Ticaret Bakanlığı, dijital platformlarda her geçen gün artan reklam ve ilan yoğunluğu karşısında vatandaşları korumak amacıyla geniş kapsamlı mevzuat değişikliğine imza attı.
Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ticaret Bakanlığı yeni düzenleme kararları, dijital mecralardaki aldatıcı ticari uygulamalar karşısında yasal bir kalkan oluştururken, tüketicilere internette güvenli alışveriş kapılarını aralıyor.
1 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla bütünüyle hayata geçecek kurallar, hedefli reklamcılıktan yapay zekaya, sosyal medya fenomenlerinden çevresel beyanlara kadar ticari hayatın her alanını yeniden şekillendirecek.
Kuyumcu vitrinleri ikiye bölünecek: Kurallara uymayanlara ağır yaptırım
HEDEFLİ REKLAMCILIKTA KİŞİSEL VERİLER NASIL KORUNACAK?
Yeni kararlarla birlikte, kullanıcıların internet üzerindeki ayak izleri ve kişisel verileri takip edilerek yapılan hedefli reklamcılık uygulamaları sıkı bir denetim mekanizmasına bağlanıyor.
İlan veren şirketler, reklamın hangi kriterler doğrultusunda tüketiciye ulaştırıldığını ve bu kriterlerin kullanıcı tarafından nasıl değiştirilebileceğini açık, anlaşılır ve doğrudan erişilebilir şekilde sunmak zorunda.
Düzenlemedeki en hassas maddelerden biri ise çocukları koruma altına alıyor; çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemlerinin kullanılması ve bu yolla hedefli reklam yapılması tamamen yasaklanıyor.
Sosyal medya mecralarında içerik üreten fenomenlerin paylaşımları da yeni kurallarla disipline edilecek.
İçerik üreticileri, paylaştıkları gönderiler üzerinden herhangi bir kazanç, indirimli ürün, ücretsiz hizmet ya da bir etkinliğe katılım gibi en ufak bir menfaat elde ediyorsa, bu durumu kesinlikle gizleyemeyecek.
Gönderilerde reklam niteliğinin net bir şekilde anlaşılmasını sağlayacak biçimde 'reklam' veya 'tanıtım' ibarelerinin kullanılması yasal zorunluluk haline geliyor.
Ayrıca, tüketicilere indirim ya da farklı bir menfaat sağlanmasını bir koşula bağlayan koşullu satış reklamları da bundan böyle doğrudan indirimli satış ilanlarına uygulanan kurallara tâbi tutulacak.
Markaların milyonluk hatası: Bunu yapmayan firmalar hızla müşteri kaybediyor
İNDİRİMLİ SATIŞLARDA HANGİ FİYAT ESAS ALINACAK?
Alışveriş sitelerindeki sahte indirim oyunlarını engellemek adına son 10 gün kuralı devreye alınıyor.
İndirimli satış ilanlarında, indirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyatın üzeri çizilecek ve bu fiyat indirimden önceki gerçek fiyat olarak tüketiciye sunulacak.
Tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçmek için meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmet sektörüne yönelik ilanlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat kriter kabul edilecek.
Toplumun inanç ve bilgi eksikliğini istismar eden mecralara yönelik yasaklar da genişletiliyor.
Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından sunulan hizmet ilanları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik mevcut reklam yasaklarının kapsamına, yasa dışı şans oyunları da dahil ediliyor.
Öte yandan, internetteki tüketici şikayet sitelerine yönelik de zaman ayarı yapılacak.
Şikayetlerin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcı firmaya açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmeleri için tanınan 72 saatlik yasal süre 48 saate indiriliyor.
Bu süre zarfında firmalar tarafından bir cevap verilmediği takdirde, olumsuz tüketici değerlendirmeleri yayına alınacak.
Müşteriler artık reklamlara değil yorumlara bakıyor
REKLAMLARDA YAPAY ZEKA KULLANIMI YASAKLANDI MI?
Gelişen teknolojiyle birlikte pazarlama dünyasına giren yapay zeka uygulamaları da yasal çerçeveye kavuşuyor.
Ticari ilanlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak üretilen ve gerçek bir insandan ayırt edilemeyecek seviyede olan dijital karakterlere yer verilmesi durumunda, bu durumun ekran üzerinde açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi mecburi kılınıyor.
Gerçek bir kişinin yapay zeka araçlarıyla oluşturulmuş dijital kopyasının, bir ürünü veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimini uyandıracak şekilde tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması tamamen yasaklanıyor.
Doğa ve çevre temalı ilanlardaki yanıltıcı iddialar, yani yeşil boyama uygulamaları da sert kurallarla engelleniyor.
Şirketlerin 'çevre dostu' gibi genel ve ucu açık kavramları hiçbir açıklama yapmadan reklamlarında kullanması yasaklanıyor.
Bu tür çevresel beyanların, ürün veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğunun net bir biçimde yazılması gerekiyor.
İlanlardaki sertifika ve onayların ise yetkili kurumlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden ya da akredite bağımsız araştırma ve test kuruluşlarından alınan resmi belgelerle kanıtlanması zorunlu tutulacak.
Tüketicileri aldatmamak adına akademik unvanların yanıltıcı şekilde kullanılmasına da izin verilmeyecek.
Sağlık ve gıda alanında ise takviye edici gıdaların normal beslenme düzeninin yerine geçtiği izlenimini uyandıran reklamları yasaklanıyor.
Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamlarının yapılmasına imkan tanınıyor.
İnternet üzerinden ürün alırken bakılan tüketici yorumlarında ise satın alım doğrulaması yapılamayan platformlardaki değerlendirmeler kesinlikle yayınlanamayacak.
Yorumların mal, hizmet, teslimat veya satıcı gibi farklı başlıklar altında kategorize edilmesi durumunda ise tüm bu değerlendirmelerin tamamına aynı alanda açık, anlaşılır ve kolaylıkla erişilebilir şekilde yer verilmesi şart koşuluyor.
