Küresel ve jeopolitik risklerin Türkiye ekonomisi üzerindeki baskısı, para politikası araçlarının "maksimum sıkılık" fazına geçmesine neden oldu. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının yarattığı belirsizliği dizginlemek isteyen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), piyasadaki likidite kompozisyonunu yeniden şekillendiriyor. Haftalık repo ihalelerine ara vererek fonlama maliyetini faiz koridorunun üst sınırı olan %40’a çeken banka, piyasayı adeta "nakit diyetine" soktu.
LİKİDİTE AÇIĞI 1 TRİLYON LİRA SINIRINI GEÇTİ
Merkez Bankası verilerine göre, 30 Mart itibarıyla sistemdeki likidite açığı 1 trilyon lirayı aşarak tarihi bir seviyeye ulaştı. Para arzını kontrol altında tutmak amacıyla deprem bölgesi ve ticari kredilere yönelik zorunlu karşılık muafiyetlerini kaldıran TCMB, bankacılık sistemindeki fonlama ihtiyacını zirveye taşıdı. Bu tablo karşısında bankalar, operasyonel sürdürülebilirlik ve TL rasyolarını tutturabilmek adına mevduat faizlerinde agresif artışlara gitti.
MEVDUAT FAİZİNDE "MART AYI" SIÇRAMASI
Ekonomim'in haberine göre, Mart ayı boyunca hem yerli hem de yabancı sermayeli bankalar, fonlama maliyetlerindeki artışı mevduat faizlerine doğrudan yansıttı:
Yabancı Bankalar: Mart başında %37 seviyesinde olan standart mevduat faizleri, ay sonunda 4 puanlık artışla %41’i aştı.
Yerli Bankalar: 1 milyon lira üzerindeki mevduatlara sunulan oranlar, vade yapısına göre %42 seviyesine kadar yükseltildi.
Yeni Mevduat Yarışı: Bankaların kendi bünyesine ilk kez TL varlık getiren müşterilere sunduğu "hoş geldin" faizleri ise %45,5 ile savaş öncesi dönemin yaklaşık 15 puan üzerine çıktı.
REZERVLERDE MÜDAHALE TRAFİĞİ: 44 MİLYAR DOLARLIK SATIŞ
Ekonomi yönetiminin döviz kurlarındaki oynaklığı sınırlama çabası, rezerv verilerine de yansıdı. QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre;
Mart ayında döviz piyasalarına yapılan toplam müdahale 44,1 milyar dolara ulaştı.
Sadece 27 Mart haftasında gerçekleştirilen döviz satışı 17,8 milyar dolar olarak kaydedildi.
Altın fiyatlarındaki gerileme ve kamunun döviz mevduatlarındaki düşüş, net rezervler üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
YENİ HAMLE: DÖVİZ KARŞILIĞI TL SWAP
Piyasadaki likidite sıkışıklığını bir miktar esnetmek ve faiz tarafındaki aşırı oynaklığı önlemek amacıyla TCMB, uzun süredir ara verdiği döviz karşılığı TL swap ihalelerini yeniden başlattı. Uzmanlar, bu adımın hem bankaların Türk lirası ihtiyacını karşılayacağını hem de Merkez Bankası’nın brüt rezervlerini güçlendirecek stratejik bir "emniyet supabı" olduğunu belirtiyor.
YATIRIMCI ROTASI: MEVDUATTAN ALTINA GEÇİŞ Mİ?
Bankacılık sektörü kaynakları, BDDK verilerine göre TL mevduat oranının %59,6 seviyesinde yatay bir seyir izlediğine dikkat çekiyor. Ancak altın fiyatlarındaki dönemsel geri çekilme, yerli yatırımcının "güvenli liman" arayışını tetikledi. Para piyasası fonlarından ve mevduattan çıkan bir kısım likiditenin fiziksel veya banka üzerinden altına yöneldiği gözlemleniyor.
