Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, Birkleyn Mağaraları çevresinde yapılması planlanan maden ve sanayi tesisleri için verilen "ÇED gerekli değildir" kararının yürütmesini kesin olarak durdurdu. Mahkeme, projenin uygulanması halinde bölgenin ekolojik dengesi ile kültürel mirasının zarar görebileceğine dikkat çekti.
ÇED KARARINA MAHKEMEDEN DURDURMA
Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu, Birkleyn Mağaraları yakınında kurulması planlanan kalker ocağı, kırma-eleme tesisi, asfalt ve beton santrali gibi projeler için 2023 yılında verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir" kararının iptali istemiyle dava açtı.
Dosyayı inceleyen Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, çevre ve ekosistem üzerinde telafisi güç zararlar oluşabileceği gerekçesiyle söz konusu kararın yürütmesini oy birliğiyle durdurdu.
"BİRİNCİ DERECE SİT ALANINDA MADEN RUHSATI VERİLDİ"
Diyarbakır Barosu Çevre Komisyonu Başkanı Ahmet İnan, Birkleyn Mağaraları'nın Neolitik dönemden bu yana yerleşim izleri taşıyan ve birinci derece arkeolojik sit alanı olarak korunan çok önemli bir bölge olduğunu söyledi.
İnan, bu nitelikteki bir alanda maden ruhsatı verilmesini eleştirerek, kültürel mirasın korunması konusunda kamu kurumlarının daha hassas davranması gerektiğini ifade etti.
BİLİRKİŞİ RAPORU BELİRLEYİCİ OLDU
Mahkeme kararında etkili olan bilirkişi raporunda, planlanan tesislerin yalnızca arkeolojik değerlere değil, bölgedeki orman dokusuna, su kaynaklarına, doğal yaşama ve ekolojik dengeye de zarar verebileceği yönünde değerlendirmeler yer aldı.
Mahkeme de bu tespitleri dikkate alarak yürütmenin durdurulmasına hükmetti.
BÖLGENİN POTANSİYELİ HENÜZ TAM ORTAYA ÇIKARILMADI
Ahmet İnan, Birkleyn Mağaraları'nın bugüne kadar sınırlı ölçüde araştırıldığını belirterek, bölgede yapılacak kapsamlı arkeolojik çalışmalarla çok daha önemli tarihi kalıntıların ortaya çıkarılabileceğini söyledi.
Mağaraların geniş bir alana yayıldığını ifade eden İnan, bölgenin Göbeklitepe ve Karahantepe benzeri önemli keşiflere ev sahipliği yapabilecek potansiyele sahip olduğunu dile getirdi.
HEM DOĞAL HEM KÜLTÜREL MİRAS
Birkleyn Mağaraları'nın yalnızca tarihi açıdan değil, jeolojik ve biyolojik çeşitlilik bakımından da büyük önem taşıdığı belirtiliyor.
Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre önemli doğa alanları arasında gösterilen bölgenin, endemik bitki ve hayvan türlerine ev sahipliği yaptığı, ayrıca jeolojik miras alanı olarak da değerlendirildiği ifade edildi.
"BU ALAN MUTLAKA KORUNMALI"
İnan, yöre halkının da bölgeyi yıllardır dinlenme ve doğal yaşam alanı olarak kullandığını belirterek, ilgili bakanlıklar ve yerel kurumlara çağrıda bulundu.
Birkleyn Mağaraları'nın gerçek sınırlarının bilimsel çalışmalarla yeniden belirlenmesi gerektiğini söyleyen İnan, tarihi ve doğal değeri nedeniyle bölgenin kalıcı şekilde koruma altına alınmasını istedi.
