ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), Perşembe günü yaptığı açıklamayla 2009 yılında yürürlüğe giren ve hükümetin sera gazlarını Temiz Hava Yasası kapsamında düzenlemesine olanak tanıyan "tehlike tespiti" (endangerment finding) kararını resmen yürürlükten kaldırdı. Beyaz Saray'da düzenlenen etkinlikte EPA Başkanı Lee Zeldin ile birlikte kameralar karşısına geçen Başkan Donald Trump, bu kararı "Amerikan tarihindeki açık ara en büyük deregülasyon hamlesi" olarak nitelendirdi. Karar, araçlardan enerji santrallerine kadar geniş bir yelpazede uygulanan emisyon sınırlarının hukuki zeminini ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Söz konusu kararın iptal edilmesi, muhafazakar ve endüstriyel grupların yıllardır yürüttüğü çabaların bir sonucu olarak görülüyor. EPA Başkanı Lee Zeldin, bu hamleyle Obama ve Biden dönemlerinde uygulanan ve "sol kanat bir istek listesi" olarak tanımladığı baskıcı iklim politikalarının sona ereceğini savundu. Zeldin, elektrikli araç zorunlulukları gibi düzenlemelerin tüketici tercihlerine ve maliyetlere zarar verdiğini öne sürerek, ekonomik büyüme ile çevre koruma arasında yeni bir denge kuracaklarını ifade etti. Muhafazakar enerji grupları, kararın Amerikan ailelerini yüksek enerji maliyetlerinden kurtaracağını savunurken, otomobil üreticilerinin de pazar taleplerine göre üretim yapma özgürlüğüne kavuşacağını belirtiyor.
Ancak bu adımın yasal sonuçları sadece mevcut düzenlemelerle sınırlı kalmayabilir. Hukuk uzmanları, eğer bu iptal kararı mahkemeler tarafından onaylanırsa, gelecekteki EPA yönetimlerinin de sera gazı emisyonlarını düzenleme yetkisinin kalıcı olarak engellenebileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Şu an için kararın en somut etkisi, kamyon ve binek araçlara yönelik sera gazı standartlarının kaldırılması olarak öne çıkıyor.
BİLİM DÜNYASI VE ÇEVRECİ GRUPLARDAN TEPKİ
Bilim dünyası ve çevre örgütleri, EPA’nın bu kararını bilimsel gerçeklerin reddi olarak nitelendirerek konuyu yargıya taşıyacaklarını açıkladı. İklim değişikliğine bağlı doğal afetlerin 2025 yılında ABD ekonomisine 115 milyar dolarlık hasar verdiği tahmin edilirken, çevreci gruplar bu hamlenin orman yangınları, sel felaketleri ve aşırı sıcaklarla mücadeleyi imkansız hale getireceğini savunuyor. Earthjustice Başkanı Abbie Dillen, kararın milyonlarca Amerikalının hayatını tehlikeye atan felaketler karşısında "yüzlerine atılmış bir tokat" olduğunu belirterek Trump yönetimini mahkemede göreceklerini ifade etti.
Bilim insanları, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan emisyonların sadece iklimi ısıtmakla kalmadığını, aynı zamanda hava kirliliği yoluyla erken ölümlere ve artan sağlık maliyetlerine yol açtığını vurguluyor. Dan Becker gibi uzmanlar, egzoz borusu standartlarının gevşetilmesinin dev petrol ve otomobil şirketlerine kısa vadeli kâr sağlarken, Amerikan toplumuna uzun vadeli ekonomik ve fiziksel zararlar vereceğini iddia ediyor. Geçmişte benzer iptal girişimleri "bilimsel verilerin sağlamlığı" gerekçesiyle mahkemelerden dönmüştü ancak Yüksek Mahkeme’deki muhafazakar ağırlığın bu kez Trump yönetiminin lehine bir karar üretebileceği belirtiliyor.
