Milyonlarca borçluyu, banka müşterisini ve mahkemelik olan vatandaşları yakından ilgilendiren dev düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen kanunla birlikte, kredi, kredi kartı, tazminat ve dava borçlarında uygulanan kanuni ve temerrüt faizi hesaplama formülü sil baştan değişti.
Sözleşmede faiz oranı açıkça belirtilmeyen durumlarda devreye girecek yeni sistemle faizler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) reeskont oranına kilitlendi. Peki yeni faiz hesaplama formülü nasıl işleyecek? Yılın ikinci yarısında oranlar nasıl güncellenecek? İşte hesap pusulalarını tamamen değiştirecek o tarihi kararın tüm ayrıntıları...
12. YARGI PAKETİYLE FAİZ SİSTEMİNDE YENİ DÖNEM
Adalet ve ekonomi dünyasını doğrudan etkileyen 12. Yargı Paketi, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bir süredir IBAN mağduriyetleri ve dava süreçlerindeki süre sınırlarıyla gündemde olan düzenleme, faiz hesaplamalarında da milat niteliğinde bir değişimi beraberinde getirdi.
SABİT FAİZ DÖNEMİ BİTTİ
Eski sistemde kanuni faiz oranlarının sabit kalması veya piyasa gerçekleriyle uyuşmaması, özellikle uzun süren davalarda borçlu veya alacaklı taraflar açısından ciddi hak kayıplarına yol açıyordu. Yeni düzenleme ile birlikte getirilen %80'lik reeskont endeksi, faiz hesaplamasını enflasyonist ve piyasa şartlarına uyumlu hale getiriyor. Yılda iki kez (31 Aralık ve 30 Haziran) gözden geçirilecek bu dinamik mekanizma sayesinde, borçların zaman aşımına uğraması veya faiz karşısında erimesi engellenirken, bankacılık ve ticaret hukuku uyuşmazlıklarında da belirsizlik tamamen ortadan kalkmış olacak.
YENİ FAİZ FORMÜLÜ NASIL İŞLEYECEK?
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un "Kanuni Faiz" hükmünde yapılan değişiklikle birlikte formül netleşti:
Sözleşmede Oran Yoksa: Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu’na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, eğer taraflar arasında yapılan sözleşmede faiz miktarı önceden belirlenmemişse sabit oranlar geçersiz sayılacak.
TCMB Reeskont Endeksi: Bu borçlar için yıllık faiz ödemesi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) bir önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80'i üzerinden hesaplanacak.
FAİZ ORANLARINA YILDA 2 KERE GÜNCELLEME
Piyasalardaki dalgalanmaları faiz oranlarına yansıtmak amacıyla sisteme 6 aylık bir güncelleme mekanizması dâhil edildi:
30 Haziran Dengesi: Eğer yılın ilk yarısında piyasalar değişir ve 30 Haziran tarihindeki reeskont oranı, önceki yılın 31 Aralık günündeki orandan 5 puan veya daha fazla farklılık gösterirse sistem yenilenecek.
İkinci Yarı Oranı: Bu 5 puanlık farkın oluşması durumunda, yılın ikinci yarısı (1 Temmuz - 31 Aralık) için 30 Haziran günü belirlenen yeni reeskont oranının yine %80'i esas alınarak faiz borcu hesaplaması tamamlanacak.
GECİKMEYE DÜŞEN BORÇLARDA YENİ SİSTEM
Yargı Paketi ile Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenleme, gecikmeye düşen borçlarda ve sözleşmesiz borçlanmalarda hesaplama mantığını tamamen değiştirdi. Borcunu zamanında ödemeyerek temerrüde (gecikmeye) düşenler için yeni dönemde geçerli olacak sistemin detayları:
Eski sistemde geciken borçlar için kanuni olarak uygulanan faiz oranları sabit kalıyor ve ekonomik şartların gerisinde kalabiliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte, taraflar arasında önceden yazılı bir sözleşmeyle özel bir gecikme faizi oranı belirlenmemişse, gecikmeye düşen borçlara uygulanacak faiz oranı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80'i üzerinden hesaplanacak.
Piyasalardaki dalgalanmaların ve enflasyonun borçlar karşısında erimesini ya da adaletsiz durumlara yol açmasını önlemek için sisteme dinamik bir güncelleme mekanizması eklendi:
Yılın ilk yarısında (30 Haziran itibarıyla) TCMB reeskont oranında, önceki yılın sonuna göre 5 puan veya daha fazla bir değişiklik meydana gelirse, yılın ikinci yarısı (1 Temmuz - 31 Aralık dönemi) için o gün belirlenen yeni oranın %80'i baz alınacak.
Böylece geciken borçlardaki faiz yükü, güncel piyasa şartlarına göre 6 ayda bir yeniden endekslenebilecek.
