Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) ile Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi (UN DESA), "Toplumsal Cinsiyet Eşitliği 2026" (Gender Snapshot 2026) durum raporunu yayımladı. BM Genel Kurulu’nun 81. oturumu (UNGA81) öncesinde paylaşılan veriler; yoksulluktan iklim eylemine kadar Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'nde kadın liderliğinin sonuçları iyileştirdiğini gösterirken, mevcut gidişatla tam eşitliğin ancak 171 yıl sonra sağlanabileceğini ortaya koydu.
FİNANSMAN KAYNAKLARI VE KURUMSAL YETKİLER GERİLEDİ
Rapora göre, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak amacıyla kurulan mekanizmaların üçte birinin kurumsal yetkileri son iki yıl içinde zayıflatıldı. Aynı süreçte bu kurumların dörtte birinin faaliyet bütçelerinde kesintiye gidilirken, yaklaşık onda biri ise bütçe kontrolünü tamamen kaybetti.
Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik sağlanan uluslararası finansman 2021'den bu yana en düşük seviyesine gerilerken, söz konusu kaynak azalışından en fazla kadın hakları örgütleri etkilendi.
SİYASETTE VE KARAR ALMA MEKANİZMALARINDA ERKEK EGEMENLİĞİ SÜRÜYOR
Habertürk'ten Merve Elmacı'nın haberine göre; dünya genelinde her yedi ülkeden altısının erkek liderler tarafından yönetildiğini belirten rapor, kadınların siyasi ve idari temsiline ilişkin şu verileri aktardı:
ULUSAL PARLAMENTOLAR: Kadınların ulusal parlamentolardaki sandalye oranı 2015'teki yüzde 22,3 seviyesinden 2026 yılında yüzde 27,4'e yükseldi. Ancak son beş yıldaki yavaşlama eğilimi sürerse parlamentolarda eşit temsile ancak 2089 yılında ulaşılabilecek.
KABİNE VE BAKANLIKLAR: Ekonomi bakanlıklarının yalnızca yüzde 19'unu kadınlar yönetiyor. Savunma bakanlarının yaklaşık 10'da 9'u, maliye bakanlarının ise 10'da 8'inden fazlası erkeklerden oluşuyor. Çevre bakanlıklarında kadın oranı ise yüzde 27 seviyesinde kaldı.
ADAYLIK MALİYETLERİ VE ŞİDDET: Siyasi makamlara aday olmanın maliyetinin, ülkelerin kişi başına düşen ortalama gelirinin 100 katını aşabildiği ve bu durumun kadınları engellediği ifade edildi. Ayrıca bazı ülkelerde aday olan her 10 kadından 8'inin kamusal alanda şiddetle karşılaştığı kaydedildi.
ŞİDDET, GIDA GÜVENCESİZLİĞİ VE İŞ DÜNYASINDAKİ EŞİTSİZLİKLER
Rapor, kadınların karşı karşıya kaldığı fiziki, ekonomik ve sosyal engelleri somut verilerle gözler önüne serdi:
KADINA YÖNELİK ŞİDDET: Yalnızca son bir yıllık süre zarfında 316 milyon kadın, yakın partneri tarafından fiziksel veya cinsel şiddete maruz kaldı.
GIDA GÜVENCESİZLİĞİ: Mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde, 2030 yılına gelindiğinde 1,1 milyar kadın ve kız çocuğunun gıda güvencesizliği yaşamaya devam edeceği öngörüldü.
ÜCRET VE YÖNETİM FARKI: Verisi bulunan 83 ülkenin 66'sında kadın yöneticilerin erkek meslektaşlarından daha az kazandığı tespit edildi. Özel sektörde CEO pozisyonundaki kadınların oranı yüzde 6'da kalırken, yapay zeka alanındaki üst düzey yöneticilerin ise yüzde 14'ünden azını kadınlar oluşturdu.
YARGI VE İKLİM: En yüksek yargı mercilerinin yüzde 20'sinden azına kadınlar başkanlık ediyor. Öte yandan iklim değişikliği ve jeofiziksel afet riski yüksek ülkelerde 2,9 milyar kadın ve kız çocuğu yaşamını sürdürüyor.
HUKUKİ YAPI VE BM YÖNETİMİ
2019-2024 yılları arasında gerçekleştirilen 99 yasal reform ayrımcı yasaların kaldırılmasına katkı sağlasa da, incelenen 131 ülkenin yüzde 51'inde önemli yasal boşlukların bulunduğu ve dünyada yasalarda tam eşitliği sağlayan hiçbir ülkenin yer almadığı vurgulandı.
Öte yandan raporda, BM’nin 80 yıllık tarihinde henüz hiçbir kadının Genel Sekreterlik görevini üstlenmediği hatırlatıldı.
BM KADIN BİRİMİ’NDEN DEĞERLENDİRME
BM Kadın Birimi İcra Direktörü Sima Bahous rapora ilişkin yaptığı açıklamada, "Kadınlar liderlik ettiğinde toplumlar güçleniyor, ekonomiler daha dirençli hale geliyor ve herkes için daha iyi sonuçlar elde ediliyor. Ancak iktidar, kadınları systematik olarak dışlayan kurumlarda yoğunlaşmaya devam ettiği sürece toplumlar tam potansiyellerine ulaşamayacak. Karar masasında eşit söz hakkı olmadan eşitlik sağlanamaz" ifadelerini kullandı.
