Türkiye'nin Orta Doğu'daki savunma ve güvenlik iş birliklerine ilişkin önemli bir düzenleme yürürlüğe girdi. Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
TBMM Genel Kurulunda 5 Kasım'da kabul edilen kanunla, üç ülke arasında oluşturulması planlanan ortak savunma mekanizmasının Türkiye'deki yasama onayı tamamlandı.
BİR ÜLKEYE YAPILAN SALDIRI ÜÇ ÜLKEYE YAPILMIŞ SAYILACAK
Anlaşmanın en dikkat çekici hükmü, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının bütün taraflara yapılmış kabul edilmesi. Anlaşmanın ikinci maddesine göre Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan'dan birinin başka bir ülke ya da ülke grubu tarafından silahlı saldırıya uğraması halinde diğer iki ülke, saldırıya uğrayan tarafa yardım edecek. Bu kapsamda askeri imkân ve kabiliyetlerin kullanılması da öngörülüyor.
Ancak anlaşmanın gerekçesinde, kolektif savunma hükmünün kendiliğinden işlemeyeceği, uygulanacak tedbirlerin taraflar arasında yapılacak istişareler ve mutabakat sonucunda belirleneceği ifade ediliyor.
Askeri desteğin kapsamı da ülkelerin kendi anayasal yükümlülükleri ve ulusal mevzuatları çerçevesinde değerlendirilecek.
SAVUNMA SANAYİİNDE ORTAK ÜRETİM VE TEKNOLOJİ İŞ BİRLİĞİ
Mekke Anlaşması yalnızca askeri saldırılar karşısında ortak hareket edilmesini düzenlemiyor. Üç ülkenin savunma sanayii alanında da iş birliğini derinleştirmesi hedefleniyor.
Anlaşma kapsamında ortak üretim, savunma teknolojilerinin geliştirilmesi, araştırma ve geliştirme faaliyetleri, askeri eğitimler ve müşterek tatbikatlar öngörülüyor.
Ayrıca istihbarat paylaşımının artırılması, silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğinin geliştirilmesi ve askeri lojistik alanında koordinasyon sağlanması amaçlanıyor.
ORTAK SAVUNMA KOMİTESİ KURULDU
Anlaşma çerçevesinde oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, ilk toplantısını 31 Ağustos 2026'da İstanbul'da gerçekleştirmişti. Toplantıya üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları katılmıştı.
Komitenin çalışmalarını desteklemek amacıyla Suudi Arabistan'da bir sekretarya kurulması kararlaştırılmıştı.
Bu mekanizmanın, üç ülke arasındaki askeri iş birliğinin koordinasyonunu ve ortak karar alma süreçlerini yürütmesi hedefleniyor.
ANLAŞMADAN İLK 10 YIL ÇEKİLMEK MÜMKÜN OLMAYACAK
Mekke Anlaşması'nın 16'ncı maddesi, tarafların anlaşmadan ayrılmasına ilişkin koşulları da düzenliyor. Buna göre anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacak. Taraflar, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek.
Bu sürenin ardından ayrılmak isteyen ülkenin, kararını en az üç ay önceden diğer taraflara diplomatik kanallardan yazılı olarak bildirmesi gerekecek.
MECLİS'TE 279 OYLA KABUL EDİLMİŞTİ
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma anlaşmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda 5 Kasım'da görüşülmüştü. Oylamada 279 milletvekili kabul, 119 milletvekili ise ret oyu vermişti.
Görüşmeler sırasında anlaşmanın Türkiye'nin NATO üyeliğinden kaynaklanan yükümlülükleriyle ilişkisi ve olası bölgesel krizlerde üstlenilecek askeri sorumluluklar da tartışılmıştı.
Anlaşmanın gerekçesinde, düzenlemenin Türkiye'nin mevcut uluslararası ittifaklarından doğan yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığı ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığı belirtilmişti.
