Erzurum'un İspir ilçesine bağlı Öztoprak mahallesinde bulunan 300 yıllık su değirmeni, Kurtuluş Savaşı döneminde bölge halkının ekmek ihtiyacını kesintisiz karşılamasının ardından geleneksel yöntemlerle un üretmeye devam ediyor.
Çoruh Nehri'nin akıntısından aldığı güçlü enerjiyle çarkları dönen asırlık yapıyı, aile köklerinden devraldığı değirmencilik zanaatıyla yaşatan 70 yaşındaki Celal Atmaca işletiyor.
Henüz 5 yaşındayken adım attığı bu tarihi mekanda ömrünün büyük kısmını geçiren Celal Atmaca, geleneksel yöntemlerin korunması için yoğun bir mesai harcıyor.
Kuşaktan kuşağa aktarılan bu köklü zanaatı büyük bir sadakatle sürdüren Celal Atmaca, tesisin ailesi için sadece bir iş yeri değil, çok kıymetli bir kültürel emanet olduğunu vurguladı.
Asırlık mirasın geçmişini aktaran emektar usta, şu ifadeleri kullandı:
"Bu değirmen bize birinci dedem Cuma, ikinci dedem Veysel ve üçüncü dedem Mehmet'ten kaldı.
Bu bize dededen kalan bir miras. Babam devam etti, amcalarım devam etti.
Onlardan sonra ben devraldım.
İnşallah benden sonra da devam edecek."
"Bu değirmen 300 yılı aşkındır çalışıyor.
Dedemlerden bana gelene kadar 300 yıldan fazla zaman geçti.
Ben burada hem vatandaşın ürünlerini öğüterek onların işlerini görmek istiyorum hem de bu kültürün kaybolmaması için uğraşıyorum."
"Geçmişimi, kültürümü çok sevdiğim için diyorum ki 'dededen toruna geldi, dededen de toruna gitsin.'
Ömrümün sonuna kadar devam edeceğim.
Ben öldükten sonra da 'bu kültürü devam ettirin' diye çocuklarıma vasiyet ettim."
Tarihi yapının çarklarının dönmesi için elinden gelen tüm çabayı göstereceğini belirten deneyimli usta, buradaki üretimin temel amacının ticari kazanç elde etmekten ziyade kültürel devamlılığı sağlamak olduğunu aktardı.
Tesisin içinde kendisini son derece huzurlu hissettiğini belirten emektar değirmenci, Çoruh Nehri'nin sularıyla dönen taşların asırlık öyküsünü canlandırmaktan gurur duyuyor.
Eski dönemlerde her bir taşından saatte 600 kilogramdan fazla un elde edilen bu tarihi yapı, günümüzde ekonomik canlılığını kaybetse de taşıdığı manevi değerle ayakta kalıyor.
Celal Atmaca, değirmenin çalışır vaziyette kalması için günümüzde çoğunlukla kendi evinin un ihtiyacını burada karşılıyor.
Kültürel mirası yaşatma gayesini her şeyin önünde tutan Celal Atmaca, genç nesillerin bu tarihi yapıyı ziyaret etmesini çok önemsiyor.
Tarihi un değirmenlerinin resmi koruma altına alınması gerektiğini savunan fedakâr usta, zanaatın köklü geçmişine dikkat çekerek çağrısını şu sözlerle özetledi:
"Yeni nesil burayı gelsin, görsün diye tutuyorum.
Ayakta kalsın istiyorum.
Değirmenleri koruma altına alsınlar.
Tarihini bilmeyen millet sürünür.
Bunlar tarih, bunlar birer kültür.
Bu kültür devam etsin.
Değirmencilik, Adem babamızdan başlamıştır.
O günden bu güne yaşamıştır."
Celal Atmaca, tarihi yapının huzur verici ortamında ömrünün sonuna kadar çalışacağını ve bu zanaatkâr geleneğini çocuklarının da vasiyete uyarak sürdüreceğine inandığını sözlerine ekledi.
