Türkiye’nin 2019’da teslim aldığı Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerinin geleceğine ilişkin görüşmeler sürerken Moskova’dan yeni bir açıklama geldi. Kremlin’den 30 Eylül’de yapılan açıklamada, Türkiye’de bulunan sistemlerin başka bir yere transfer edilmesi ihtimalinin gündemde olduğu belirtildi.
Kremlin açıklamasında şu ifadeler kullanıldı:
“Türkiye’deki S-400’lerin başka bir yere taşınma konusu gündemde. Bu kapsamda gerekli çalışmalar yürütülüyor ve ilgili temaslar sürdürülüyor.”
LAVROV: RUSYA’NIN ONAYI OLMADAN TRANSFER EDİLEMEZ
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da 26 Eylül’de New York’ta yaptığı açıklamada, Türkiye’nin S-400’leri üçüncü bir ülkeye devretmesi ihtimaline kapıyı açık bırakmıştı.
Lavrov, Türkiye’nin sistemleri Rusya’nın resmi onayı olmadan ülke dışına çıkaramayacağını belirterek, Moskova’nın kendisine iletilecek teklifleri değerlendirebileceğini söylemişti. Rus bakan, sistemlerin gönderileceği ülkenin Rusya ile dostane ilişkilere sahip olması ve S-400’lerin daha sonra başka bir ülkeye aktarılmayacağı konusunda güvence vermesi gerektiğini ifade etmişti. I
Lavrov, o tarihte Ankara’dan Moskova’ya resmi bir transfer talebi ulaşmadığını da açıklamıştı.
FİDAN: GÖRÜŞMELER DEVAM EDİYOR
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise Lavrov’un açıklamasının ardından Türkiye’nin S-400 konusunda ilgili taraflarla görüşmelerinin sürdüğünü belirtmişti. Fidan, “Görüşmelerimiz bu konuda devam ediyor. Görüşmeler bittiğinde kamuoyuna bilgi veririz” açıklamasında bulunmuştu.
Fidan, 19 Eylül’de NTV’ye verdiği röportajda da S-400 meselesinin çözümü için “yaratıcı fikirler” üzerinde çalışıldığını söylemiş, Ankara’nın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda sonuç almaya çalıştığını belirtmişti.
KREMLİN TEMMUZ AYINDA DA TEMASLARI DOĞRULAMIŞTI
S-400’lerin üçüncü bir ülkeye satılabileceğine ilişkin haberlerin gündeme geldiği temmuz ayında Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da Ankara ile Moskova arasında görüşmeler bulunduğunu doğrulamıştı.
Peskov, konuyu “son derece hassas” olarak nitelendirerek, “Türk tarafıyla bu konuda temaslarımız oldu ve temaslarımızı sürdüreceğiz” demişti.
Türkiye Milli Savunma Bakanlığı da 16 Temmuz’da yaptığı açıklamada S-400’lerle ilgili çalışmaların “çok yönlü olarak devam ettiğini”, somut bir gelişme olması halinde kamuoyuna bilgi verileceğini açıklamıştı.
S-400 DOSYASI F-35 VE CAATSA'NIN MERKEZİNDE
Türkiye, Rusya ile S-400 tedarik sözleşmesini 2017’de imzaladı ve sistemlerin ilk parçaları 2019’da Türkiye’ye getirildi.
ABD, S-400 sistemlerinin NATO altyapısı ve F-35 savaş uçakları açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunarak Türkiye’yi F-35 programından çıkardı. Washington, Aralık 2020’de de S-400 alımı nedeniyle Türkiye’ye CAATSA kapsamında yaptırım uyguladı.
S-400’lerin Türkiye dışına çıkarılması veya üçüncü bir ülkeye devredilmesi seçeneği, son aylarda Ankara’nın F-35 programına yeniden dahil olması ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması amacıyla yürüttüğü temasların başlıklarından biri haline geldi.
Bloomberg’in temmuz ayında kaynaklara dayandırdığı haberinde, Türkiye’nin S-400’leri üçüncü bir ülkeye devredebilmek için Rusya’nın onayını almaya çalıştığı aktarılmıştı.
ÜÇÜNCÜ ÜLKENİN KİM OLACAĞI HENÜZ NET DEĞİL
S-400’lerin Birleşik Arap Emirlikleri veya başka bir Körfez ülkesine gönderilebileceğine ilişkin çeşitli iddialar gündeme gelirken, Ankara veya Moskova tarafından sistemlerin devredileceği ülkeye ilişkin resmi bir açıklama yapılmış değil.
Lavrov da Birleşik Arap Emirlikleri ihtimali sorulduğunda Moskova’nın belirli bir seçeneği değerlendirmediğini ve Türkiye’den somut bir başvuru gelmesi halinde konunun ele alınacağını söylemişti.
