3 bakanlık düğmeye bastı: Çocuğunuz okul kantininden artık bunları alamayacak

Milyonlarca öğrencinin ders başı yaptığı yeni eğitim-öğretim döneminde, velilerin en çok merak ettiği konuların başında çocukların okul içindeki beslenme koşulları ve kantin maliyetleri geliyor. Üç bakanlığın ortaklaşa yürüttüğü çalışmalar neticesinde okul kantinlerinde "sağlıklı beslenme" odaklı radikal kararlar yürürlüğe girdi. Paketli gıdalara kalori sınırı getirilirken, birçok popüler abur cuburun satışı yasaklandı. Öte yandan, İstanbul Kantinciler Esnaf Odası'nın duyurduğu yeni fiyat tarifesi, aile bütçelerini doğrudan etkileyecek rakamları ortaya koydu.

OKUL KANTİNLERİNDE SATIŞI YASAKLANAN ÜRÜNLER NELER?

Yeni dönemde çocukların obezite ve diyabet gibi kronik rahatsızlıklardan korunması amacıyla kantin raflarında büyük bir temizliğe gidildi. Yürürlüğe giren genelgeye göre; asitli ve gazlı içecekler, cips ve benzeri atıştırmalıklar, yağda kızartılmış yiyecekler (patates kızartması vb.), şekerlemeler, kremalı çikolatalar ve dolgulu paketli gıdaların okul sınırları içerisinde satışı kesin olarak yasaklandı.

Ayrıca ambalajlı ürün satışlarında da kalori kotası devreye sokuldu. İstanbul Kantinciler Esnaf Odası Başkanı Vahap Osmanoğlu'nun verdiği bilgilere göre, satılmasına izin verilen sağlıklı atıştırmalık formatındaki ambalajlı ürünlerin besin değerinin 200 kaloriyi geçmemesi zorunlu kılındı.

OKULLARDA TABLDOT FİYATLARI NE KADAR?

Kantindeki ayaküstü atıştırmalıklar yerine çocuklarının okul yemekhanesinde sıcak ev yemeği yemesini tercih eden veliler için tabldot fiyatları da güncellendi. Buna göre okullardaki üç çeşit sıcak yemekten oluşan menünün günlük fiyatı 245 TL, dört çeşit yemekten oluşan tam menünün fiyatı ise 285 TL olarak belirlendi. Bir öğrencinin aylık sıcak yemek maliyeti ortalama 5 ila 6 bin TL bandına yerleşti.

2026 KANTİN FİYATLARI NE KADAR ARTTI?

Yeni eğitim yılında kantin raflarındaki ürünlere, maliyet artışları gerekçe gösterilerek ortalama yüzde 6,2 oranında zam yansıtıldı. Geçtiğimiz dönem 90 lira olan standart bir tostun fiyatı 100 liraya çıkarken, tost ve ayrandan oluşan en temel öğrenci menüsü 130 liraya ulaştı.

Bu tarife üzerinden yapılan temel bir hesaplamaya göre; çocuğuna evden beslenme koyamayan ve öğrencinin günde sadece bir tost-ayran menüsü (130 TL) tüketmesini planlayan bir velinin haftalık kantin masrafı asgari 650 TL'ye ulaşıyor. Aylık bazda ise bu rakam sadece tek bir çocuk için 2.600 TL civarında bir bütçe anlamına geliyor. Oda Başkanı Osmanoğlu ise fiyat artışlarıyla ilgili, "Çocukların beslenmesi için elimizden gelen fedakarlığı yapıyoruz, fiyatları mümkün olduğunca düşük tutmaya çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.

TOSTLARDA ERİTME PEYNİRİ NEDEN YASAKLANDI?

Bakanlığın yayınladığı yasaklar listesinde en çok dikkat çeken detay, medyada genellikle yüzeysel geçilen "tostlarda eritme (krem) peynir yasağı ve 20 gram kuralı" oldu. Peki, halk arasında yıllardır tüketilen bu peynir tipi kantinlerde neden birdenbire yasaklandı?

İşin arka planında kantinlerin maliyet düşürme politikaları ve gıda kimyası yatıyor:

Tost kaşarı adı altında ucuza satılan birçok eritme peyniri, aslında gerçek kaşar peyniri değildir. İade edilen, raf ömrü dolmaya yaklaşan veya üretim artığı farklı peynirlerin "emülsifiye edici tuzlar (fosfat vb.)" kullanılarak ısıl işlemle yeniden birleştirilmesiyle elde edilir. Bu peynirlerin protein (kazein) değeri çok düşük, sağlıksız yağ oranı ise çok yüksektir. Gelişim çağındaki çocukların sıcak tost içinde sürekli bu kimyasal tuzlara ve trans yağ riskine maruz kalması obeziteyi tetiklemektedir.

En Az 20 Gram Kuralı: Yasak sadece peynirin türüyle sınırlı kalmadı. "Tostlarda en az 20 gram peynir bulunması zorunludur" kuralı getirildi. Bunun sebebi, maliyetleri kısmak isteyen bazı işletmelerin ekmeğin arasına sadece "kokusunu verecek kadar" (örneğin 5-10 gram) peynir sürerek öğrencileri yetersiz beslenmeye mahkum etmesinin önüne geçmektir. Artık tostlar, gerçek kaşar veya beyaz peynirle ve doyurucu gramajla yapılmak zorundadır.