Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, milyonlarca çalışan kadını yakından ilgilendiren emsal niteliğinde bir karara imza attı. Doğum izni dönüşünde uzmanlık alanı dışındaki bir göreve verilmeye zorlanan, hak kazandığı primleri alamayan ve emsallerine göre daha düşük zam yapılan kadın işçinin açtığı davada Yargıtay; bu uygulamaların eşitlik ilkesine aykırı olduğuna ve işverenin ayrımcılık tazminatı ödemesi gerektiğine hükmetti.
DOĞUM İZNİ DÖNÜŞÜ UZMANLIK ALANI DEĞİŞTİRİLDİ VE DÜŞÜK ZAM YAPILDI
Özel bir bankada kıdemli banka analisti olarak görev yapan kadın işçi, ikiz gebelik sürecinin ardından doğum iznine ayrıldı. İzin dönüşünde işe başlayan bankacı anne, analistlik sorumluluğunun kendisinden alınarak işe yeni alınan bir başkasına devredildiğini gördü. Bütün kariyeri hiçe sayılarak uzmanlık alanı dışındaki sigorta sektörünün takibine verilen çalışan; hak kazandığı primlerin ödenmemesi ve mesai arkadaşlarına kıyasla daha düşük zam oranı uygulanması üzerine yönetime itirazda bulundu.
Eski görevinin iade edilmesini, zam oranının düzeltilmesini ve hak ettiği primlerin verilmesini talep eden çalışan, Genel Müdür ve yöneticilerle yaptığı görüşmelerden sonuç alamayınca psikolojik baskı (mobbing) ve ayrımcılığa maruz kaldığını belirterek iş sözleşmesini haklı nedenle feshetti. Ardından kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, yıllık izin ücreti, prim, maddi zarar ve ayrımcılık tazminatı talebiyle İş Mahkemesi’nde dava açtı.
MAHKEME VE İSTİNAF AYRIMCILIK İDDİASINI REDDETTİ
Davalı bankanın avukatı ise çalışanın görev tanımında hangi sektörlere bakacağının açıkça belirtildiğini, iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik yapılmadığını ve feshin haksız olduğunu savundu.
İş Mahkemesi, kıdem tazminatını kabul ederken planlı ve sistematik bir bezdirmenin kanıtlanamadığı, gebelik stresinin erken doğum olayı ile işverenin eylemleri arasındaki nedensellik bağını kestiği gerekçesiyle ayrımcılık ve manevi tazminat taleplerini reddetti. Dava kısmen kabul edildi. Tarafların kararı taşıdığı Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) de yapılan itirazları geri çevirdi.
YARGITAY KARARI BOZDU: İSPAT YÜKÜ İŞVERENDEDİR
Temyiz incelemesini yapan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, alt mahkemelerin kararlarını bozarak son noktayı koydu. Yargıtay emsal kararında şu hususlara dikkat çekti:
ESKİ GÖREVİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE FESİH: Davacının kıdemli analist olarak çalıştığı, doğum iznindeyken yerine başka bir kişinin alındığı, dönüşte uzmanlık alanı dışında bir iş teklif edildiği ve çalışanın bu durumu kabul etmeyerek sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği sabit görüldü.
EŞİTLİK İLKESİNİN İHLALİ: İşçinin doğum sonrasında farklı muameleye tabi tutulduğuna dair güçlü emareler sunduğu vurgulandı.
İSPAT YÜKÜ İŞVERENDE: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca, ayrımcılık yapılmadığını kanıtlama yükümlülüğünün işverende olduğu hatırlatıldı. İşverenin, çalışanın görevini doğum sonrasında hangi somut gerekçelerle değiştirdiğini kanıtlayamadığı belirtildi.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, tüm bu gerekçelerle İlk Derece Mahkemesi tarafından reddedilen ayrımcılık tazminatı talebinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.
