Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 yılı Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları, Türkiye'deki istihdam piyasasının yaşadığı yapısal dönüşümü ve gizli krizi gözler önüne serdi. Sabah saatlerinde kamuoyuna yansıyan verilerde dar tanımlı işsiz sayısının 3 milyonun altına inerek yüzde 8,3'e gerilediği görülmüştü. Ancak aynı raporda, "Atıl İşgücü" oranının 3 puan birden fırlayarak yüzde 29,7'ye ulaşması kafalarda soru işaretleri yaratmıştı.
Son dakika! TÜİK 2025 yılı verilerini açıkladı: İşsizlik son 21 yılın en düşük seviyesinde
University of Greenwich Ekonomi Politikası Araştırma Merkezi'nden Doç. Dr. Cem Oyvat, sosyal medya hesabından yaptığı detaylı analizle bu çelişkili tablonun perde arkasını araladı.
"YUNANİSTAN'DAN BİLE KÖTÜYÜZ"
Dar tanımlı işsizliğin son 21 yılın dibinde olmasına karşın, atıl işgücünün verinin tutulmaya başlandığı 2014'ten bu yana en yüksek (yüzde 29,7) seviyesine çıktığını vurgulayan Doç. Dr. Oyvat, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verileriyle çarpıcı bir karşılaştırma yaptı.
Türkiye'nin atıl işgücü oranında dünya standartlarının çok üzerinde olduğunu belirten Oyvat, "137 ülke arasında atıl işgücü oranı en yüksek olan 20'nci ülke olduk. Fikir vermesi için söyleyeyim: Yıllarca işsizlikten şikayet etmiş olan Yunanistan'da 2024 atıl işgücü oranı %15,0, İspanya'da %18,6. Bizim son açıklanan 2025 atıl işgücü oranımız ise %29,7" ifadelerini kullandı.
ATIL İŞGÜCÜNÜ NE YUKARI ÇEKİYOR?
Peki, resmi işsizlik düşerken atıl işgücü neden tırmanıyor? Doç. Dr. Oyvat'ın analizine göre, grafikteki yükselişte iş aramaktan umudunu kesen "potansiyel işgücü"nün rolü olsa da asıl patlama "Zamana Bağlı Eksik İstihdam" kaleminde yaşanıyor.
Bu durumu "Haftada 40 saatten daha az çalışan, ancak imkan olursa daha fazla çalışabileceğini belirten kişiler" olarak tanımlayan Oyvat, bu grubun 2019 ile 2025 yılları arasında atıl işgücü oranını tek başına 8,8 puan artırdığına dikkat çekti.
İNSANLAR YARI ZAMANLI ÇALIŞMAYA MAHKUM EDİLDİ
Analiz, Türkiye'de esnek veya yarı zamanlı çalışmanın bir "tercih" olmaktan çıkıp, geçim sıkıntısı nedeniyle bir "tuzağa" dönüştüğünü kanıtlıyor.
Verilere göre, özellikle 2023-2025 yılları arasında haftada 1-39 saat arası (yarı zamanlı) çalışanların oranı yüzde 22'den yüzde 28,9'a yükseldi. Ancak asıl tehlike çanları çalan veri, bu kişilerin çalışma sürelerinden duyduğu memnuniyetsizlik.
Doç. Dr. Cem Oyvat, hayat pahalılığının insanları nasıl daha fazla çalışmaya ittiğini şu çarpıcı oranla özetledi: "2019 sonrasında sadece haftada 1-39 saat çalışanların oranında değil; bu durumdan memnun olmayanların, 'imkan olursa daha fazla çalışabilirim' diyenlerin oranında ciddi bir artış oldu. 2019'da yarı zamanlı çalışanların sadece yüzde 10'u daha uzun saatler çalışmak istediğini belirtirken, 2025'te bu oran yüzde 42,5'e fırladı."
Özetle; TÜİK verileri ve uzman analizleri, Türkiye'de milyonlarca insanın ya iş bulamadığı için mecburen part-time işlerde çalıştığını ya da part-time kazancıyla geçinemediği için çaresizce daha fazla mesai aradığını ortaya koyuyor. Dar tanımlı işsizlikteki düşüş, vatandaşın refahından ziyade, düşük ücretli ve eksik mesaili işlere olan mecburiyetten kaynaklanıyor.
İşsizlik oranı %8,3 ile son 21 yılın en düşük seviyesine indi.
— Cem Oyvat (@cemoyvat) March 25, 2026
Ama atıl işgücü oranı %29,7 ile verinin olduğu 2014-2025 döneminin en yüksek seviyesine çıktı.
Ama atıl işgücü oranımız dünya standartlarında da çok yüksek. Son verimizi, ILO verileriyle karşılaştırırsak 137 ülke… pic.twitter.com/5A8ST6Lh5H
