli yıllarca demokrat görünüp totaliter yönetim hayali kurmuş bu muradınada ermiş görünüyo. Topraklarımızın altından petrol fışkırsa sistem katıda olsa birşekilde yürür. İran arabistan vs gibi ama bizim öyle bir paramızda yok yatırımcıyı ürkütüp kaçırırsan ekonomin çöker ekonomide çökünce sistem sorgulanmaya başlar. Bahçeli sorgulatmam diyor ama bedelini akparti ödüyor
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 13:26
Mehmet bey akp iktidarı kesinlikle kimsenin düşüncelerine değer verip doğru düzgün dinlemiyor bile.Bir kişi veya parti hata da yapabilir.Kibirli olmak ne kötü.En büyük günahlardan ayrıca.Suriyelileri halkın çoğu istemiyor,rahatsız.Ama ısrarla bu konuda içimize su serpecek bir politika uygulanmıyor.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 13:19
Şu an Milletvekillerinin mecliste sayıca bu kadar çok olmaları da gereksiz bence.Bu vekiller bir eli yağda bir eli balda yaşarken, gencecik insanlar iş bulamadığı için bunalıma girip intihar ediyor.Bakınız bir insanın kendi canına kıyması hiç ama hiç kolay değildir.Gençlerin bilhassa gençlerin umuda ihtiyacı var.
Mehmet 05 Temmuz 2019 13:01
Bence ak parti bu yetkilerle imamoğlu mu başkan yaptırmak istemez herhalde.Deevleti düşünselerdi kurumları bitirmezlerdi.Secime böyle gidilmeli,yapılan pislikler temizlenmeli ve sonra sistem yenilenmeli.Kurumlar çalışmıyor, meclis boş yere para aliyor
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 16:33
4
Kılıçtaroğu bu gün "Eski sistem çok kötüydü ve işlemiyordu. Kimse eskiye dönmek istemez" dedi...
karar okuru 05 Temmuz 2019 11:49
Bence şu anda bir sistemden değil sistemsizlikten bahsedilebilir. Halihazırdaki yapıda çalışanlar ve alt kademedeki idareciler yönetimde söz sahibi değiller artık. Kurumlarda sadece baştaki kişinin borusu ötüyor. O kişinin üzerinde de başka bir amirin, o amirin üzerinde de başka birinin. Sonuçta tepeden birileri kurumlar adına karar veriyor. Kurum içi istişare kalmadı. Tepeden yönetimde kararlar hızlı alınıyor ama istişare olmadığı için sürekli yanlış yapılıyor. Bu yapı bizi çökertecek. Hep birlikte göreceğiz.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 11:40
Tek parti döneminde valilerin il başkanlığı doğru da, şimdiki valilerin il başkanından farkı ne? Bugün hukuksuzluk yasa haline dönüşmüş durumda. Bildiri yayınlayanlar terör suçu işlemekten yargılanırken,kırmızı bültenle aranan terörist devletin TRT sine çıkarılıyor. Bebek katilinin bildirisi devlet ajansından servis ediliyor ve hiç bir yaptırım uygulanmıyor.Ne güzel adalet değil mi?
EMEKLİ BİR VATANDAŞ 05 Temmuz 2019 15:37
0
Valiler il başkanlarının,kaymakamlar da ilçe başkanlarının emrinde.Fark bu .
umut 05 Temmuz 2019 09:44
meclis işlevsizleştirildi sözünüze katılmıyorum. zira meclis zaten işlevsizdi. çünkü vekil seçme sistemimiz tamamen liderin tercihlerine dayanıyor. 18 yıllık AKP iktidarında, siz, meclisten Erdoğan'ın karşı olduğu her hangi bir karar çıktığını duydunuz mu?
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 14:00
0
Gördüm 2003 tezkeresi
Gazete okuru 05 Temmuz 2019 08:50
Sorun sistem sorunu değil iktidara her gelenin ülkeyi babasının çiftliği gibi görmesi ve yönetmeye çalışmasıdır. Parlamenter sistem şöyleydi böyleydi falan filan... En azından iktidarı denetleme şansı vardı. Kişisel hırslar, iktidar doyumsuzluğu nedeni ile ülkenin kaderi ile oynanıyor. Yazıktır, vebali büyüktür, öbür tarafta hesabı verilemez...
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 08:01
Erken basladi ama muhim olan nasil bitecegi?
? 05 Temmuz 2019 07:31
Tartışmalar içinde niye sallıyoruz ülkeyi sürekli olarak.Anayasa değiştirelim dendi. Komisyonlar toplandı bir arpa boyu yol alındı mı?Eski sistem yürümüyordu zaten,İyi bir sistem yapma imkanımızda hiç olmadı.En iyi elde edilen sonuç bu!Meselemiz sistemde değil,bu bize sunulan havuç,Esas meselelere odaklanalım,Doğu akdenize,Suriye meselesine,Savunma sanayiisine,İşsizliğin çözülmesine,Yeni iş imkanlarının oluşturulmasına gibi
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 09:05
1
Meselemiz tam da sistem kardeşim, dediğin o meseleler çözebilmek icin once
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 10:07
0
Önce hukuk ve demokrasi. Bu ikisi olmadan saydıklarının hiç biri çözülmez.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 10:03
0
Önce hukuk ve demokrasi. Bu ikisi olmadan saydıklarının hiç biri çözülmez.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 10:51
0
Yorum ciddi ise çok komik. Yok mizah ise hiç komik değil. Anayasa'dan, kuvvetler ayrılığından, yargı bağımsızlığından ve hukuk devletinden daha önemli hiçbir konu yok bu ülkede. Geri kalan herşey bunların gerçekleşmesine bağlı.
Aslında CHP'yi iktidar yapacaksın, parlamenter sisteme geri döneceksin, PKK ile mücadeleden vazgeçeceksin, bütün Fetöcüleri serbest bırakacaksın, hatta 15 Temmuz şehit ve gazilerini darbeyi engelledikleri için yargılayacaksın, bak o zaman Türkiye nasıl kalkınır?..
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 07:43
3
Aferin kavramissin
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 07:49
0
Bu yorumu beş sene önce yazsaydın, "Aslında Ergenekon sanıklarının hepsini salıvereceksin, bak o zaman Türkiye nasıl kalkınır ?" derdin, bu kafayla. Bak, böyle bir örgüt yokmuş. Hukuka müdahale eden siyaset, suçsuz insanları tutuklatıp intiharlarına neden olarak onlarca kişinin kanına girmiş. Mutlusun, değil mi ?
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 12:47
0
Esas LDP'yi iktidar yapacaksın. 5 yılda parmak ısırttırır.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 13:58
1
Tabi zaten AKP'den önce pkk ile kimse mücadele etmedi, Fetö ile AKP'nin hiç bir üyesinin hiç bir şekilde ilişkisi olmadı ve kandırılmadılar, 15 temmuz gerçekleşmeden önce mit'in bu konuyla ilgili hiç bir bilgisi yoktu. Kendi söylediğine inanmadan konuşmak ve/veya yazmak zor olmalı, mutlaka rahatsız ediyordur insanı, vicdan diye bir şey var kaçmanın mümkün olmadığı...
Karar 05 Temmuz 2019 14:40
0
Ergenekon ve Balyozculari kim serbest birakti ise, PKK ve Fetoculeride onlar birakir, merak etme "Turkiye nasil kalkinir" okura
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 15:54
1
7,49, Ayıp, ayıp, Ergenekon tutuklularıyla PKK'yı bir mi yaptın?..
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 15:55
0
7.43, Sana da aferin. Demek sen mevzuyu benden önce kavramışsın..
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 19:58
0
14.40, Erbakan ve Balyozcular milli oldukları için değil Amerika ile ters düştükleri için Fetöcüler vasıtasıyla cezalandırıldı. Denklem senin sandığın kadar basit değil.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 19:59
1
13.58, AKP'den önce hatta 17-25 Aralık sürecine kadar AKP ile geçen yıllarda devlete ABD tarafından yerleştirilmiş Fetöcünasker ve bürakratlara PKK birlikte hareket ediyordu. O vakitler bunu tespit edemeyen samimi yurtseverler PKK ile mücadele etmeye çalışıyordu. Ne zaman Fetö devletten dışlandı PKK da dağlara gömüldü.i
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 00:23
Türkiye Almanya’daki parlementer sistemi federal yapısı ile birlikte neden örnek almaz? Almanya’nın istikrarlı başarısı ortada.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 01:23
17
Başkanlık sistemi ABD'yi süper güç yaptı. Onu eden görmüyorsun?
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 04:49
3
Her ülkenin kendi yapısı var. Birine uyan diğerine uyumaz. Bizim yapmamız gereken parlementer sistem ve üniter devlet yapısı. Başkanlık sistemi bizim ülkemiz için geçerli değil. Federal sistem ise bizim ülkemizi daha da karmaşık ve zor yönetilir hale gelir.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 08:52
0
ABD başkanınca Türkiye de cumhurbaşkanına verilen gücün yarısı bile yok. Her ataması kongre onayına bağlı
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 09:10
4
08.07 Türkiye'nin İdari Tarihi İlber Ortaylı. Buraya bakın başlangıç olarak. Özerklik, federasyon vs. için Osmanlı tarihinden referans çıkmaz. Zannettiğiniz gibi değil bu konular.
Şahin 05 Temmuz 2019 12:19
1
@01:13: Başkanlık sistemi ADB'yi süper güç yapmadı. Ingiltere İmparatorluğu'nun cökmesi ve teknoloji ADB'yi süper güç yaptı. Sistemle alakası yok
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 12:42
1
09:10 bahsettiği kitabın, OSMANLI’DA İMTİYAZLI EYALETLER, kısmını bir daha oku istersen. Osmanlı Tanzimat’a kadar, gevşek/federal bir yapılanmayı temel almıştır. Merkezileşme bir Tanzimat projesidir. O projeyle birlikte, Kürt isyanları yoğunlaşmıştır. Bugün Kürt siyasetçilerinin istediği yerinde yönetim, Yavuz’un Kürt illerine verdiği iç işlerinde serbestlik hakkının yeniden tanınmasından ibarettir.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 12:46
0
" Federal sistem ise bizim ülkemizi daha da karmaşık ve zor yönetilir hale gelir." Bence tam tersi. Biz tarih, kültür, coğrafya olarak İspanya'ya yakınız. İspanya'da federalizm bir çok derdi çözdü.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 17:38
3
8.07, Yalandan kendini kandırma, Trump'ın ayakları hiç titremişe benzemiyor...
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 18:57
1
12.42 Diyarbekir Eyaleti Imtiyazlı Eyaletlerden olmamıştır hiçbir zaman. Beylerbeyi, Kadısı yani en üst yöneticileri merkezden atanan bir yerde özerklikten bahsedilemez. Türkiye içinde bırakın beylerbeyini, valisini, kadısını kendi atayan bir bölge olmasını, yakın cevresinde de bu yoktur. Salyaneli eyaletleri karıştırıyorsunuz.
KARAR OKURU 05 Temmuz 2019 08:07
6
01:23, savcıyı görünce, Trump'ın ayakları titriyor. Yargı o kadar bağımsız, senin anlayacağın. ABD tipi başkanlık sistemi ile, yargıçların önünde ayağa kalktığı Türkiye ile uzaktan yakından alakası yok. 04:49, Türkiye, Kürt illerinde, federal sistem benzeri özerk uygulamaların yaşandığı Osmanlı devirlerinde, bugüne göre çok daha rahattı. Üniter sistem, dayatmacıdır, bölücüdür. Özerklik/federasyon uygulaması, Türkiye halklarını, eşit yurttaş mutluluğuna kavuşturur. Vatana aidiyet duygularını besler.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN