Küba’daki ünlü puro fabrikalarında makine seslerinin yerini enteresan bir insan sesi alıyor: “Lector de tabaqueria” yani puro okuyuculuğu. El becerisi ve yüksek konsantrasyon isteyen tütün sarım işi yapan işçilerin dikkatleri dağılmasın diye başlatılan gelenek, günümüzde resmi bir meslek olarak devam ettiriliyor. Puro okuyucuları ise aylık 30 bin Küba pezosu yani 60 bin TL maaşla dikkat çekiyor.
Tarihi 1860’lı yıllara dayanan bu uygulamanın temelini, tütün işçisi Saturnino Martinez atmıştır. Dini cemaatlerdeki toplu yemeklerde uygulanan sesli kitap okuma geleneğinden ilham alan Martinez, uygulamayı tütün fabrikalarına taşıdı. İşçilerin elleri çalışırken zihinlerinin de aktif kalmasını sağlayan yöntem, ilk defa 1865’te Havana’daki El Figaro fabrikasında resmiyet kazandı.
1959’DAN SONRA RESMİ DEVLET KADROSUNA BAĞLANDI
Başlarda ücretleri işçilerin kendi aralarında topladığı paralarla karşılanan okuyucular, sonradan fabrikaların entelektüel simgelerinden biri oldu. Yüksek kürsülerden Victor Hugo, Alexandre Dumas, Shakespeare ve Balzac gibi dünya klasikleri ve günlük gazete haberleri ile işçi haklarını içiren siyasi metinler okundu. Fabrika sahiplerinin bazı zamanlar engellemek için çabaladığı bu politik gelenek, 1959 Küba Devrimi’nden sonra tütün sanayisinin kamulaştırılmasıyla resmi devlet kadrosuna bağlandı.
Dijital çağa rağmen kaybolmayan puro okuyuculuğu, 2012’de Küba’nın “Ulusal Kültürel Mirası” seçildi. 160 yıla yakın bir geçmişi olan bu gelenek, günümüzde Küba’daki 50’yi aşkın puro fabrikasında aktif olarak uygulanmaya ve işçilerin günlük mesaisine ilham olmaya devam ediyor.
