Emekli olduktan sonra çalışma hayatına devam etmek isteyen milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulamasında kritik detaylar ortaya çıktı. Emekli aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya devam eden sigortalılar için uygulanan ve emekli aylığının kesilmesini önleyen SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi) sisteminde "1 Ekim 2008" detayı büyük önem taşıyor. Aynı gün emekli olan iki kişinin bile, sırf ilk sigortalılık tarihleri farklı olduğu için birbirinden tamamen farklı uygulamalara tabi tutulabileceği belirtiliyor.
Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, Dünya gazetesindeki yazısında emeklilikten sonra çalışmaya devam etmek isteyenlerin tabi olacağı Sosyal Güvenlik Destek Primi uygulamasını değerlendirdi.
Erdursun, sistemin sanıldığı gibi bütün emeklileri kapsamadığını belirterek kritik tarihin 1 Ekim 2008 olduğunu vurguladı. Aynı tarihte emekli olan iki kişiye, ilk sigortalı oldukları tarihler farklıysa ayrı kurallar uygulanabiliyor.
SGDP NEDİR?
Sosyal Güvenlik Destek Primi, emekli aylığı bağlandıktan sonra hizmet akdiyle çalışmaya devam eden belirli sigortalılar için uygulanan prim sistemi olarak tanımlanıyor.
SGDP kapsamında çalışıldığında emekli aylığı kesilmiyor; çalışma karşılığındaki kazanç üzerinden SGK’ya destek primi bildiriliyor. Ancak kişinin bu sistemden yararlanıp yararlanamayacağı ilk sigortalılık tarihine göre değişiyor.
1 EKİM 2008 SONRASI SİGORTALI OLANLARIN AYLIĞI KESİLİYOR
İlk kez 1 Ekim 2008 ve sonrasında sigortalı olanlar, emekli olduktan sonra yeniden 4/a kapsamında çalışmaya başlarsa SGDP sisteminden yararlanamıyor.
Bu kişilerin emekli aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi izleyen ödeme döneminden itibaren kesiliyor. Çalışma süresince kısa ve uzun vadeli sigorta kollarıyla genel sağlık sigortası primleri normal çalışanlarda olduğu gibi ödeniyor.
Çalışmanın sona ermesinin ardından emekli aylığı yeniden bağlanıyor. Bu aşamada yeni çalışma süreleri ve ödenen primler de hesaba katılarak aylık yeniden hesaplanıyor.
1 EKİM 2008 ÖNCESİNDE SİGORTALI OLANLAR İÇİN ESKİ SİSTEM SÜRÜYOR
İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008’den önce olanların hizmet akdiyle çalışmaya başlamaları hâlinde ise genel olarak emekli aylıkları kesilmiyor.
Bu kişiler hem emekli aylıklarını almaya hem de ücret karşılığında çalışmaya devam edebiliyor. Çalışmaları SGDP kapsamında bildiriliyor.
SGDP ORANI NE KADAR?
SGK’nın 2026 yılı için yayımladığı prim tablosuna göre 4/a kapsamında çalışan emekliler için toplam SGDP oranı yüzde 32,25 olarak uygulanıyor.
Bu oranın yüzde 7,5’i çalışan payından, yüzde 24,75’i ise kısa vadeli sigorta primi dâhil işveren payından oluşuyor. Primlerin SGK’ya bildirilip ödenmesinden işveren sorumlu olurken emekli aylığından ayrıca SGDP kesintisi yapılmıyor.
KAMUDA ÇALIŞAN EMEKLİLERE AYRI KURAL
Kamu kurumlarında yeniden çalışmaya başlayan emekliler için 5335 sayılı Kanun kapsamında farklı kurallar bulunuyor.
Genel olarak 1 Ocak 2005’ten sonra kamu kurumlarında göreve başlayan emekliler, aylıklarını kestirmeden çalışamıyor. Bu kişilere SGDP yerine normal sigortalılık hükümleri uygulanıyor. Ancak kanunla açıkça istisna tanınan bazı görevler bu düzenlemenin dışında bulunuyor.
TARIM, YURT DIŞI VE MALULLÜK DURUMLARINDA İSTİSNALAR VAR
Kendi adına tarımsal faaliyette bulunan bazı emeklilerin aylıkları kesilmiyor ve haklarında SGDP uygulanmıyor.
Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde Türk işverenler tarafından çalıştırılan emekliler için de SGDP yerine kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası primleri ödeniyor. Harp ve vazife malulleri içinse aylığın kesilmemesi ve yalnızca belirli sigorta kollarının uygulanması gibi özel hükümler bulunuyor.
Yurt dışındaki hizmetlerini borçlanarak emekli olanlara da 19 Haziran 2012’den itibaren Türkiye’de SGDP kapsamında çalışma imkânı tanındı. Bununla birlikte yurt dışında yeniden çalışmaya başlamak, alınan aylığın kesilmesine yol açabiliyor.
SGDP ÖDENEN SÜRELER EMEKLİ AYLIĞINI ARTIRIYOR MU?
SGDP kapsamında geçen çalışmalar, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından yeni bir sigortalılık süresi olarak kabul edilmiyor.
Bu süreler hizmet birleştirmesinde dikkate alınmıyor ve ödenen primler toplu olarak geri verilmiyor. Ancak 4/a kapsamında çalışan emekliler iş kazası ve meslek hastalığı sigortasının sağladığı haklardan yararlanmaya devam ediyor.
Erdursun, emeklilik sonrası çalışma planı yapanların yalnızca hangi tarihte emekli olduklarına değil, ilk kez hangi tarihte sigortalı olduklarına ve çalışacakları statüye bakmaları gerektiğinin altını çizdi.
