Washington'un Tel Aviv Büyükelçisi Mike Huckabee’nin sınırları tamamen ortadan kaldırmayı ima eden ve benzeri görülmemiş bir genişlemeciliği meşru gören sözleri büyük bir krize neden oldu. İsrail'in Orta Doğu'nun tamamında hakimiyet kurmasını olağan karşılayan bu pervasız çıkışa karşı, İslam ve Arap dünyasının yanıtı yine "ortak bildiri" masasında kaldı.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından da kamuoyuyla paylaşılan ortak kınama metnine; Türkiye, Mısır, Ürdün, Lübnan, Endonezya, Kuveyt, Katar, Umman, Pakistan, Bahreyn, Suudi Arabistan, Suriye, Filistin ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) imza attı. Açıklamaya ayrıca İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Arap Ligi ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) gibi uluslararası örgütler de destek verdi.
SOMUT ADIM YOK, HUKUK HATIRLATMASI VAR
Yayımlanan metinde, ABD Büyükelçisi'nin sözleri "şiddetle" kınanırken, bu ifadelerin uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın açık bir ihlali olduğu hatırlatıldı. Somut bir yaptırım veya diplomatik nota yerine, Huckabee'nin sözlerinin bölge güvenliğini tehdit ettiği uyarısıyla yetinildi.
Kınama metnindeki en dikkat çekici stratejilerden biri ise, büyükelçinin şahin çıkışına bizzat ABD Başkanı Donald Trump üzerinden yanıt verilmesi oldu. Bölge ülkeleri, Huckabee'nin sözlerinin Trump'ın vizyonuyla ve Gazze'deki çatışmaları sona erdirmeyi hedefleyen kapsamlı planlarla doğrudan çeliştiğini vurguladı. Açıklamada, büyükelçinin barışı ilerletmek yerine açıkça "kışkırtıcılık" yaptığı belirtildi.
ALIŞILDIK 'KIRMIZI ÇİZGİLER' YİNELENDİ
Ortak bildiride, işgal altındaki Filistin ve Arap toprakları üzerinde İsrail'in hiçbir meşru egemenliğinin olamayacağı vurgulanarak diplomatik retoriğin standart unsurları bir kez daha tekrarlandı. Bakanlıklar ve genel sekreterlikler; Batı Şeria'nın ilhak edilmesi veya Gazze Şeridi'nden koparılması planlarını kategorik olarak reddettiklerini, işgal altındaki topraklarda yasa dışı Yahudi yerleşimlerinin genişletilmesine kesinlikle karşı olduklarını ve Arap devletlerinin egemenliğine yönelik her türlü tehdidin kabul edilemez olduğunu vurguladılar.
"KIŞKIRTMAYA SON VERİN" ÇAĞRISI
İsrail'in Gazze'deki yıkıcı saldırıları devam ederken ve ABD'li bir diplomat açıkça tüm Orta Doğu'nun işgalinden bahsederken yayımlanan bu bildiri, sorunun çözümünde 4 Haziran 1967 sınırları temelindeki bağımsız Filistin devleti vizyonuna bağlı kalınarak sonlandırıldı. 14 ülke ve teşkilatlar, ABD temsilcisine kışkırtıcı açıklamalarına derhal son vermesi çağrısında bulundu.
Siyasi kulislerde ise bu geniş katılımlı metin, İsrail'in yayılmacı politikalarına karşı İslam dünyasının caydırıcılıktan uzak, "risksiz ve ölçülü" bir tepkisi olarak yorumlandı.
