Karadeniz'e açılamayan yüzlerce ticaret gemisinin Marmara’da demirlemesiyle oluşan yoğunluk, kıyı şeritlerine kadar yansıdı. Karadeniz ticaretini durma noktasına getiren duruma isyan eden sektör temsilcileri; Ukrayna’nın bayrak ayrımı gözetmeksizin Rusya bağlantılı her gemiyi hedef almasının, global tedarik zincirini kırarak küresel enflasyonu körükleyebileceği uyarısı yaptı. Dışişleri ile Ulaştırma Bakanlığı’nın konuyla yakından ilgilendiği kaydedilerek 'Tahıl Koridoru' benzeri yeni bir 'Ticaret Koridoru' açılması çağrısında bulunuldu.
1 MİLYAR DOLARDAN 200 MİLYONA DÜŞTÜ
Transbosphor Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Can, lojistik rotaların tıkanmasının alternatif ve pahalı yolların kullanılmasına yol açacağını belirtti. "Bu aksama navlun fiyatlarını artırarak doğrudan enflasyonumuza negatif etki yapacaktır" dedi. Savaş öncesi boğazlardan günde ortalama 200 gemi geçtiğini kaydeden Can, "Şimdilerde bu sayı 30-40'a kadar düştü. Karadeniz adeta bomboş. Türkiye’nin Boğazlardan elde ettiği yıllık gelir 1 milyar dolara yaklaşıyordu. Şu an 200 milyon dolar seviyelerine geriledi" değerlendirmesinde bulundu.
İSTANBUL AÇIKLARI ‘GEMİPARK’A DÖNDÜ
Rusya ve Ukrayna arasında tırmanan gerilim, deniz ticaretini durma noktasına getirdi. Güvenlik endişeleri nedeniyle Karadeniz’e açılamayan çok sayıda ticaret gemisi, İstanbul açıklarına demirledi. Sektör temsilcileri “Süreç 3-4 ay daha uzarsa, Türkiye’nin devasa nehir tipi gemi filosu yok olacak ve hepsi hurdaya gidecek” dedi.
Hemen yanı başımızda 2022’den beri süren Rusya-Ukrayna savaşı, bütün dünyayı kaosa sürüklerken Türkiye en çok etkilenen ülkeler arasında yer aldı. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra en sert çatışmaların yaşandığı bölgede gerilim azalmayınca Karadeniz de cephe hattı haline geldi; Türk gemileri doğrudan hedef alınmaya başlandı. 4 yılda onlarca Türk gemisi İHA’ların veya füzelerin saldırılarına maruz kaldı. 30’a yakın denizci hayatını kaybetti. Artan gerilim, deniz ticaretini de durma noktasına getirdi. Güvenlik endişeleri nedeniyle Karadeniz’e açılamayan çok sayıda ticaret gemisi, İstanbul’daki demirleme sahalarını adeta devasa bir gemi parkına çevirdi.
YOĞUNLUK KATLANDI
Yaşanan krizin boyutlarını değerlendiren Transbosphor Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Can, Karadeniz’deki durumun seyir emniyetini ve Türk ekonomisini tehdit eder boyuta ulaştığını söyledi. Marmara’daki yoğunluğun katlandığını vurgulayan Can, “Türkiye’nin gemi trafik kontrol istasyonları ve Ankara’dan tüm sahil şeridini anlık takip eden güçlü bir altyapısı var. Ancak Karadeniz tarafında büyük bir sıkıntı yaşanıyor. Ukrayna, bayrak ayrımı yapmaksızın Rusya bağlantılı gördüğü her gemiyi hedef alıyor. Bu durum Karadeniz ticaretimizi neredeyse tamamen durdurdu. Normal şartlarda 72 saat süren geliş kontrolleri tamamlanan gemilerin yüzde 90’ı demir sahaları tamamen dolduğu için Marmara Denizi açıklarında ’drift’ yaparak (sürüklenerek) beklemek zorunda kalıyor” dedi.
SAVAŞ SUÇU
Saldırıların Türk sahipli filoya ağır darbeler vurduğunu aktaran Can, bilançoyu şu sözlerle açıkladı: “Son 4 ayda Ukrayna bölgede 206 gemiyi vurdu. Bunların yaklaşık 40’ı Türk sahipli veya Türk bayraklı gemilerden oluşuyor. Bölgemizde hizmet veren yaklaşık 150 nehir-deniz tipi Türk gemimiz var. Bu gemiler başka rotalara kaydırılamadığı için tamamen atıl kaldı. Hiçbiri sefere çıkamıyor. Süreç 3-4 ay daha uzarsa, Türkiye’nin devasa nehir tipi gemi filosu yok olacak ve hepsi hurdaya gidecek. Ticaret gemilerinin hedef alınması açıkça bir savaş suçudur ve hukukçularımız bu konuda gerekli çalışmaları yürütmektedir.”
ENFLASYONU TETİKLER
Özellikle Ukrayna’nın ham petrol taşıyan yüklü tankerleri vurma riskinin büyük bir çevre felaketine kapı araladığını kaydeden Mustafa Can, şöyle devam etti: “Vurulan bir tankerden sızacak ham petrolün Türk Boğazlarına doğru ilerleme riski var. Bu durum ciddi bir ekolojik tehdittir. Öte yandan, lojistik rotaların tıkanması alternatif ve pahalı yolların kullanılmasına yol açacak. Bu aksama navlun fiyatlarını artırarak doğrudan enflasyonumuza negatif etki yapacaktır.”
“YENİ TİCARET KORİDORU” ÇAĞRISI
Gemi trafiğindeki sert düşüş, devletin Boğaz geçiş gelirlerine de doğrudan yansıyor. Mustafa Can “Daha önce ‘Boğazlar’ımızdan günde ortalama 200 gemi geçerdi. Şimdilerde bu sayı 30-40’a kadar düşmüş durumda. Karadeniz adeta bomboş. Türkiye’nin elde ettiği yıllık gelir 800 milyon doları aşmış, 1 milyar dolara doğru gidiyordu. Kriz sebebiyle gelirlerimizin 200 milyon dolar seviyelerine gerileyeceğini ve ancak masrafları karşılayabileceğini öngörüyoruz” diye konuştu. Geçmişte Türkiye öncülüğünde kurulan Tahıl Koridoru benzeri yeni bir “Ticaret Koridoru” kurulması çağrısında bulunan Can “İstanbul Ticaret Odası’ndan (İTO) sektöre destek bekliyoruz” dedi.
