YILDIRAY OĞUR
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları Moody’s, S&P ve Fitch’in Türk ekonomisine verdikleri düşük notlar karşısında 2018’de düğmeye basıldı. İtibarlı ve köklü Japan Credit Rating Agency Eurasia’nın yüzde 85’lik hissesi 2019’da satın alındı. JCR daha sonraki bir aşamada ise piyasaları çökerten fonların da bünyesinde olduğu şirket ve bankalara bol keseden yüksek puanlar dağıtmaya başladı. Fon skandalının merkezindeki şirketlerden Tera Yatırım Bankası’nın notu A’ya kadar çıkarıldı.
BOL NOTLARLA FONLARA İTİBAR VERDİ
Türkiye’deki kredi derecelendirme piyasasının en önemli aktörlerinden biri haline gelen JCR, yalnızca Tera’ya değil, bugün fon skandalında adı geçen diğer kurtuluşlara da çok yüksek notlar verdi. Ancak skandalın patlak vermesinden 6 gün sonra JCR tarafından Tera’nın notu CC’ye indirildi. Diğer şirketlerin notu da çöktü. Kamuoyu bol notlarla fonlara itibar sağlayan şirketten bu konuda izahat beklerken JCR notların mevzuata uygun şekilde, bağımsızlık ve tarafsızlık içinde verildiğini savundu.
YÜKSEK PUANLAR ‘MİLLİ’ KURULUŞTAN
Yazarımız Yıldıray Oğur, batık fonların itibarlarını yükseltmek amacıyla Japan Credit Rating Agency Eurasia’nın vurguna nasıl dahil edildiğini ortaya çıkardı: Her şey, köklü kredi derecelendirme kuruluşunun yüzde 85.05’lik hissesinin 29 Kasım 2019’da satın alınmasıyla başladı. Ardından şirket ve bankalara bol keseden not dağıtıldı.
ürkiye’yi sarsan fon skandalına ilişkin her gün yeni bir ilişki ağı gözler önüne seriliyor. Tutuklu sayısı 120’ye ulaşırken vurguna ilişkin KARAR yazarı Yıldıray Oğur, dünkü yazısında çarpıcı bir detayı paylaştı. Buna göre; soruşturmanın odağındaki şirketlerden Tera Yatırım Bankası’nın kredi notu 23 Eylül’e kadar A- olarak teyit edildi. Görünüm durağandı. 2025’den beri notları A’ydı. 2025 tarihli raporda Tera için güçlü yönler arasında şu ifade kullanılıyordu: “Kurumsal yönetim uygulamalarına uyum ve köklü bir risk yönetimi organizasyonu...” Hedef Yatırım Bankası’nın da notları yüksekti. A- notunun görünümü pozitifti. Mart 2026 raporunda “2025 yılında sürdürülebilir temel kârlılık göstergeleri” övülmüştü. Yine 30 Ocak’ta Bulls Yatırım’ın notu BBB-‘den BBB’ye yükseltildi. Çünkü firma; kârlılıktaki artış, hisse senetleriyle teminatlandırılmış alacaklar ve finansman kaynaklarının çeşitliliği gibi verilerle olumlu yorumlanmıştı. Graintürk’e de Nisan 2026’da A+ notu verildi.
Operasyon sonrası notların hepsi CC’ye indirildi. Şirketlerin mali tablolarını inceleyen, risklerini değerlendiren, yönetimlerini ve sermaye yapılarını öven, yüksek kredi notları veren köklü Japon kredi derecelendirme kuruluşu Japan Credit Rating Eurasia idi. Ama sadece adı Japon’du. 29 Kasım 2019’da çoğunluk hisseleri hükümetin desteğiyle Türk finans kuruluşlarınca satın alınmıştı. Japonların payı yüzde 14,95’te kaldı. En büyük ortak yüzde 18,5 ile Borsa İstanbul oldu. 17 Ocak 2020’de JCR’nin ilk yönetim kurulu başkanlığına Borsa İstanbul Başkanı Prof. Dr. Erişah Arıcan getirildi. Genel müdürlüğe Feyzullah Yetgin atandı. Türkiye yabancı kuruluşların kendisine haksız yere düşük not verdiğinden şikâyet ederek kendi derecelendirme kuruluşunu oluşturmuştu. Arıcan daha sonra yönetimden ayrıldı. Yetgin, fon krizine kadar genel müdürlük koltuğunda oturdu. Bu dönemde bankalara bol keseden yüksek notlar dağıtıldı. Bu notlar, yatırımcılar gözünde referans haline geldi.
JCR’nin güncel yönetim kurulu başkanı Yalçın Madenci, Mart 2021’den beri JCR yönetim kurulundaydı. Yıldıray Oğur, yazısını şöyle bitirdi: “Şimdi kendi kuruluşunun fon skandalının merkezindeki şirketlere neden bu kadar yüksek notlar verdiğini açıklaması gerekiyor. Türkiye bağımsız bir kredi derecelendirme sistemi mi kurdu yoksa finansal sistemin büyük aktörlerinin birbirlerine güven notu verdiği yeni bir yapı mı oluşturdu? İşin sonunda o notlarla bu şirketler halkı dolandırdı.”
JCR EURASİA: MEVZUATA UYGUN
Japan Credit Rating Eurasia’dan yapılan açıklamada, derecelendirme faaliyetlerinin ilgili mevzuata uyumlu olduğunu belirtildi: “Kuruluşumuz, tüm derecelendirme faaliyetlerini ilgili mevzuat ve uluslararası standartlarla uyumlu olarak; bağımsızlık, tarafsızlık ve şeffaflık ilkeleri doğrultusunda; düzenli olarak gözden geçirilen metodolojik çerçeve kapsamında, bağımsız denetimden geçmiş finansal tablolar baz alınarak yapılan hesaplama ve değerlendirmeler ile yürütmektedir. Kuruluşumuz hakkında kamuoyuna yansıyan ve faaliyetlerimizin güvenilirliği ile kurumsal itibarımızı hedef alan gerçeğe aykırı iddia ve isnatlara ilişkin her türlü yasal hakkımız saklıdır.”
MAL VARLIKLARINA YENİDEN TEDBİR
Fon soruşturması kapsamında Bulls Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Akkaya ile Lydia Holding Yönetim Kurulu Başkanı Enver Çevik’in mal varlıklarına ve finansal işlemlerine tedbir kararı alındı. İki isim, 9 Ekim’de savcılık tarafından tedbirleri kaldırılan 29 kişilik listede yer alıyordu. Daha önce ifadeleri alındıktan sonra serbest bırakılan Akkaya ve Çevik hakkında yeniden kısıtlama uygulanması dikkat çekti. Akkaya, yönettikleri fonlarda kredi ve pay repo işlemlerinin bulunmadığını, varlıkların kısa sürede nakde çevrilebilir nitelikte olduğunu ifade etmişti.
