Macaristan’da Viktor Orban döneminin sona ermesinin ardından kamu medyasında yaşanan dönüşüm Avrupa gündeminin dikkat çeken başlıklarından biri haline geldi. Ülkede yeni hükümetin kamu yayıncılığını yeniden yapılandırma adımlarının ardından devlet televizyonu M1’de yayınlara ara verildi. Sosyal medyada paylaşılan ekran görüntüsünde, siyah fonda Macarca bir mesaj yer aldı.
Ekrandaki metinde, “Kamu medyası yalan söylememelidir. Yıllardır yine de bunu yaptığımız için özür dileriz. Kamu medyası şimdi, gelecekte bağımsız ve güvenilir olması için yeniden yapılandırılıyor. Haber hizmeti geçici olarak durduruldu. Bizimle kalın” ifadeleri kullanıldı.
16 YILLIK ORBAN DÖNEMİ SONA ERMİŞTİ
Macaristan’da nisan ayında yapılan seçimlerde Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi, Viktor Orban’ın Fidesz iktidarını mağlup etmişti. Uluslararası analizlerde bu sonuç, Orban’ın 16 yıllık iktidar döneminin sonu ve Macaristan’ın Avrupa ile ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilmişti.
Magyar, seçim zaferinin ardından mayıs ayında başbakanlık görevine yemin ederek resmen göreve başladı. Böylece Macaristan’da uzun süredir ülke siyasetini belirleyen Orban dönemi kapanmış oldu.
KAMU MEDYASI ORBAN DÖNEMİNİN EN TARTIŞMALI ALANLARINDAN BİRİYDİ
Macaristan’da kamu yayıncılığı, Orban döneminde en çok tartışılan kurumlardan biri olmuştu. Eleştiriler özellikle devlet kanalı M1’in hükümet yanlısı yayın çizgisine yoğunlaşıyordu.
Yeni hükümetin sunduğu düzenleme, kamu medyası sisteminin bütünüyle yeniden yapılandırılmasını hedefliyor. Hazırlanan teklif, mevcut kamu medya örgütlenmesinin kaldırılmasını ve yerine yeni kurumsal yapıların kurulmasını öngörüyor. Mevcut yöneticilerin görevlerinin de derhal sona erdirilmesi planlanıyor.
Yeni modelde kamu medyasının, parlamento temsilcileri ve meslek örgütlerinden gelecek isimlerin yer aldığı bağımsız bir kurul tarafından denetlenmesi hedefleniyor. Kurulda hükümet ve muhalefet partilerinin eşit sayıda üye göstermesi, medya meslek örgütlerinin de temsil edilmesi öngörülüyor.
“PROPAGANDA DEĞİL, GERÇEK KAMU MEDYASI”
Macaristan’da yeni hükümetin kamu yayıncılığı reformu, “propaganda değil, gerçek kamu medyası” sloganıyla gündeme gelmişti.
Magyar hükümetinin hazırladığı düzenlemede, Orban döneminde kurulan kamu medya çerçevesinin tasfiye edilmesi ve M1 başta olmak üzere kamu yayıncılarının bağımsız, güvenilir ve kamu yararına çalışan bir yapıya dönüştürülmesi amaçlanıyor.
Macar basınına yansıyan bilgilere göre M1, Orban döneminde muhalefete yeterince yer vermemek ve Fidesz çizgisindeki siyasi mesajları öne çıkarmakla eleştiriliyordu. Peter Magyar da daha önce M1’in haber yayınlarını taraflı olduğu gerekçesiyle askıya alacağını söylemişti; ancak bu plan ilk aşamada uygulanmamıştı.
YÖNETİCİLER GÖREVDEN ALINDI, YAYIN KESİLDİ
Son gelişmeyle birlikte M1’in üst yönetiminde görev değişikliğine gidildiği ve haber yayınlarının geçici olarak durdurulduğu bildirildi.
Ekrana yansıtılan özür mesajı, Orban dönemi boyunca devlet medyasının rolüne ilişkin yıllardır dile getirilen eleştirilerin resmi bir kabulü gibi yorumlandı.
Mesajda kamu medyasının gelecekte bağımsız ve güvenilir hale getirilmesi için dönüştürüleceği belirtilirken, haber hizmetinin geçici olarak askıya alındığı duyuruldu.
NATO ZİRVESİ İÇİN TÜRKİYE’DE
Macaristan’daki medya dönüşümü sürerken, Başbakan Peter Magyar da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi için Türkiye’de bulunuyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, mayıs ayında Magyar ile Brüksel’de yaptığı görüşmede Ankara Zirvesi hazırlıklarını ele almıştı. Görüşmede Macaristan’ın ittifaka katkıları, savunma yatırımları, üretim kapasitesi ve Ukrayna’ya destek başlıkları gündeme gelmişti.
Macar basınına göre Magyar, başbakan sıfatıyla ilk NATO zirvesine katılmak üzere Türkiye’ye geldi. Ankara’daki zirve, Orban sonrası Macaristan’ın NATO içindeki yeni pozisyonu açısından da yakından izleniyor.
AVRUPA’DA “KAMU MEDYASI” TARTIŞMASINA YENİ ÖRNEK
M1’deki mesaj, yalnızca Macaristan iç siyaseti açısından değil, Avrupa’da kamu yayıncılığının bağımsızlığı tartışmaları açısından da sembolik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Orban döneminde Macaristan, basın özgürlüğü, yargı bağımsızlığı ve demokratik denetim mekanizmaları konusunda Avrupa Birliği içinde sık sık eleştirilerin hedefi olmuştu. Yeni hükümetin kamu medyasını yeniden yapılandırma hamlesi, Budapeşte’nin Avrupa kurumlarıyla ilişkilerinde de yeni bir sayfa açma çabası olarak görülüyor.
Ancak sürecin nasıl yönetileceği, kamu yayıncılığının gerçekten bağımsızlaşıp bağımsızlaşmayacağı ve eski iktidar döneminden kalan medya yapılarının nasıl dönüştürüleceği önümüzdeki dönemin en kritik başlıkları arasında olacak.
