Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yeni yıl ajandasının en önemli maddelerinden birini halk sağlığını doğrudan ilgilendiren tütün yasakları oluşturuyor. AK Parti kurmayları tarafından hazırlanan ve Japonya'daki katı uygulamaların referans alındığı yeni kanun taslağına göre, yaya trafiğinin yoğun olduğu sokak ve caddelerde sigara içilmesi tamamen yasaklanacak.
Mevcut durumda kapalı mekânları kapsayan 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun, bu yeni düzenlemeyle açık alanlara doğru genişletilecek. Japonya pratiğinde olduğu gibi, vatandaşlar sokaklarda sadece yerel yönetimler tarafından sınırları net olarak çizilmiş özel "açık hava sigara içme alanlarında" tütün tüketebilecek.
PARK, SAHİL VE OTOBÜS DURAKLARI DA DUMANSIZ HAVA SAHASI İLAN EDİLİYOR
Kanun teklifinin çerçevesini çizen bir diğer önemli uluslararası referans ise Avustralya modelinden alındı. Özellikle çocukların ve pasif içicilikten en çok etkilenen grupların yoğun olarak bulunduğu kamuya açık yeşil alanlar yeni düzenlemenin merkezinde yer alıyor.
Taslağın yasalaşması halinde çocuk parkları, halk plajları, açık hava spor alanları ve toplu taşıma duraklarında sigara kullanımı tamamen durdurulacak. Aynı taslak kapsamında, açık hava hizmeti veren ticari mekanlara yönelik "yüzde 50 sınırı" da masaya yatırıldı. Bu kurala göre, açık hava ruhsatına sahip tesislerin, toplam kullanım alanlarının en fazla yarısını sigara içilebilir alan olarak tahsis etmesine izin verilecek.
TÜTÜN SATIŞINDA KİMLİK DOĞRULAMA DÖNEMİ
Meclis'e sunulacak olan torba kanun teklifi, yalnızca tütün ürünlerinin kullanım alanlarını daraltmakla kalmıyor, aynı zamanda satış denetimlerini ve gıda güvenliğini de yeniden yapılandırıyor. Reşit olmayanların tütün ürünlerine erişimini sıfıra indirmek amacıyla, market ve tekel bayilerindeki satışlarda dijital kimlik doğrulama sisteminin entegre edilmesi planlanıyor. Teklifin sağlık odaklı ikinci ayağında ise son yıllarda kontrolsüzce büyüyen "takviye edici gıda" sektörü bulunuyor. Merdiven altı, kaçak ve sağlığa zararlı ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek adına Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) entegre çalışacağı "dörtlü ortak denetim mekanizması" resmen kurulacak.
RESTORAN VE KAFELERDE TENTE DÖNEMİ BİTİYOR
Türkiye'deki mevcut uygulamada birçok kafe ve restoran, kapalı alan yasağını delmek için mekânın ön cephesini veya bahçesini "açılır-kapanır tente ve giyotin cam" sistemleriyle donatarak buraları kışın kapalı, yazın açık alan gibi (sigara serbest bölge) kullanmaktadır.
Yeni düzenlemedeki kuralın yasalaşması halinde, bir mekânın çatısı veya etrafı tamamen açık (gerçek anlamda bahçe) olsa dahi, o alanın tamamında sigara içilmesine izin verilemeyecektir. İşletmeciler, açık alanlarının en az yarısını "sigara içilmeyen dumansız bölge" olarak ayırmak ve fiziksel sınırlarla belirlemek zorunda kalacaktır.
KİMLİK DOĞRULAMA SİSTEMİ ENTEGRE EDİLECEK
Japonya'da tütün ürünleri otomatlardan veya marketlerden alınırken yaş doğrulayan çipli kartlar veya dijital kimlikler okutulmaktadır. Türkiye'deki senaryoda ise, özellikle zincir marketler ve yasal bayilerdeki yazar kasa POS cihazlarının, T.C. Kimlik Kartı çipini veya E-Devlet karekodunu okuyacak şekilde güncellenmesi öngörülüyor.
Böylece 18 yaş altındaki bireylerin manuel olarak (satıcının inisiyatifiyle) sigara satın almasının önüne geçilecek ve her tütün satışı yasal sistemde yaş verisiyle dijital olarak kayıt altına alınacaktır.
