Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından sürdürülen Ayasofya-i Kebir Camii ikinci etap restorasyon çalışmaları kapsamında, yapının kuzeydoğu minaresine yönelik uygulamalar sona erdi.
Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, minarede yürütülen çalışmaların ardından kurulan iskelelerin söküm işleminin tamamlandığı ve sürecin sonuçlandırıldığı belirtildi.
Tarihi süreç içerisinde farklı dönemlerde inşa ve yeniden yapım evrelerinden geçen minarenin, mevcut haliyle 16. yüzyılda Sultan II. Selim döneminde şekillendiği ifade edildi.
65 metre yüksekliğe sahip olan minare; kaide, pabuç, gövde, şerefe, petek ve külah bölümlerinden oluşuyor.
DEPREM DAYANIMI ANALİZLERİ VE MÜDAHALE KARARI
2024 yılında başlatılan restorasyon sürecinde yapılan sayısal analizler sonucunda, minarenin deprem dayanımının yetersiz olduğu tespit edildi.
Bu tespit doğrultusunda Bilim Heyeti kararıyla minarenin petek, şerefe ve mukarnas bölümleri ile gövdenin üst kısmında kısmi söküm ve yeniden yapım uygulamasına gidildi. Alt bölümlerde ise yerinde güçlendirme çalışmaları gerçekleştirildi.
BELGELEME VE SÖKÜM ÇALIŞMALARI
Restorasyon öncesinde minare üzerinde detaylı belgeleme çalışmaları yapıldı. Bu kapsamda analitik rölöve, malzeme incelemeleri ve hasar tespit çalışmaları gerçekleştirildi.
Söküm işlemleri, her aşaması kayıt altına alınarak üstten alta doğru kontrollü bir şekilde yürütüldü. Bu süreçte toplam 411 adet taş ile 26 sıra basamak dikkatle sökülerek sınıflandırıldı.
ONARIM, MALZEME KULLANIMI VE GÜÇLENDİRME
Restorasyon sürecinde özgün malzemenin korunması temel ilke olarak belirlendi. Yeniden kullanılabilecek taşlar titizlikle ayrıştırılarak değerlendirilirken, ihtiyaç duyulan yeni taşlar Edirne Süloğlu taş ocaklarından temin edildi. Kullanım süreci Bilim Heyeti onayıyla gerçekleştirildi.
Hasarlı taşlarda çürütme ve tümleme işlemleri uygulanırken, yüzeylerde gerekli görülen alanlarda onarım ve güçlendirme müdahaleleri yapıldı.
Söküm yapılmayan bölümlerde ise temizlik ve yüzey onarımları gerçekleştirildi. Yapının genelinde hem yatay hem de düşey doğrultuda paslanmaz çelik elemanlar kullanılarak güçlendirme sağlandı. Yeniden örülen bölümler ile mevcut yapı arasında bütüncül bir statik denge oluşturuldu.
Külah bölümünde yer alan ahşap elemanlar konservasyon işlemlerinden geçirilerek yeniden kullanıma hazır hale getirildi.
Kurşun kaplamaların yenilenmesi sağlanırken, bakır alem onarıldı ve altın varak ile kaplanarak yerine monte edildi.
Ayrıca minareye paratoner montajı yapılarak yapı güvenliği açısından ek koruma sağlandı.
SÜRECİN TAMAMLANMASI
Tüm çalışmalar, Bilim Heyeti gözetiminde, Vakıflar Genel Müdürlüğü kontrolünde ve alanında uzman ekipler tarafından yürütüldü.
Tamamlanan restorasyon çalışmalarıyla birlikte Ayasofya-i Kebir Camii’nin kuzeydoğu minaresinin hem özgün mimari kimliğini koruyacak şekilde ihya edildiği hem de günümüz koşullarına uygun biçimde deprem güvenliğinin artırıldığı bildirildi.
