ABD Ulusal Bilim Vakfı'nı bilim ve mühendislik alanlarında araştırma ve eğitimi teşvik etme konusunda yönlendiren Ulusal Bilim Kurulu'nun 22 üyesi, Trump yönetimi tarafından işten çıkarıldı. Beyaz Saray Başkanlık Personel Ofisi tarafından gönderilen standart bir e-posta ile üyelerin görevlerine derhal son verilirken, araştırma camiası ülkenin en büyük kimya finansörünü yönetimsiz bırakan bu karara büyük tepki gösterdi.
Vakfın, temel araştırmalara yıllık yaklaşık 9 milyar destek sağladığı belirtilirken, Chemistry World'de yer alan habere göre, 24 üyeli kuruldan iki kişi daha önce istifa etmiş, yerlerine atama yapılmamıştı.
'BİLİMİN SİSTEMATİK TASFİYESİ'
Kurulun eski üyesi ve analitik kimyager Willie May, e-postada hiçbir açıklama sunulmadığını belirterek, mesajın sadece standart bir teşekkür ve derhal fesih bildirimi olduğunu söyledi. Amerikan Bilimi Geliştirme Birliği'nin geçmiş dönem başkanı da olan May, “Hükümetin bilimsel danışma altyapısının artan bir alarmla sistematik olarak parçalanmasını izliyorum ve Ulusal Bilim Kurulu sadece son kurban” ifadelerini kullandı.
Ulusal Bilim Kurulu üyelerinin, dört yılda bir yapılan siyasi seçimlerin aksine, altı yıllık görevlendirmeler yapılarak seçildiğini hatırlatan May, “Bu yapı kasıtlıydı, bilim dört yıllık döngülerde çalışmaz” dedi. May, yarının teknolojilerini inşa etmenin siyasi tercihlerle değil, titiz bir bilimsel yargı ile yönlendirilen sabırlı ve sürekli bir yatırım gerektirdiğini anlattı.
'TRUMP'IN HAMLESİ, KURUMU ORTADAN KALDIRMAYA YÖNELİK BİR ÇABA'
Eski Başkan Bill Clinton'ın bilim danışmanı ve NSF eski direktörü fizikçi Neal Lane, yönetimin bilime yönelik saldırılarını durdurması için Kongre'ye çağrıda bulundu. Kurulun görevden alınmasını değerlendiren Lane, “Büyük personel azaltımları, bütçeyi yüzde 50'den fazla kesme girişimleri ve personeli binadan atma çabalarının üzerine gelen kurulu kovma eylemi, NSF'nin bağımsızlığını veya belki de kurumun kendisini silmeye yönelik başka bir çaba gibi görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.
'BİLİMDE KÜRESEL LİDERLİK TEHLİKEDE'
1994 ile 1996 yılları arasında kurula başkanlık eden ve 1992'de Başkan George HW Bush döneminde NSB'ye atanan Stanford Üniversitesi'nden fiziksel kimyager Richard Zare de karardan büyük endişe duyduğunu belirtti. Zare, “Bu eylemin, NSF bütçesinde önerilen büyük kesintilerle birlikte, ABD'nin bilim, keşif ve inovasyondaki küresel liderlik rolünü kaybetmesine neden olacağından korkuyorum” dedi.
Kurumda kararların artık nasıl alınacağı konusunda büyük soru işaretleri olduğunu ifade eden Zare, “Çok yetenekli birçok kişi NSF'den ayrıldı. Temel ve keşifsel araştırmalara ne olacağı konusunda endişeliyim” diyerek tepkisini dile getirdi.
NE OLMUŞTU?
Başkan Trump'ın geçen yıl yayımlanan 2026 bütçe talebi, NSF'nin fonlarında yüzde 55'lik bir kesinti öngörüyordu. Ancak Kongre bu kesintilerin en kötüsünü engelledi ve kurumun bütçesi sadece yüzde üç düştü.
Yönetim bu ayın başlarında NSF için 2027 mali yılında da yine yüzde 55'lik bir bütçe kesintisi önerisinde bulundu. Öte yandan, eski başkanı Sethuraman Panchanathan'ın Nisan 2025'te aniden istifa etmesinden bu yana kurum bir yılı aşkın süredir kalıcı bir direktörden yoksundu. Başkan Trump, NSF'nin yeni direktörü olarak bilim ve teknoloji yatırımcısı Jim O'Neill'i aday gösterdi, ancak O'Neill henüz Senato tarafından onaylanmadı.
