Türkiye’de gayrimenkul ve araç piyasasında yaygınlaşan tasarruf finansman sisteminde, "Güvenli Ödeme Sistemi"ne tam entegrasyonun henüz sağlanamaması, alıcı ve satıcılar arasında ciddi bir güven ve operasyonel süreç karmaşasına yol açıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) denetiminde olan sistemin güvenilirliği uzmanlarca teyit edilse de, uygulama aşamasında yaşanan "akşam saatini bekleme" süreci, taraflar arasında gergin bekleyişlere ve hukuki geçerliliği olmayan "rehin tutma" sahnelerine neden oluyor.
SATIŞ SONRASI "REHİN" SÜRECİ VE HUKUKİ RİSKLER
NTV'nin haberine göre; mevcut sistemde, tasarruf finansman yöntemiyle araç alan kişiler, paranın tamamı satıcının hesabına geçene kadar bazen satıcılar tarafından bekletiliyor. Özellikle araç satışlarında, ödemenin kalan kısmının transferi gerçekleşene kadar alıcılara senet imzalatıldığı veya alıcıların kendi rızalarıyla "rehin" tutulduğu gözlemleniyor.
Ancak uzmanlar, noterde devir işlemi yapıldıktan sonra alıcıyı alıkoymanın hukuki bir geçerliliği olmadığı konusunda uyarıyor. Devir gerçekleştikten ve yeni ruhsat alıcı adına tescil edildikten sonra araç tamamen alıcının mülkiyetine geçiyor; bu aşamada yapılan senet veya alıkoyma işlemleri yasal bir koruma sağlamıyor.
SİSTEM NASIL İŞLİYOR? PARA NEDEN GECİKİYOR?
Sistemdeki tıkanıklık genellikle karma ödeme yöntemlerinde ortaya çıkıyor. Örneğin; 1 milyon liralık bir araç için alıcı 500 bin lirayı peşin öderken, kalan 500 bin liranın tasarruf finansman şirketi tarafından satıştan sonra transfer edileceği taahhüt ediliyor. Satıcı, aracın mülkiyetini noter huzurunda devrederken aslında paranın sadece bir kısmını tahsil etmiş oluyor. Birçok finansman şirketinde ödeme talimatlarının akşam saatlerinde toplu olarak gerçekleştirilmesi, satıcıların saatlerce paranın hesaba geçmesini beklemesine yol açıyor.
SEKTÖRDEN ÇÖZÜM HAMLESİ: BANKALARLA İKİLİ ANLAŞMALAR
İyi Finans Genel Müdürü Eniz Ünal, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, ikinci el araç satışlarında dolandırıcılığı önlemek amacıyla oluşturulan Güvenli Ödeme Sistemi'nin hali hazırda bankacılık kanalları üzerinden işlediğini hatırlattı. Ünal, tasarruf finansman sektörünün de bu sisteme dahil olması için çalışmaların sürdüğünü belirterek şu bilgileri verdi:
"Bankalarla yapılacak ikili anlaşmalar üzerinden bu hizmeti müşterilerimize sunabilmek için aktif girişimlerimizi sürdürüyoruz. Bizim için kritik nokta; araç devri ve ödeme adımlarının en kısa sürede tamamlanmasıdır. Kendi operasyonlarımızda transfer talimatının bankacılık kanalına iletimini 30 dakikanın altına indirdik."
SATICILARA KRİTİK UYARILAR: "RESMİ BELGE OLMADAN SATIŞ YAPMAYIN"
Dolandırıcılık riskine karşı satıcıların dikkat etmesi gereken hususlar raporlandı. Tasarruf finansmanı üzerinden alım yapacağını söyleyen ancak herhangi bir belge sunmayan veya şubeye gitmekten kaçınan kişilere karşı dikkatli olunması gerektiği vurgulandı.
Satıcıların kontrol etmesi gereken altın niteliğindeki belgeler:
Tasarruf finansman sözleşmesi ve güncel ödeme planı,
Şirket tarafından düzenlenmiş resmi tahsis yazısı,
Şirket kaşeli ve yetkili imzalı "Ödeme Taahhüt Belgesi".
