Esnaf ve sanatkârların Halkbank üzerinden kullandığı Hazine faiz destekli yatırım ve işletme kredilerinde önemli değişikliğe gidildi. Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 16 Ocak 2025 tarihli ve 9436 sayılı “Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar”ın kredi şartlarını düzenleyen maddesi değiştirildi.
Düzenleme, özellikle vergi ve sosyal güvenlik prim borcu bulunan esnafın krediye erişimini yakından ilgilendiriyor.
VERGİ VE SGK BORCU İÇİN 15 GÜNLÜK BELGE ŞARTI
Yeni düzenlemeye göre esnaf ve sanatkârların kredi kullanımı sırasında, en fazla 15 gün önce alınmış belgeyle;
Vergi dairesine vadesi geçmiş borcunun bulunmadığını, Sosyal güvenlik prim borcunun olmadığını belgelemesi gerekecek.
Borcu bulunanların ise borcunun yeniden yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş olması ve yapılandırmanın bozulmamış olması şartı aranacak.
Bu şart daha önce de düzenlemede bulunuyordu. Yeni kararla, şartları yerine getiremeyen esnaf için kullanılabilecek seçenekler yeniden düzenlendi. Mevcut mevzuatta vergi ve SGK borcu bulunmaması şartı ile kredi tutarından borç ödenmesine ilişkin sistem daha önce yürürlüğe konulmuştu.
BORCU OLAN ESNAFIN KREDİSİNDEN DOĞRUDAN KESİNTİ YAPILABİLECEK
İlk seçeneğe göre, vergi veya prim borcu nedeniyle şartı yerine getiremeyen esnafın borcu, kullanacağı Hazine faiz destekli kredinin en fazla yüzde 25’ine kadar olan kısmından karşılanabilecek.
Bu tutar esnafa verilmek yerine Halkbank tarafından doğrudan ilgili vergi dairesi veya tahsil kurumunun hesabına yatırılacak.
Borç ödendikten sonra kredinin kalan bölümü esnaf ve sanatkâra kullandırılacak.
ÜST SINIR YILDA 300 BİN TL
Kararda bu yöntemle kamu borçları için kullanılabilecek kredi miktarına da üst sınır getirildi.
Buna göre kredi büyüklüğü ne olursa olsun, Halkbank tarafından bu kapsamda tahsil edilecek miktar bir yıl içerisinde toplam 300 bin TL’yi aşamayacak.
Krediyle karşılanacak kamu borcuna ilişkin Hazine faiz indirim oranı ise yüzde 25 olacak.
300 bin TL'lik yıllık sınır, önceki düzenlemede de yer alıyordu.
BORCU KREDİDEN ÖDEMEYENE DAHA DÜŞÜK FAİZ DESTEĞİ
Yeni kararın dikkat çeken değişikliklerinden biri ise borcu bulunan esnafa getirilen ikinci seçenek oldu.
Vergi veya SGK borcu nedeniyle temel şartı karşılayamayan esnaf, borcun krediden ödenmesi yöntemi yerine kredisini daha düşük Hazine faiz desteğiyle kullanabilecek.
Bu durumda mevcut Hazine faiz indirim oranları şöyle uygulanacak:
Yüzde 50 faiz indirimi → yüzde 40
Bazı özel gruplara uygulanan yüzde 100 faiz indirimi → yüzde 80
Yüzde 60 faiz indirimi → yüzde 48
Böylece kamu borcu bulunan esnafın krediye erişimi devam ederken, Hazine tarafından karşılanan faiz desteğinin oranı azaltılmış olacak.
Buradaki oranlar kredinin doğrudan faiz oranını değil, Hazine tarafından sağlanan faiz indirim oranını ifade ediyor.
YÜZDE 100 DESTEK ALANLAR DA ETKİLENECEK
9436 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nda belirli esnaf grupları için daha yüksek faiz desteği öngörülüyor.
Mevzuata göre ustalık belgesiyle kendi işini kuran bazı girişimci esnaf ile belirli şartları taşıyan genç girişimcilere, koşulların sağlanması halinde yüzde 100 Hazine faiz indirimi uygulanabiliyor. Genel kredi grubunda indirim yüzde 50, belirli teknik destek programlarına katılan esnafta ise yüzde 60 seviyesinde.
Yeni düzenlemeye göre vergi veya prim borcu nedeniyle ikinci yöntemden yararlananlarda bu destekler sırasıyla yüzde 40, yüzde 80 ve yüzde 48'e düşecek.
GELENEKSEL MESLEKLERE TANINAN İSTİSNA 2027 SONUNA UZATILDI
Kararla bir başka değişiklik de geleneksel ve kaybolmaya yüz tutan mesleklerde faaliyet gösteren esnaf için yapıldı.
Mevcut düzenlemede el dokumacılığı, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma, ahşap oymacılığı, semercilik, yorgancılık ve benzeri geleneksel mesleklerde faaliyet gösteren ve gerekli şartları taşıyan esnaf için vergi ve SGK borcuna ilişkin şartlarda 31 Aralık 2026'ya kadar istisna bulunuyordu.
Yeni Cumhurbaşkanı Kararı ile bu tarih 31 Aralık 2027'ye uzatıldı.
DÜZENLEME YÜRÜRLÜĞE GİRDİ
Kararın ikinci maddesine göre değişiklikler Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.
Kararın uygulanmasından Hazine ve Maliye Bakanı sorumlu olacak.
Yeni sistemle birlikte vergi veya SGK borcu bulunan esnaf açısından kredi başvurusunda üç temel durum ortaya çıkıyor: Borcun yapılandırılması ve ödemelerin aksatılmaması, borcun belirli bölümünün krediden doğrudan tahsil kurumuna ödenmesi veya daha düşük Hazine faiz desteğiyle kredi kullanılması.
