Kastamonu'nun tarih kokan ilçesi Cide, bugünlerde Gebeoğlu Tepesi’ndeki kültürel mirasın yok oluş çığlığıyla gündemde. Uzun yıllardır köylüler tarafından bilinen, içinde hamam tarzı yapılar ve çok sayıda oda barındıran yer altı yerleşim alanı, define avcılarının kaçak kazıları nedeniyle ağır tahribata uğradı. Kalkolitik dönemde başlayan yaşam izlerinin, Roma İmparatorluğu'nun Hristiyanlığı kabulünden sonra yer altı şehri olarak devam ettiği tahmin edilen bölgede, tarihi doku her geçen gün biraz daha kayboluyor. Vatandaşlar ve akademisyenler, bu gizemli yerleşimin acilen koruma altına alınması çağrısında bulunuyor.
"ODALAR KAYBOLMUŞ, YAPI DEFORME EDİLMİŞ"
Bölgede incelemelerde bulunan Kastamonu Üniversitesi Araç Rafet Vergili Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Hikmet Haberal, sadece üç yıl içinde yaşanan değişimin korkutucu boyutta olduğunu vurguladı. Haberal, bölgedeki izlenimlerini şu çarpıcı sözlerle aktardı: "Kastamonu’da macera turizmi rotaları yapılırken, güzergahımız olan Cide destinasyonumuza geldiğimizde buraları gezdik, dolaştık. Birçok alanda dolaşırken Hasan Üle yolumuz kesişti. Hasan Ünlü’yü alan kılavuzu olarak yanımıza aldık. Hasan hocamızın bize bahsettiği yerlerde sütunlar vardı. Kaya oluşumları inanılmazdı. Bir yapı taşları olduğundan bir Horasan taşlarının harçlarla yapıldığını gördük. Arkamızdaki gördüğümüz büyük kaya kitlesinin etrafında dolaştığımızda mağara, tünel gibi yer gördük, burayı geçtik. 15-20 metre yürüdük. Daha önce geldiğimde bir ışık görüyordum ama ilerlemekte tereddüt ettim. O zaman donanımlı değildik, içeriye doğru giremedik. Şimdi geldiğimizde baktık ki tamamen kapanmış. Demek ki arka tarafına işlem yapılmış. Arka yerleşim alanıyla bir bağlantı olduğunu anlıyoruz ve orada küpler, küp parçaları var. 3 yıl önce geldiğimizde alanla şu anki alan çok farklı. 3 yıl önce geldiğimizde duvarlar, sütunlar tamamen vardı, odalar görülüyordu ama şimdi gördük ki tamamen deforme edilmiş. Bizler buranın koruma altına alınmasını istiyoruz. Burada bir geçmiş yaşam kalıntıları olduğunu anlıyoruz. Arkeologların gelip burada bir araştırma yapmasını istiyoruz. Gebeoğlu Tepesi bir savunma amaçlı kullanıldığını ve bu surların, duvarların da savunma amaçlı yapıldığını düşünüyoruz. Yıkılmış kalıntılarını gördük. Sadece yıkılmış ama anlattığına göre 300-400 metre bir sur, duvar kalıntısı var. Biz de gördük ama yıkılmış"
"YER ALTINDA HAMAM TARZI MÜKEMMEL YAPILAR VARDI"
Yer altı şehrinin derinliklerine daha önce defalarca giren bölge sakini Hasan Ünlü ise yapıların eski ihtişamından eser kalmadığını belirtti. Definecilerin sadece taşları değil, bir tarihi yok ettiğini söyleyen Ünlü, gördüklerini şöyle anlattı: "Emekli olduktan sonra buraya pikniğe geldim. Orada bir arkadaşa denk geldik, muhabbet sırasında dedi ki ’burada yeraltında şehir var, evler var’ dedi. Geldik baktık, o zaman şu anki halinden yüzde 80 daha iyiydi. Yapı olduğu gibi belli oluyordu. Oval biçimde bir yapı, 2 metre derinliğindeydi. Oradan karşıdaki odaya geçiliyordu. Oradan aşağıya doğru bir kapı açılıyordu. Ama şimdi defineciler talan etmişler. Burayı, araştırılması için her gelen kişiye gösterdim. Buradan içeriye doğru herkes gitti. Sanırım buranın karşısında bir çıkış var. Gittiler, karanlıktan geri dönüp çıktılar. 15-20 metre kadar ileriye doğru gidildi ama ben girmedim. Yukarı kısımda da düzlük var. Bir akşam oraya çıktım. Oradan korktum, çünkü orada düz bir alan var ve altında yerleşim yeri olduğu çok belli oluyor. Aşağıda kazı yapılan yerin yanından çıkışı var. Kaçakçılar talan etmişler ama mükemmel bir yapı var. Altta mükemmel yapılar, hamam tipi yerleşim yeri var. Ben defalarca gördüm, geldim, gezdim. Çok ekip getirdim, onlar da incelediler"
