İzmir Selçuk’ta yarım asırdır baba mesleğine devam eden zanaatkar Osman Can, seri üretim ve sentetik ipliklere meydan okuyarak 1000 yıllık Türk halı kültürünü yaşatmaya devam ediyor. Tamamı doğal kök boya ve el eğirmesi yünlerle üretilen geleneksel halılar; Budapeşte Parlamento Binası ve Romanya’daki tarihi Kara Kilise başta olacak şekilde dünyanın ünlü saray ve müzelerinde kendine yer buluyor.
BABASI UYARSA DA ONU DİNLEMEDİ
Geleneksel motifleri geleceği taşımayı bir miras olarak gören Can, dönüşüm yolculuğuyla ilgili, "Babam 'Çok zor bir iş, altından kalkamazsın; boyayı, modeli, dokuyucuyu bulmak imkansız, her şeyini kaybedersin' diye uyardı. Ama ben denemek istedim. İnsanlar yaşarken hayır yapar, öldükten sonra da arkalarında 'hasenat' kalır. Ben bu halıları geleceğe bıraktığım birer kültür mirası, birer hasenat olarak görüyorum” ifadelerini kullandı.
ALMAN MÜŞTERİSİNİN SORUSU HAYATINI DEĞİŞTİRDİ
Üretimde merkeze kalite ve özgünlüğü koyan Can, 30 yıl önce dönüm noktası olan anısını da anlattı:
"30 yıl önce Alman bir müşterim 'Neden senden halı almalıyım?' diye sordu. 'Bende halılar ucuz' dedim, 'Ucuz iyi bir kelime değil' dedi. 'Benimkiler çok güzel' dedim, 'Her yerde güzel halı var' yanıtını verdi. Sonra 'Bu halının içinde senden ne var? Senin bu mesleğe kattığın ne var?' diye sordu. O gece sabaha kadar uyuyamadım. O sorunun cevabı, beni bu işi en mükemmel haliyle yapmaya itti."
KENDİNİ SALVADOR DALİ’YE BENZETİYOR
Seri üretimin yerine sağlık ve sanatı bir araya getiren kök boyalı halıların özelliklerini ele alan usta Can, felsefesiyle ilgili de "Doğal boya ve el eğirmesi yün kullandığımız için halılarımız adeta şifa dağıtıyor. Siyatiği, romatizması olan bir insan bu halının üzerine yattığında vücuduna bir dinçlik geliyor. Biz parayı hedeflemedik. Kendimi Salvador Dalí’ye benzetiyorum; kazandığımız her kuruşu Ar-Ge’ye, boyayı daha mükemmel yapmaya yatırıyoruz. Belki biz yaşarken zengin olamayacağız ama bu halıları alanlar gelecekte çok değerli eserlere sahip olacak” dedi.
Koleksiyonlarında yer alan 16’ncı yüzyıl motiflerinde derin semboller olduğuna dikkat çeken zanaatkar, eserlerindeki anlamlarla ilgili "Eserlerimizde anlatılan betimleme güç, erkeklik ve imandır. İki Anadolu aslanı figürü yer alır. Bu, Osmanlı döneminde şehzadelerin ve kaptanların Çin kumaşlarına dikilen muskanın halıya yansımasıdır; çocukların güçlü, imanlı olması ve korunması için işlenen bir simgedir” ifadelerine yer verdi.
