MHP Hukuk ve Seçim İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Ankara Milletvekili Feti Yıldız, sosyal medya hesabından “Meraklısına notlar” başlığıyla seçimlerin tarihsel gelişimini ele alan bir paylaşım yaptı.
Yıldız, Türkiye’de seçimlerin temel esaslarının 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile düzenlendiğini belirterek, kanunun Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimlerinin yanı sıra yerel seçimler ve anayasa değişikliklerine ilişkin halkoylamalarında da uygulandığını hatırlattı.
AK Parti'den seçim açıklaması: 'Erdoğan, yeniden aday olabilir'
ABD’DEN FRANSA’YA OY HAKKININ TARİHİNİ ANLATTI
Yıldız, paylaşımında modern seçim sistemlerinin gelişimine de değindi. ABD’de anayasanın kabulünün ardından 1789’da yapılan ilk başkanlık seçimlerinde oy hakkının mülk sahibi beyaz erkeklerle sınırlı olduğunu belirten Yıldız, Fransız Devrimi ile birlikte “ulusal egemenlik” kavramının güç kazandığını ve seçimlerin halk iradesinin meşru ifade araçlarından biri haline geldiğini kaydetti.
İngiltere’de 1832, 1867 ve 1884’te gerçekleştirilen reformlarla oy hakkının aşamalı olarak işçi sınıfına ve mülksüz erkeklere doğru genişlediğini ifade eden Yıldız, Batı ülkelerinde eşit oy hakkının ancak 20. yüzyılda yaygınlaştığını söyledi.
KADINLARIN OY HAKKINA DİKKAT ÇEKTİ
Yıldız, kadınların seçme hakkının gelişimini de paylaşımına taşıdı. Finlandiya’nın 1906’da kadınlara oy hakkı tanıyan ilk Batılı ülkeler arasında yer aldığını belirten Yıldız, ABD’de 1920, İngiltere’de 1928, Fransa’da ise 1944 yılında kadınların oy hakkına kavuştuğunu aktardı.
ABD’de siyahların oy kullanmasının önündeki yasal ve fiili engellerin kaldırılmasında ise 1965 tarihli Oy Hakkı Yasası’nın dönüm noktası olduğunu belirtti.
OSMANLI’DA İLK PARLAMENTO 1877’DE TOPLANDI
Türkiye’de seçim tarihinin Osmanlı dönemine uzandığını vurgulayan Yıldız, seçimlerin 1876 Kânûn-ı Esâsî ile birlikte başladığını hatırlattı.
Seçimin nasıl yapılacağı, oyların sayım ve dökümü gibi usullerin “Talimat-ı Muvakkate” adı verilen geçici düzenlemeyle belirlendiğini ifade eden Yıldız, seçimler sonucunda oluşan 80 Müslüman ve 50 gayrimüslim milletvekilinden oluşan ilk parlamentonun 19 Mart 1877’de ilk toplantısını yaptığını kaydetti.
“İKİ AŞAMALI SİSTEM 1946’YA KADAR KULLANILDI”
Yıldız, Osmanlı dönemindeki seçim sisteminin iki aşamalı olduğunu belirterek, bu yöntemin Cumhuriyet döneminde de devam ettiğini ifade etti. Yıldız, “Bu seçim sistemi Türkiye Cumhuriyeti’nde 1946 yılına kadar kesintiye uğramadan kullanılmıştır” dedi.
1921 Anayasası’ndaki boşlukların Kânûn-ı Esâsî hükümleriyle tamamlanmasına da değinen Yıldız, bunu “devlet-i ebed müddet” idealinin sisteme doğrudan yansıması olarak değerlendirdi.
