İstanbul Sanayi Odası, Türkiye İmalat PMI anketinin ekim ayına ilişkin sonuçlarını yayımladı. Eylül ayında 47,9 seviyesinde bulunan endeks, ekimde 47,3’e düştü.
Ekonomik faaliyetlerde büyüme ile daralmayı birbirinden ayıran 50 eşik değerinin altında kalan endeks, imalat sanayisinde faaliyet koşullarının bozulmaya devam ettiğini ortaya koydu. Böylece sektördeki zayıflama 31’inci ayına taşındı.
YENİ SİPARİŞLERDE DÜŞÜŞ HIZLANDI
Ekim ayında zayıf piyasa koşulları ve enflasyonist baskılar, imalat sektöründeki talebi olumsuz etkilemeye devam etti. Temmuz 2023’ten bu yana gerileyen yeni siparişlerdeki düşüş, son üç ayın en yüksek hızına ulaştı. Yeni ihracat siparişlerinde de yavaşlama sürdü.
Siparişlerdeki gerilemeye bağlı olarak üretimdeki daralma hız kazanırken firmalar stoklarını düşük seviyelerde tutmayı tercih etti.
Azalan iş yükü ve çalışanların istifaları nedeniyle istihdamda da düşüş yaşandı. Ancak çalışan sayısındaki azalma sınırlı kaldı ve hazirandan bu yana en düşük düzeyde gerçekleşti.
ÜRETİM MALİYETLERİNDE YÜKSEK SEYİR DEVAM ETTİ
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, ham madde maliyetleri ve döviz kurundaki gelişmeler, imalatçıların girdi maliyetlerini artıran başlıca unsurlar arasında yer aldı.
Girdi maliyetlerindeki enflasyon eylül ayına kıyasla hız kesmesine rağmen yıl ortalamasının üzerinde kalmayı sürdürdü. Üreticilerin nihai ürün fiyatlarında da belirgin artışlar kaydedildi.
Deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar ve malzeme tedarikindeki sorunlar ise teslimat sürelerinin uzamasına neden oldu. Bununla birlikte, ekimde teslimat sürelerindeki artış sınırlı kaldı.
ÜRETİMİNİ ARTIRABİLEN TEK SEKTÖR GİYİM VE DERİ OLDU
İSO’nun sektörel PMI verileri, ekimde takip edilen 10 sektörden yalnızca birinde üretim artışı yaşandığını gösterdi.
Giyim ve deri ürünleri sektörü, üç aylık aranın ardından üretimini artırırken gıda ürünleri sektöründe üretim yeniden daralmaya başladı. En sert üretim kaybı ise metalik olmayan mineral ürünler sektöründe görüldü.
Yeni siparişlerde artış sağlayan sektör sayısı iki oldu. Gıda ürünleri sektöründeki büyümeye, ekimde belirgin toparlanma kaydeden giyim ve deri ürünleri sektörü de katıldı.
Her iki sektörde yeni ihracat siparişleri de yükseldi. Buna karşılık yeni siparişlerde en güçlü daralma metalik olmayan mineral ürünlerde yaşanırken bu sektörü kara ve deniz taşıtları izledi.
İstihdam artışı da yalnızca gıda ürünleri ile giyim ve deri ürünleri sektörlerinde gerçekleşti.
FİYAT ARTIŞLARINDA ELEKTRİKLİ VE ELEKTRONİK ÜRÜNLER ÖNE ÇIKTI
Ekim ayında incelenen 10 sektörün büyük bölümünde girdi maliyetleri enflasyonu hızlandı.
En yüksek maliyet artışları gıda ürünleri ile kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler sektörlerinde görüldü. Ağaç ve kağıt ürünleri ise girdi fiyatlarının en düşük hızda arttığı sektör oldu.
Nihai ürün fiyatlarında en belirgin yükseliş elektrikli ve elektronik ürünlerde gerçekleşti. Bu sektördeki fiyat artışı Şubat 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Satış fiyatlarındaki en sınırlı yükselişler ise giyim ve deri ürünleri ile ana metal sektörlerinde kaydedildi.
DÖRT SEKTÖRDE TESLİMAT SÜRELERİ KISALDI
Tedarik zincirindeki gelişmeler sektörler arasında farklılık gösterdi. Ekim ayında dört sektörde tedarikçilerin teslimat süreleri kısaldı.
Teslimat performansındaki en güçlü iyileşme kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerde yaşandı. Elektrikli ve elektronik ürünler ile ana metal sanayisinde ise tedarikçi performansındaki bozulma diğer sektörlere göre daha belirgin oldu.
‘TALEP ZAYIF SEYRİNİ KORUYOR’
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, ekim ayı sonuçlarını değerlendirerek imalat sektörünün yılın son çeyreğine de zorlu koşullarda başladığını belirtti.
Harker, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Türk imalatçılarının karşı karşıya olduğu ekonomik koşullar, sektörün son çeyrek başında da büyüme kaydetmekte zorlanmasına yol açtı. Talep zayıf seyrini korurken, fiyatlarda keskin artış ve tedarikçilerin teslimat sürelerinde uzama devam etti. İstihdamdaki daralmanın oldukça ılımlı düzeyde seyretmesi ise önümüzdeki aylarda üretimdeki düşüşün yavaşlayabileceği yönünde umut vermesi bakımından görece pozitif bir gelişme oldu.”
