Kanada Savunma Bakanlığı’nın eski kıdemli danışmanı Joe Varner, Pekin’in Tayvan, Güney Çin Denizi, Doğu Çin Denizi, Kore Yarımadası ve Himalaya hattını “ayrı dosyalar” gibi ele almadığını, bu alanları ABD etkisini aşındırmak ve Çin üstünlüğünü “normalleştirmek” için birbirine bağlı cepheler olarak gördüğünü belirtti.
Real Clear World’de yayımlanan yazısında Varner, Çin’in bölgesel stratejisinin “ağırlık merkezinin” Tayvan olduğunu vurguladı. Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun (PLA) ada çevresinde haftada onlarca sorti yaptığına, bu uçuşların bir bölümünün Tayvan Boğazı’ndaki daha önce “saygı duyulan” orta hattı geçtiğine dikkat çekti.
Çin savaş gemilerinin Tayvan’ın doğu kıyısı açıklarında faaliyet yürüttüğünü, “kuşatma” tatbikatlarının rutinleştiğini yazan Varner, bunun bir işgalin “yakın işareti” olmadığını, ancak “siyasi tiyatrodan fazlası” olduğunu kaydetti. Varner, hedefin “PLA varlığını kalıcı ve müdahaleci” hale getirip Tayvan’ın yalnızlığını kaçınılmaz, ABD desteğini maliyetli göstermek olduğunu ifade etti.
FİLİPİNLER’E ‘GRİ BÖLGE’ BASKISI, ABD’Yİ MÜTTEFİKLERİNDEN EDEBİLİR
Güney Çin Denizi’nde Filipinler’in, Çin sahil güvenliği ve deniz milisleri tarafından her gün tacize uğradığını yazan Varner, Second Thomas Shoal, Scarborough Shoal ve Sabina Shoal çevresindeki olaylara işaret etti. Filipin gemilerinin tazyikli suya maruz kaldığını ve geçişinin engellendiğini belirtti.
Uçaklara lazer ve işaret fişeği tutulduğunu aktaran Varner, bu eylemlerin açık çatışma eşiğinin altında kaldığını, ancak “ölümcül bir kazaya” yol açabilecek kadar risk ürettiğini savundu. Varner’e göre bu durum, Manila’yı ABD ile yapılan savunma anlaşmasının varlığını sorgulatabilir.
Filipinler–Çin arasındaki “gri bölge”, Güney Çin Denizi / Batı Filipin Denizi’nde Çin’in, Filipinler’in hak iddia ettiği deniz alanlarında açık savaşa girmeden ama sürekli baskı kurarak yürüttüğü faaliyetlere verilen isim: Barış ile savaşın arasındaki gri alan.
Kıdemli eski danışmana göre Çin, Filipinler'in Amerikan kararlılığından şüphe duymasına neden olabilirse, bölgedeki diğer ABD müttefikleri de Washington ile olan ortaklıklarını sorgulamaya başlayabilir.
JAPONYA’DA TEHLİKE, SOĞUK SAVAŞ’TAN BU YANA HAD SAFHADA
Varner, Japonya’nın Soğuk Savaş’tan bu yana “en tehlikeli” ortamıyla karşılaştığını yazdı. Çin ve Rusya’nın ortak bombardıman uçağı devriyelerinin Japonya’nın Hava Savunma Tanımlama Bölgesi çevresinde rutin hale geldiğini, Tokyo’nun savaş uçağı kaldırmak zorunda kaldığını belirtti.
Senkaku Adaları çevresindeki Çin sahil güvenlik ihlallerinin arttığını, daha büyük gemilerin devreye sokulduğunu kaydeden Varner, PLA Donanması’nın Miyako Boğazı’nı Tayvan’ın doğusuna açılan bir “kapı” gibi kullandığını yazdı. Varner, Aralık ayında Okinawa yakınlarında Japon uçaklarının Çin jetlerince radar kilidine alındığını belirterek “hata payının ne kadar daraldığını” vurguladı.
KORE YARIMADASI VE HİMALAYA HATTI
Varner, Güney Kore’ye dönük tutumun daha az açık olsa da stratejik sonuç ürettiğini yazdı. Çin-Rusya ortak hava devriyelerinin Kore hava savunma bölgesi ADIZ’ı düzenli biçimde “yokladığını”, Kuzey Kore’nin nükleer programı hızlandırdığı bir dönemde bunun Pekin ve Moskova koordinasyonuna işaret ettiğini savundu.
Çin’in “en sessiz ama en kalıcı cephesi” olan Himalayalar’da ise 2020’de Ladakh’ta yaşanan şiddetli çatışmalardan sonra PLA’nın bölgede yol, hava üssü ve kalıcı kışla inşa ettiğini belirten Varner, denizde de Çin’in “araştırma gemileri” ve devriyeleriyle Doğu Hint Okyanusu’nda Hindistan’ın deniz farkındalığını zorladığını yazdı.
ASIL TEHLİKE: YANLIŞ HESAP
Varner, bu başlıkların tek tek “yerel” göründüğünü, ancak birlikte okunduğunda koordineli bir örüntü oluşturduğunu savunarak, “Çin, Washington'ı odağını bölmeye zorlamak için Hint-Pasifik genelinde koordineli bir baskı uygularken, Pekin de kademeli olarak güç dengesini değiştiriyor” ifadelerini kullandı.
2026’ya girerken en büyük riskin “planlı bir taarruz” değil, Güney Çin Denizi’nde bir çarpışma, Senkaku yakınında başarısız bir müdahale ya da Tayvan üzerinde iletişim kazası olduğunu yazan Varner, bölgenin bir “düdüklü tencereye” döndüğünü kaydetti.
