Meclis Çözüm Komisyonu 88 saatlik çalışma sonrası 7 bölümden oluşan 60 sayfalık süreç raporunu tamamladı. Komisyonun onayına sunulan 'terörsüz Türkiye' raporu 47 oyla kabul edildi. AK Parti, CHP, MHP ve Yeni Yol Partisi raporu onaylarken, DEM Parti 'terör örgütü ve terör' kavramlarının kullanılmasına 'şerh' koyarak 'evet' oyu kullandı. CHP'li Türkan Elçi faili meçhul cinayetlere atıf yapılmaması gerekçesiyle 'çekimser' oy kullandı.
AF MAHİYETİNDE DEĞİL
Meclis Başkanı Kurtulmuş, "Rapor af mahiyetinde değildir. Raporumuz bir nihayet değil bilakis atılan ve atılacak adımların mihenk taşıdır" ifadesini kullandı. MHP'li Yıldız, infaz sisteminde düzenleme yapılması gerektiğini söyleyerek "AYM ve AİHM kararlarına uymak zorundayız, ilk iş hasta ve yaşlı mahkumlarla ilgili düzenleme" dedi. AK Parti'li Zorlu, "Bu rapor herhangi bir kişiye yönelik özel bir düzenleme anlamına gelemez" diye konuştu.
KRİTİK EŞİK 'HUKUKİ DÜZENLEME'
Raporda, sürecin en belirleyici aşamasının PKK’nın tüm unsurlarıyla silah bırakması olduğu vurgulandı. ‘Umut hakkı’na yer verilmezken AİHM ve AYM kararlarına uyulması, silah bırakan PKK’lıların topluma kazandırılması için yürütülecek yasal süreç ve infaz yasasına ilişkin düzenleme önerileri yer aldı.
SİYASET YAPACAĞIZ
Raporun onaylanmasının ardından İmralı'nın "Siyaset yapacağız. Silah ve şiddet terk edilmiştir. Her şey güvenliğe boğulmamalıdır” mesajı paylaşıldı.
MECLİS’İN HAZIRLADIĞI RAPOR SON TOPLANTIDA OY ÇOKLUĞUYLA KABUL EDİLDİ
'SÜREÇ'TE KOMİSYON AŞAMASI TAMAMLANDI
Meclis Süreç Komisyonu tarafından hazırlanan rapor 50 üyenin katıldığı son toplantıda oy çokluğuyla kabul edildi. TİP ve EMEP üyelerinin ret, CHP’li Türkan Elçi’nin çekimser oy kullandığı raporla birlikte Süreç’te ikinci aşama denilen yasal düzenleme aşamasına geçilirken raporda çok tartışılan umut hakkı yer almadı. Raporun özetini açıklayan Meclis Başkanı Kurtulmuş ‘Gazi Meclis’imiz üzerine düşen vazifeyi tereddütsüz üstlenmiş, gerçekleştirilecek çalışmaları da kararlılıkla sürdürülecektir’ dedi.
TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, 5 Ağustos 2025’te başladığı çalışma sonucunda ortak raporunu tamamladı. 60 sayfalık taslak rapor ‘Komisyon Çalışmaları, Komisyonun Temel Hedefleri, Türk Kürt Kardeşliğinin Tarihi Kökleri ve Kardeşlik Hukuku, Komisyonda Dinlenen Kişilerin Mutabakat Alanları, PKK’nın Kendisini Feshetmesi ve Silah Bırakması, Sürece İlişkin Yasal Düzenleme Önerileri ve Demokratikleşme İle İlgili Öneriler ve Sonuç ve Değerlendirme’ bölümlerinden oluştu. Son şekli verilen ortak raporda, yasal düzenlemelerin toplumda cezasızlık ve af algısı oluşturmaması gerektiği vurgulandı. AYM ve AİHM kararlarına uyulması, silah bırakan PKK’lıların topluma kazandırılması için ‘amaca özgülenmiş, müstakil ve geçici’ yasal düzenleme de önerildi. Raporda; AİHM ve AYM kararlarına uyulması, silah bırakan PKK’lılar için yürütülecek yasal süreç ve infaz yasasına ilişkin düzenleme önerilerine yer verildi.
Raporda kayyım uygulamasına da değinilerek; “Belediye başkanının, kanunda yer alan sebeplerle görevden el çektirilmesi durumunda sadece belediye meclisi tarafından seçim yapılması hususunda mevzuatın düzenlenmesi önerilmektedir” denildi.
DEM PARTİ RAPORA ŞERH KOYDU
Süreç komisyonun, ortak raporu oy çokluğuyla kabul etti. DEM Parti rapora şerh koydu. Şerhte “‘Terörsüz Türkiye süreci’, ‘terör örgütü’, ‘terör belası’ gibi kavramların kullanılmasını uygun bulmuyoruz. Kürt meselesi ‘terör’ kavramı ile anılamaz. Kürt meselesi vardır ve bu bir terör sorunu olarak görülemez. Kök nedenleri itibariyle tek boyutlu bir sorun değildir; siyasal, sosyal, ekonomik, kültürel, tarihsel arka planı olan bir hak ve özgürlükler meselesidir. Bugün ısrarla ‘terör’ diye tariflenen süreç, inkara dayalı politikaların ortaya çıkardığı çatışmalı süreçtir. Rapor taslağının ilgili yerlerinde acıları bile tek taraflı tarif etmek, Kürt halkının yaşadığı acıları görmezden gelmek, kabul edilebilir değildir. Tarihsel birikimi ve tecrübesi, tereddütsüz Demokratik Cumhuriyet çabası itibariyle de kurucu siyasal aktörlerden birisi olan Sayın Öcalan’ın ve mücadelesinin taslak raporda ısrarla ‘terör’, ‘terör örgütü’ gibi kavramlarla birlikte tanımlanmasını, sürecin hukuku ve gereklilikleri noktasında doğru bulmamaktayız” denildi.
OY ÇOKLUĞUYLA KABUL EDİLDİ
TİP ve EMEP dışındaki tüm partiler de kabul oyu verdi. Böylece rapor 2 ret, 1 çekimser oyla; oy çokluğu ile kabul edilmiş oldu. Komisyonda CHP’li Türkan Elçi, çekimser oy kullandı. Elçi’nin faili meçhul cinayetlerle ilgili vurgu olmaması sebebiyle çekimser kaldığı öğrenildi. Son kez toplanan komisyona başkanlık eden TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, bugün oylanan raporun 7 ana başlık altında hazırlandığını söyledi. Ortak raporun bir af düzenlemesi niteliğinde olmadığının altını çizen Kurtulmuş “Komisyon çalışmaları, toplumsal barışın, birliğin ve milli dayanışmanın güçlendirilmesine yönelik tarihî sorumluluğun bir yansımasıdır. Bugün terör meselesinde tarihî bir dönemden geçiyoruz, Gazi Meclis’imiz üzerine düşen vazifeyi tereddütsüz üstlenmiştir” dedi.
RAPOR AF MAHİYETİNDE DEĞİL
“Rapor af mahiyetinde değildir” diyen kurtulmuş “Komisyon, toplumsa huzur ve sukünü zedeleyen terör eylemleri ve şiddet ikliminin sona erdirme iradesini rapor haline getirmiştir. Yaptığımız çalışmalar, gelinen aşamayla sınırlı ve tamamlanmış bir süreç olarak değerlendirilemez. Hazırlanan rapor toplumsal barışın zeminini koruyor. Komisyon raporumuz bu anlamda bir nihayet değil, bilakis atılan ve atılacak kararlı adımların mihenk taşı olarak kabul edilmelidir” ifadesini kullandı. Raporun bölümlerini anlatan Kurtulmuş şunları söyledi: “6’ıncı bölümde ise yasal düzenleme önerileri bulunuyor. Örgütün silah bırakma ve sonraki süreç, örgüt üyelerinin hukuki durumu ve toplumla bütünleşme adımları raporda yer alıyor. Süreçte görev alanlara yasal güvence sağlanması da yasal öneriler arasında. 7’inci bölümde de AİHM ve AYM kararlarına uyulma çağrısı var. Temel hak ve özgürlüklerin önündeki engellerin kaldırılmasına da raporda atıf yapılıyor. Doğuştan gelen haklar ise dikkat çeken başlıklar arasında. Raporda yine şiddet içermeyen eylemlerin de terör dışına çıkarılması gerektiği belirtiliyor. Terörle Mücadele Kanunu’nun belirleyici tanım üzerinden yeniden belirlenmesi gerektiği ifade ediliyor. Umut hakkı ibaresi ise raporda yer almıyor.”
MHP: UMUT HAKKI İÇİN İNFAZ VE TMK’DAKİ İLGİLİ MADDELER İPTAL EDİLMELİ
Komisyonun toplantısı öncesi MHP Hukuk ve Seçim İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ‘umut hakkı’na ilişkin dikkat çeken bir paylaşım yaptı. Yıldız “Umut hakkı bağımsız bir hak değil, şartla salıverilme imkanının başka türlü ifadesidir. Şartla salıverilmeden farklı ve umut hakkı denen ayrı bir hukuki kurum yoktur. Bizim mevzuatımızda koşullu salıverilme kavramına yer verilir, umut hakkı nitelemesi kullanılmaz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarından yola çıkılarak yapılan umut hakkı nitelemesi de şartla salıverilme anlamında kullanılmaktadır” dedi. “Doğrudan tahliye sağlamadığı gibi bir af değildir” diyen Yıldız, şartlı tahliye için terör suçlarının kanuna göre kapsam dışında oluğunu vurguldı. Şartlı tahliyeyi yasaklayan İnfaz Kanunundaki düzenleme ile Terörle Mücadele Kanunundaki düzenlemelerin iptal edilmesi gerektiğini vurguladı. Yıldız PKK’nin silah bıraktığının tespiti ve teyiti sonrası yasal adımların atılacağını da ifade etti.
AK PARTİ: BU RAPOR VE ÇABA BİR TÜRKİYE MUTABAKATIDIR
AK Partili temsilciler, hazırlanan raporun ‘Terörsüz Türkiye ve Terörsüz Bölge’ vizyonu doğrultusunda milli birlik, anayasal ilkeler ve demokratikleşme temelinde yeni bir yol haritası sunduğunu vurguladı. Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül “Bu çalışmalarımız özellikle toplumsal mutabakatın siyasal mutabakatla sonuçlanması açısından çok kıymetlidir. Ortaya çıkan bu rapor ve bu çaba bir Türkiye mutabakatıdır, bir Türkiye uzlaşısıdır” dedi. CHP Genel Başkan Yardımcısı Gökçe Gökçen de yaptığı konuşmada “Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmadığı, siyasi partiler ve demokratik yaşam üzerinde olağanüstü baskıların olduğu, rahmetli Sırrı Süreyya Önder ve Selahattin Demirtaş dahil olmak üzere siyasetçilere hapis cezası veren bir hakimin Adalet Bakanı olarak atandığı, ifade özgürlüğünün kısıtlandığı, siyasetçilerin somut deliller olmaksızın tutuklandığı bir dönemde kuşkusuz, toplumumuz rahat bir nefes almayı beklemektedir. Halkımız bu koşullar altında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ne kadar başarılı olabileceğini bile sorgulamaktadır” ifadesini kullandı.
