Emeklilikte yaş artışı ve kesinti gündemde: Türkiye Avrupa'da son sırada

Dünya genelindeki emeklilik sistemlerinin geleceğine ışık tutan küresel bir araştırma, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülkede sosyal güvenlik modellerinin ciddi risklerle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Dünya nüfusunun yüzde 66’sını kapsayan 55 farklı emeklilik sistemini; gelir yeterliliği, sürdürülebilirlik ve güvenilirlik kriterleri açısından inceleyen Mercer CFA Enstitüsü 2026 Küresel Emeklilik Endeksi sonuçları açıklandı. Araştırma, reformların gecikmesi halinde bazı ülkelerde emekli aylıklarında kesintiler, emeklilik yaşının yükseltilmesi ve vergi artışlarının kaçınılmaz hale gelebileceği uyarısında bulunuyor.

DÜNYANIN EN İYİ EMEKLİLİK SİSTEMİ HOLLANDA’DA

Araştırma sonuçlarına göre Hollanda, 100 üzerinden aldığı 85,8 puanla üst üste dördüncü kez dünyanın en iyi emeklilik sistemine sahip ülkesi seçildi. Ülkenin zirvedeki yerini korumasında; güçlü devlet emekliliği imkanları, yaygın işyeri emeklilik planları ve büyük ölçekli yatırım fonları temel etkenler olarak öne çıktı.

Hollanda’yı takip eden ülkeler ve öne çıkan sistemler şu şekilde sıralandı:

• Danimarka: 84,1 puan

• İzlanda: 84,0 puan

• Diğer Güçlü Avrupa Ülkeleri: İsveç, Finlandiya ve Norveç

• Küresel Ölçekte En Yüksek Notu Alanlar: Singapur, İsrail ve Avustralya

TÜRKİYE AVRUPA İNCELEMESİNDE SON SIRADA YER ALDI

Raporda Türkiye’nin sosyal güvenlik ve emeklilik sistemine ilişkin veriler de yer aldı. Türkiye, araştırmaya dahil edilen 19 Avrupa ülkesi arasında genel sıralamada sonuncu oldu. Emeklilik gelirlerinin yeterliliği ve finansman kapasitesine ilişkin değerlendirmelerde en düşük puanı kaydeden Türkiye, sistemin sürdürülebilirliği açısından da listenin son sıralarında yer buldu.

EMEKLİ MAAŞLARINI TEHDİT EDEN TEMEL RİSKLER

Raporda, küresel ölçekte emeklilik sistemleri üzerindeki baskının artmasına neden olan ana etmenler artan yaşam süresi ve düşen doğum oranları olarak gösterildi. Çalışan nüfusa kıyasla emekli sayısının hızla büyümesi, özellikle çalışanların ödediği primlerle mevcut emeklilerin maaşlarının karşılandığı (dağıtım esaslı) sistemlerde uzun vadeli finansman dengesini bozuyor.

Uzmanlar, gerekli adımların atılmaması durumunda sistemlerin sürdürülebilirliği için şu önlemlerin veya risklerin gündeme gelebileceğini belirtiyor:

1. EMEKLİLİK YAŞININ YÜKSELTİLMESİ: Süreçlerin daha uzun süre çalışmayı teşvik edecek şekilde yeniden düzenlenmesi ve emeklilik yaşının artan yaşam beklentisine endekslenmesi öneriliyor. Nitekim Almanya Merkez Bankası Başkanı Joachim Nagel, emeklilik yaşının 2031 yılı sonrasında yaşam beklentisine bağlanmasının yararlı olabileceğine dikkat çekti.

2. ÖZEL TASARRUF VE TAMAMLAYICI PLANLAR: Kamu emeklilik maaşlarının tek başına yeterli olamayacağı, çalışanların otomatik olarak ek emeklilik planlarına dahil edilmesi ve işveren katkılarının yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor.

3. MAAŞ KESİNTİLERİ VE VERGİ ARTIŞLARI: Reformların gecikmesi durumunda vergi oranlarının artırılması, çalışma sürelerinin uzatılması veya ödenen emekli aylıklarında kesintilere gidilmesi gibi zorunlu kararların alınabileceği vurgulanıyor.

AVRUPA’NIN DEV EKONOMİLERİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ALARMI

Araştırmada, mevcut emeklilik gelirlerinin yüksek olmasının sistemin gelecekte de aynı seviyede ödeme yapabileceği anlamına gelmediğine dikkat çekildi. Avrupa'nın önde gelen bazı ekonomilerinde gelir yeterliliği ile sürdürülebilirlik puanları arasındaki uçurum risk teşkil ediyor:

Uzmanlar; özellikle İspanya, İtalya ve Avusturya'nın, emeklilik sistemlerinin uzun vadeli finansman dengesi açısından kırılganlığı en yüksek Avrupa ülkeleri arasında yer aldığını belirtiyor.