Bursa’da özel bir şirkette 33 yıl boyunca muhasebe ve mali işler müdürü olarak görev yaptıktan sonra hayatını kaybeden N.U.’nun geride kalan mirasçılarının açtığı işçilik alacakları davasında Yargıtay 9. Hukuk Dairesi emsal niteliğinde bir karara imza attı. İlk derece mahkemesi ve istinaf aşamasından geçen kararı bozan Yüksek Mahkeme, yıllık izin alacaklarının hesaplanmasında yeni bir değerlendirme yapılması gerektiğine hükmetti.
AİLE İŞ MAHKEMESİ’NE BAŞVURMUŞTU
Uzun yıllar aynı şirkette çalışan N.U.’nun vefatının ardından mirasçıları, hak ettikleri işçilik alacaklarının tahsili amacıyla İş Mahkemesi’ne dava açtı. Davacı aile, N.U.’nun son aylık net ücretinin 15 bin TL olduğunu, ancak maaşın bir kısmının banka aracılığıyla, kalan kısmının ise elden ödendiği için Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilen tutarın gerçeği yansıtmadığını savundu. Yoğun çalışma temposu nedeniyle murislerinin yıllık izinlerinin büyük bölümünü kullanamadığını belirten aile; kıdem tazminatı, asgari geçim indirimi alacağı ve kullanılmayan yıllık izin ücretlerinin işverenden tahsil edilmesini talep etti.
Davalı şirket ise N.U.’nun emekliliğinin ardından da danışmanlık hizmeti vermeye devam ettiğini, ikinci çalışma döneminin önemli bir kısmında rahatsızlandığını ve bu süreçte yıllık izinlerini kullandığını öne sürdü. Şirket ayrıca kullanılmayan izinler ile kıdem tazminatına karşılık çeşitli ödemeler yapıldığını iddia etti.
MAHKEMELER KARARI İŞÇİ ALEYHİNE BOZMADI
İş Mahkemesi, işverenin daha önce kıdem tazminatı ödendiğini kanıtlayamadığına hükmetti. Mahkeme, işçinin ücretli izinlerini kullandığının veya iş sözleşmesinin sona ermesinin ardından izin ücretlerinin ödendiğinin de ispatlanamadığını belirterek yıllık izin ücreti talebini haklı buldu. Bu karara itiraz eden işverenin başvurusu Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedilerek ilk derece mahkemesinin kararı onandı. Bunun üzerine davalı şirket kararı temyiz etti.
YARGITAY’DAN “VAKIFLARLA BAĞLILIK İLKESİ” VURGUSU
Dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin işçinin 33 yıllık çalışma süresi boyunca hiç yıllık izin kullanmadığı kabulüyle hesaplama yapmasını hatalı buldu. Yüksek Mahkeme, dava dilekçesinde yıllık izinlerin tamamının değil, yalnızca "büyük bölümünün" kullanılmadığının ifade edildiğine dikkat çekti.
Kararda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 25. maddesinde yer alan "vakıflarla bağlılık ilkesi" hatırlatılarak, hâkimin kanundaki istisnalar dışında tarafların ileri sürmediği olayları kendiliğinden dikkate alamayacağı vurgulandı. Davacıların kendi beyanlarında izinlerin bir bölümünün kullanıldığını belirtmelerine rağmen, bütün izinlerin kullanılmamış sayılmasının bu ilkeye açıkça aykırı olduğu ifade edildi.
İŞÇİNİN GÖREV KONUMU KARARDA BELİRLEYİCİ OLDU
Yargıtay’ın değerlendirmesinde merhum N.U.’nun şirketteki unvanı da önemli bir rol oynadı. Yüksek Mahkeme, işçinin muhasebe ve mali işler müdürü olarak görev yapması sebebiyle yıllık izinlere ilişkin kayıt ve belgeleri düzenleme veya düzenlettirme yetkisine sahip olduğuna işaret etti. Bu doğrultuda, hem dava dilekçesindeki ifadelerin hem de çalışanın şirketteki üst düzey konumunun birlikte ele alınması gerektiği belirtildi.
ÜÇTE BİR ORANI ESAS ALINACAK
Somut uyuşmazlık çerçevesinde değerlendirme yapan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçinin yıllık izin hakkının üçte birini kullandığının kabul edilmesi gerektiğine karar verdi. Kullanılmayan yıllık izin ücreti alacağı, toplam izin hakkının üçte birinin kullanıldığı varsayımı üzerinden yeniden hesaplanacak.
GERÇEK ÜCRET İÇİN EKSİK İNCELEME TESPİTİ
Yalnızca yıllık izin hesabında değil, işçinin gerçek ücretinin belirlenmesinde de eksik inceleme yapıldığını tespit eden Yargıtay; banka kayıtları, ücret bordroları, tanık beyanları ve ücret araştırması sonuçlarının dosyadaki diğer delillerle birlikte yeniden ele alınmasını istedi. Ücretin tespiti ve yıllık izin alacağındaki hatalı hesaplamalar nedeniyle karar bozulurken, 33 yıllık çalışma süresine dayanan işçilik alacakları uyuşmazlığının yeniden görülmesinin önü açıldı.
