Türkiye, Kuzey Irak petrolünü Ceyhan Limanı’na taşıyan boru hattına ilişkin anlaşmanın yenilenmesi için Bağdat’tan daha yüksek petrol akışı taahhüdü istiyor.
Konuya yakın bir Türk yetkiliye göre Ankara, Irak’ın kuzeyinden Türkiye üzerinden Ceyhan’a uzanan 986 kilometrelik boru hattının tam kapasiteye yakın çalıştırılmasını talep ediyor. Hattın günlük kapasitesi 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor.
Bloomberg'de yer alan habere göre Türkiye’nin ayrıca Irak’la 5 ila 10 yıl arasında değişen daha uzun vadeli bir anlaşma yapmak istediği, kullanılmayan kapasite için de Bağdat’ın Türkiye’ye ödeme yapmasını talep ettiği ifade edildi.
ABD’den Irak açılımı: Bağdat’la enerji ve güvenlik mutabakatı
MEVCUT ANLAŞMA 27 TEMMUZ’DA SONA ERİYOR
Türkiye ile Irak arasındaki mevcut petrol boru hattı anlaşmasının süresi 27 Temmuz’da dolacak.
Irak Petrol Bakanlığı’nın, müzakereler sonuçlanana kadar anlaşmanın en az bir yıl daha uzatılmasını talep ettiği belirtiliyor. Ancak Ankara’nın kısa süreli uzatmaya sıcak bakmadığı ifade ediliyor.
Tarafların anlaşmaya varamaması halinde Türkiye’nin Irak’tan boru hattı üzerinden petrol akışını sonlandırmasını isteyebileceği, bu yönde nihai kararın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından verileceği kaydediliyor.
AKIŞLAR KAPASİTENİN ÇOK ALTINDA
Kuzey Irak-Ceyhan hattı bugüne kadar nadiren tam kapasiteye yakın çalıştı.
Hat üzerinden petrol akışı, kapanmadan önce günlük yaklaşık 500 bin varil seviyesine ulaşmıştı. Ancak Türkiye ile Irak arasındaki ödeme ve yetki anlaşmazlıkları sonrasında sevkiyatlar durdu.
Geçen yılın sonlarına doğru akışlar yeniden artmaya başlasa da İran savaşı sonrasında Kürdistan Bölgesel Yönetimi sahalarındaki üretimin düşmesiyle sevkiyatlar yeniden geriledi.
Irak devlet petrol şirketi SOMO’nun Genel Müdürü Ali Nizar’a göre mevcut ihracat günlük yaklaşık 180 bin varil düzeyinde bulunuyor. Irak’ın hedefi akışları günlük 770 bin varile çıkarmak. Ancak bu seviye de Türkiye’nin talep ettiği 1,5 milyon varillik tam kapasitenin oldukça altında kalıyor.
ANKARA KULLANILMAYAN KAPASİTE İÇİN ÜCRET İSTİYOR
Türkiye’nin müzakerelerde öne çıkardığı başlıklardan biri de kullanılmayan kapasite.
Ankara, hattın tam kapasite çalışmaması halinde Irak’ın boş kalan kapasite için ücret ödemesini istiyor. Bu talep, Türkiye’nin boru hattı altyapısının işletme ve stratejik değerinin karşılanması gerektiği yaklaşımına dayanıyor.
Boru hattı, Irak petrolünün Akdeniz’e çıkışı açısından kritik güzergâhlardan biri olarak görülüyor. Türkiye ise Ceyhan’ın bölgesel enerji merkezi rolünü güçlendirmek istiyor.
BAĞDAT-ANKARA HATTINDA TAHKİM GERİLİMİ
Türkiye ile Irak arasında boru hattına ilişkin uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık bulunuyor.
Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Türkiye’nin 2014-2023 yılları arasında Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden Ceyhan’a, Bağdat’ın onayı olmadan petrol taşıdığı gerekçesiyle Irak’a 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine karar vermişti.
Bu süreç, iki ülke arasındaki enerji diplomasisini zorlu bir başlık haline getirdi.
Türkiye, Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından hatta hasar oluştuğunu belirterek akışları durdurmuştu. Hat geçen yıl eylül ayında yeniden açıldı.
IRAK: GÖRÜŞMELER OLUMLU İLERLİYOR
Irak tarafı ise müzakerelerde ilerleme sağlandığı görüşünde.
SOMO Genel Müdürü Ali Nizar, Türkiye ile görüşmelerin olumlu ilerlediğini ve taslak bir anlaşma hazırlandığını belirtti.
Buna karşın Ankara’nın kısa vadeli geçici uzatma yerine daha uzun vadeli, daha yüksek akış garantisi içeren ve kullanılmayan kapasitenin ücretlendirilmesini öngören bir anlaşma istediği anlaşılıyor.
NATO ve Türkiye'den akaryakıt güvenliği için adım: Çorlu ve İncirlik boru hatları birleşiyor
ENERJİ TRAFİĞİNDE KRİTİK EŞİK
Mevcut anlaşmanın süresinin dolmasına yaklaşık bir ay kala Türkiye ile Irak arasındaki müzakereler bölgesel enerji trafiği açısından kritik önem taşıyor.
Ankara’nın talepleri kabul edilirse Ceyhan hattı daha yüksek kapasiteyle çalışabilir ve Türkiye’nin enerji koridoru rolü güçlenebilir.
Ancak tarafların anlaşamaması halinde Kuzey Irak petrolünün uluslararası piyasalara taşınmasında yeni bir belirsizlik ortaya çıkabilir.
