Milli parklar, tabiat parkları ve sulak alanların korunmasına yönelik yasal çerçeveyi güncelleyen yeni kanun, hem koruma standartlarını artırıyor hem de ihlallere karşı uygulanacak yaptırımları ağırlaştırıyor. Düzenleme ile ekolojik dengenin sürdürülebilirliği ve biyolojik çeşitliliğin korunması süreçlerinde Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü ana yetkili kılındı.
DENETİM YETKİSİ VE YÖNETİM PLANLARI
Yeni yasaya göre, sulak alanların doğal yapısının korunması ve nadir türlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması konusundaki denetim ve idari yaptırım uygulama yetkisi tamamen Genel Müdürlüğe devredildi. Milli park, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları için hazırlanan "uzun devreli gelişme planları" ve "ziyaretçi yönetim planları", ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Genel Müdürlükçe yürürlüğe konacak. Ancak içme suyu temini gibi kamu yararı açısından aciliyet arz eden tesisler için gelişme planı şartı aranmayacak.
KAÇAK YAPILARA DOĞRUDAN EL KOYMA VE YIKIM
Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri, korunan alanlardaki kaçak yapılaşmaya yönelik getirilen sert tedbirler oldu. Tescil yasağı kapsamındaki yapı ve tesislere, herhangi bir şart aranmaksızın Genel Müdürlük tarafından doğrudan el konulacak. İnşa aşamasındaki yapılar da dahil olmak üzere, el konulan tüm tesisler hiçbir ek karar alınmasına gerek duyulmaksızın derhal yıkılacak veya ihtiyaç halinde kurum tarafından değerlendirilecek.
SERT CEZALAR: HAPİS VE YÜKSEK PARA CEZALARI
Doğal alanlarda ekosistem değerini bozan veya yaban hayatını tahrip edenlere yönelik cezai müeyyideler şu şekilde güncellendi:
HAPİS VE ADLİ PARA CEZASI: Milli parklarda ekosistemi bozan, avlanma ve otlatma yapan veya izinsiz tesis kuranlara 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezası verilecek.
KAÇAK GİRİŞ CEZASI: Giriş ücreti ödemeden milli parklara girdiği tespit edilenlere, ücretin 4 katı tutarında idari para cezası uygulanacak.
AVLANMA CEZALARI: Yasaklı alanlarda avlananlara verilen cezalar 200 liradan 10 bin liraya, yaban hayatı koruma sahalarındaki ihlallerde ise 350 liradan 15 bin liraya yükseltildi. Avcılık belgesi olmadan avlananlara 10 bin lira, izinsiz avlananlara ise 5 bin lira ceza kesilecek. Bu fiillerin 5 yıl içinde tekrarı halinde cezalar 3 katı olarak uygulanacak.
ALAN KILAVUZLUĞU VE YENİ İŞLETME MODELİ
Kanunla birlikte mevzuata "alan kılavuzu" tanımı da eklendi. Korunan alan sınırlarında yaşayan ve gerekli eğitimi tamamlayan yöre insanları, ziyaretçi yönetimi kapsamında "alan kılavuzu" olarak görev yapabilecek. Ayrıca Genel Müdürlük, hizmetlerini yürütmek amacıyla döner sermayeli işletmeler kurabilecek. Bu işletmelerin sermaye miktarını 5 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkili olacak.
GÖREVLİ PERSONELE SİLAH VE TEÇHİZAT YETKİSİ
Saha bekçiliğinde sözleşmeli personel istihdamının önü açılırken; orman muhafaza memurları, av ve doğa koruma memurları ile saha bekçilerine Cumhurbaşkanınca belirlenen silahlar demirbaş olarak verilecek. Av ve doğa koruma memurlarının görev esnasında resmi kıyafet giymeleri zorunlu tutulurken; köy muhtarları, ihtiyar heyeti ve bekçilerin kanuna aykırı durumların ihbarı ve takibinde görevli memurlara yardım etmeleri mecburi kılındı.
Ayrıca, av silahı ve mühimmatı satışlarından elde edilen bedel üzerinden hesaplanacak yüzde 2 oranındaki katılım payı, perakendeciler tarafından Genel Müdürlük Döner Sermayeli İşletmesi hesabına yatırılacak.
