Afrika’nın dünya haritalarındaki görünümüne ilişkin uzun süredir devam eden tartışma, Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna taşındı. Genel Kurul, 4 Eylül’de yapılan oylamada “Haritayı Düzelt” başlıklı kararı 164 kabul, bir ret ve altı çekimser oyla kabul etti. ABD, ret oyu veren tek ülke oldu.
Togo’nun öncülük ettiği ve Afrika Birliğinin desteklediği girişim, kıtaların yüzölçümlerini birbirine göre doğru oranlarda gösteren “Equal Earth” projeksiyonunun yaygınlaştırılmasını hedefliyor.
AFRİKA NEDEN OLDUĞUNDAN KÜÇÜK GÖRÜNÜYOR?
Haritacı Gerardus Mercator’un 1569’da geliştirdiği projeksiyon, denizcilerin sabit pusula doğrultularını harita üzerinde düz çizgilerle takip edebilmesini sağlamak amacıyla tasarlandı.
Ancak bu yöntemde, ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe alanlar giderek büyütülüyor. Grönland ve Avrupa gibi yüksek enlemlerdeki bölgeler bu nedenle daha büyük görünürken, Afrika’nın bu bölgelere göre büyüklüğü olduğundan daha küçük algılanıyor. Bu fark, projeksiyonun matematiksel özelliklerinden kaynaklanıyor.
Çarpıcı örneklerden biri Grönland ile Afrika arasındaki karşılaştırma. Mercator haritalarında birbirine yakın büyüklükte görünebilen bu iki kara parçasından Afrika, gerçekte Grönland’ın yaklaşık 14 katı yüzölçümüne sahip.
YENİ YAKLAŞIM ALAN ORANLARINI KORUYOR
Kararla desteklenen Equal Earth projeksiyonu, Tom Patterson, Bernhard Jenny ve Bojan Šavrič tarafından 2018’de geliştirildi. Yöntem, ülkelerin ve kıtaların yüzölçümlerini birbirleriyle doğru orantılı biçimde gösteriyor.
Bununla birlikte Equal Earth de tamamen bozulmasız bir harita sunmuyor. Alan oranlarını korurken şekillerde, açılarda ve mesafelerde değişiklikler oluşabiliyor. Dolayısıyla “gerçek boyut” ifadesi, kıtaların haritada birbirlerine göre doğru büyüklükte gösterilmesini anlatıyor.
ABD TEK RET OYUNU VERDİ
Washington yönetimi, girişimi “ideolojik gündem” taşıdığı gerekçesiyle eleştirdi. Oylamada Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova, Sırbistan ve Ukrayna çekimser kaldı.
Karar hukuken bağlayıcı değil ve Mercator projeksiyonunu yasaklamıyor. Eğitim materyallerinde, medyada ve dijital platformlarda alanları doğru oranlarla gösteren haritaların kullanımını teşvik ediyor.
